AMASYA KENTİNİN KÜLTÜR TURİZMİ POTANSİYELİ

Arş. Gör. Sultan Sevinç KURT KONAKOĞLU

16 Ağustos 2017 Çarşamba

 "Anadolu geçmiş uygarlıkları sergileyen doğal bir müzedir"

İnsanlar, tarih boyunca çeşitli nedenlerden dolayı bulundukları yerin dışındaki bölgelere seyahat etmişlerdir. Eskiden sadece zengin ve aylak kimselerin yaptığı bu geziler, günümüzde sanayi ve teknolojinin gelişmesi, kişi başına düşen gelirin artması, serbest zamanın çoğalması, ulaşımın ucuzlamasına bağlı olarak her kesim insan tarafından yapılmaktadır.

Çeşitli yazarlar tarafından farklı şekilde yorumlansa da genel anlamda turizm; insanların sürekli çalışma ve konutlarının bulunduğu yer dışında, sürekli yerleşmek ve gelir sağlamak amacı olmaksızın yaptıkları seyahat ve konaklamalardan meydana gelen ilişki ve olayların tümüdür [1]. Turizm temelde kalacak yer, varış yeri, bir yerden başka bir yere hareket eden insanı içeren mekânsal bir olgudur [2]. Özetle turizm; dinlenmek, eğlenmek, görmek ve tanımak gibi amaçlarla yapılan geziler veya bir bölgeye turist çekmek için alınan ekonomik, kültürel yapılan çalışmaların tümüdür [3]-[4]. Turizm sayesinde insanlar hem diğer ülkelerin güzelliklerini, hem de geçmişte yaşamış olan insanların bırakmış oldukları kültürel mirasın farkına vararak hayata farklı açılardan bakabilirler. Son yıllarda insanların turizm eğilimlerinin deniz-kum-güneş üçlüsünden (3S), eğlence, eğitim, çevre (3E) üçlüsüne yöneldiği görülmektedir [5]-[6].

Dünyada 1980 yılı sonrasında, alternatif turizm türleri ile ulaşım olanaklarının gelişmesine bağlı olarak daha önceden keşfedilmemiş yerlere yapılan ziyaretler artmıştır. [7]'ye göre; insanların eğitim seviyesinin artması, gelirlerinin artması, farklı tatlar denemek, farklı kültürleri tanımak ve alışveriş yapmak istemesi, deniz-kum-güneş turizminin ciddi derecede cazibesini yitirmesinden dolayı yerel kültürlere ve kent turizmine olan ilgi artmaktadır [8].

Kent turizmi; tatil yapmak, tarihi ve kültürel bilgiler elde etmek, spor müsabakalarını izlemek, sanatsal etkinlikleri takip etmek, alışveriş imkanlarından yararlanmak gibi nedenlerle kentlere yapılan kısa sureli ziyaretlerdir [8]-[9]. Kültür turizmi ise; yeni bilgiler ve deneyimler edinmek amacıyla kültürel gereksinimlerini tatmin etmek isteyenlerin kişisel zenginleştirme adına yapılan seyahat olarak tanımlanmaktadır [10]-[12].

Turizm ile kültür arasında güçlü bir ilişki vardır. Kültürel mirasın bölgenin çekiciliğini artırarark turistler tarafından ilgi gördüğü aşikardır. Kültürü oluşturan bölgedeki yaşam biçimleri, gelenek, görenekler, festivaller, müzik, el sanatları, tarih, din gibi birçok bileşen turistlerin ilgisini çekmektedir. Böylelikle, turistler tanıdıkları kültürle ilgili elde ettikleri bilgiyi yaşadıkları bölgeye taşımaktadır. [13]'e göre; eğitim seviyesi yükselen bireylerin farklı kültürlere ulaşabilmesi ve uzak-yerel kültürlere ilgi duyarak talep etmesi, küreselleşme ile turizmin ekonomik, sosyal ve kültürel değişimi hızlandırması, bu değişimlerin turizm için bir dürtü oluşturması kültür turizminin gelişmesinde etkili olmuştur.  

KENTTEKİ KÜLTÜREL ÇEKİM NOKTALARI

 

Ülkemiz kıyı turizminin yanı sıra alternatif turizm (kültür turizmi, sağlık ve termal turizm, kış turizmi, doğa turizmi, kongre turizmi, yayla turizmi vb.) açısından eşsiz olanaklara sahiptir. Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi Orta Karadeniz Bölümü'nde yer alan Amasya kenti sahip olduğu tarihi kent dokusu, geleneksel Osmanlı Evi örnekleri, Yeşilırmak Nehri ve Vadisi, zengin mutfak kültürü, efsaneleri, doğal ve kültürel değerleri ile kültür turizminin yoğun yapıldığı bir şehrimizdir. 

