Botanik Bahçeleri genel olarak insanların hoş vakit geçirip, bitkileri yakından görmelerini, koklamalarını, hissetmelerini ve tanıma fırsatını buldukları yerlerdir. Bunların yanında, bitki çeşitliliğinin korunması, bilimsel çalışmalara ve bu çalışmaların halka aktarılmasına yardımcı olma özellikleri vardır. 

1779 yılında, Sicilya Kralı Francesco zamanında Palermo Üniversitesinin temelini oluşturan Kraliyet Bilim Akademisi “Accademia dei Regi Studi” kurulmuştur. Akademi; Doğal Bilimler ve Botanik fakültesini açmış, Kent