Amasya denilince akla ilk olarak; buram buram tarih kokan sokakları, kentin ortasından geçen Yeşilırmak Nehri kıyısına sıra sıra dizilmiş geleneksel Osmanlı evleri, efsanevi aşkları ile ölümsüzleşen Ferhat ile Şirin ve kentin simgesi haline gelmiş meşhur elması gelmektedir. Kent, Anadolu'nun en eski yerleşim yerlerinden birisi olarak bilinmektedir. 8500 yıllık tarihe sahip olan kent; Hitit, Frig, Pers, Roma, Bizans, Selçuklu, İlhanlı ve Osmanlı başta olmak üzere 17 medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Bu çeşitlilik kültür turizmi açısından, Amasya kentini diğer kentlerden farklı kılan bir özellik olmuştur. Burada yaşamış medeniyetlere dair izler kentin birçok noktasında görünmektedir.  Ayrıca, kentte Osmanlı Devleti'ne padişah olmuş birçok şehzade de yetiştirilmiştir. Bu yüzden kent "Şehzadeler Şehri" olarak da adlandırılmaktadır. Yıldırım Bayezid (I. Bayezid), Çelebi Mehmet (I. Mehmet), Şehzade Murat (II. Murat), Şehzade Ahmet Çelebi, Şehzade Mehmed (Fatih), Şehzade Alaeddin, Şehzade Bayezid, Şehzade Ahmed, Şehzade Murad, Şehzade Mustafa, Şehzade Bayezid ve Şehzade Murad (III. Murad) Amasya'da yetişen şehzadelerdir. Kent, saray mutfağını iyi bildiğinden dolayı geleneksel yemek kültürünü de yaşatmaktadır.

Tarihin akışı içerisinde önemli roller üstlenen kent, Kurtuluş Savaşı sırasında yine ön plana çıkmıştır. Mustafa Kemal Atatürk'ün 12 Haziran 1919 tarihinde Milli Mücadele hareketini başlatmak için Amasya'ya gelmiştir. Burada, Kurtuluş mücadelesinin planları hazırlanmış, Erzurum ve Sivas kongrelerinin toplanmasına karar verilmiştir. 22 Haziran 1919 tarihinde Milli Mücadelenin ilk yazılı beyannamesi olarak bilinen "Amasya Tamimi" bütün yurda Amasya'dan ilan edilmiştir. Bundan dolayı Amasya, Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda ilk önemli adımın atıldığı yer olmuştur [14]-[16].

Kentin kuzeyinde yer alan Harşena Dağı ile Anadolu'nun en büyük kaya mezarları arasında gösterilen Pontus Kral Kaya Mezarları sayesinde kent 2015 yılından itibaren UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'nde yer almaktadır. Ayrıca kent; sahip olduğu doğal güzellikleri, zengin kültürel mirası, mimarisi, mutfağı ile turizm çekim noktalarından dolayı Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Türkiye Turizm Stratejisi 2023'te belirlediği 15 marka kentten birisidir. Kentte yer alan; Tarihi Amasya (Yalıboyu) Evleri, Kral Kaya Mezarlıkları ve Kızlar Sarayı, Amasya Kalesi, Bimarhane, Şehzadeler Müzesi, Hazeranlar Konağı, Etnografya Müzesi, Minyatür Amasya Müzesi, Amasya Arkeoloji Müzesi, Milli Mücadele hareketinin başladığı Saraydüzü Kışla Binası Milli Mücadele Müzesi, Türkiye'nin ve dünyanın ilk Aşıklar Müzesi olma özelliğini taşıyan Ferhat ile Şirin Aşıklar Müzesi, Sabuncuoğlu Tıp ve Cerrahi Tarihi Müzesi, camiler, köprüler, türbeler, kaplıcalar, hamamlar ve bedestenler turistler için kültürel çekim noktalarıdır. 

Yukarıda bahsedilen özelliklerinden dolayı Amasya kenti kültür turizmi açısından zengin potansiyele sahiptir. Bu zengin kültür yapısının oluşmasında tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapması etkili olmuştur. Kent; içerisinden geçen Yeşilırmak Nehri'nin varlığı, geçmişten günümüze büyük ölçüde korunarak gelen geleneksel konut dokusu ve sivil mimari örneği yapıları, köklü kültür düzeyi ile adeta açık hava müzesi niteliğindedir. Kentteki geleneksel el sanatları, mutfak kültürü, dil, din, festivaller gibi turistlerin ilgisini çeken bileşenlerin kültürü beslediği görülmektedir.

Bunların haricinde kentte kültür turizmini geliştirmeye yönelik yeni müze ve ören yerlerinin açılması (Amasyalı Şeyh Hamdullah Hüsn-ü Hat Müzesinin kurulması vb.), kentin tarihi dokusu değiştirilmeden kültürel tanıtımı arttırıcı Yeşilırmak Şelale Projesi ile Ferhat Tepesi Teleferik ve Doğal Yaşam Alanı Projesinin gerçekleştirilmesi düşünülmektedir. Turizm; çok yönlü bir faaliyettir, ülke ekonomisini canlandırmanın yanında ülkede işsizliğin azalmasına, ülke vatandaşlarının gelir seviyesinin artmasına neden olmakta ve ekonomi dışında farklı kültürler arasında iletişimi arttırarak ülkeler arası barışa katkı sağlamaktadır. Amasya kentinde kültür turizmi ile birlikte geliştirilebilecek inanç turizmi, termal turizm, gastronomi turizmi, doğa turizmi, kongre turizmi, spor turizmi gibi turizm türleri potansiyeli de vardır. Bu durum, ülkemiz ve Amasya kenti için hem iç turizmde hem de dış turizmde katkı sağlayacaktır.

KAYNAKLAR

[1] Hunziker, W., Krapf, K., 1942. Grundriss der Allgemeinen Fremdenverkehrslehre (The Outline of General Tourism Science), Polygraphischer Verlag Zürich.

[2] Farsari, Y., Prastacos, P., 2004. GIS Application in the Planning and Management of Tourism. In: A. A. Lew, C. M. Hall & a. M. Williams (Ed.) A Companion to Tourism. p. 596-607, Blackwell Publishing, UK.

[3] URL 1, 2015. https://tr.wikipedia.org/wiki/Turizm.

[4] URL 2, 2015. http://www.world-tourism.org/.

[5] Kurt, S. S. ve Kurdoğlu, B. Ç., 2016. The Role and Importance of Tourism Information System in Urban Tourism Planning, In: Global Issues and Trends in Tourism, Avcıkurt C., Dinu M. S., Hacıoğlu, N., Efe R., Soykan A., Tetik N., St. Kliment Ohridski University Press, Sofia, ISBN: 978-954-07-4138-3, 661-668.

[6] Kurt Konakoğlu S.S., Kurdoğlu B.Ç., Kurdoğlu O., 2017. Determination of Potential of Amasya City in Terms of Gastronomy Tourism, ICAFOF 2017 ‘International Conference on Agriculture, Forest, Food Sciences and Technologies', Nevşehir, Türkiye, 15-17 Mayıs, pp.462.

[7] European Commission, 2000. "Towards Quality Urban Tourism, Integrated Quality Management (IQM) of Urban Tourist Destinations". Brussels: European Communities Publications.

[8] Emekli, G., 2013. Öğrenen Turizm Bölgeleri Yaklaşımı ve Kent Turizmi-Öğrenen Turizm Bölgeleri, Kentler ve Kent Turizmine Kuramsal Yaklaşım. 3. Uluslararası Coğrafya Sempozyumu, 10-13 Haziran 2013, Bildiriler Kitabı, s. 381-392, Antalya.

[9] URL 3, 2016. http://turizm.terimleri.com/Urban_Tourism.html.

[10] Richards, G., 1997. The Social Concept of Cultural Tourism. In: Richards, G. (ed.) Cultural Toursim in Europe. Wallingfond: CAB International.

[11] Jafari, J., 2000. Encyclopedia of Tourism. London & New York, Routledge.

[12] URL 4, 2017. http://www.cekulvakfi.org.tr/makale/surdurulebilir-kultur-turizmi.

[13] URL 5, 2017. http://www.turizmhaberleri.com/KoseYazisi.asp?ID=3214.

[14] Anonim, 2010. Amasya Belediyesi Stratejik Planı 2010-2014, Amasya.

[15] URL 6, 2017. http://www.amasyakulturturizm.gov.tr/TR,59475/tarihce.html.

 

[16] URL 7, 2017. http://www.amasya.bel.tr/icerik/465/1580/sehzadeler.aspx.

 

Amasya city has a rich potential of cultural tourism. This rich cultural structure has been originated from many civilizations that city hosted throughout history. City; is almost an open-air museum within presence of the Yeşilırmak River passing through it, the traditional residence texture and civil architecture examples that come from the past preserved to a great extent on a day-to-day basis and with a well-established cultural level as well.  It is observed that the components attracting tourists such as traditional handicrafts, culinary culture, language, religion, festivals feed the city.

Toplam 0 Yorum

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır. Neleri kabul ediyorum: ip adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle pa ylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.

Yorum Yaz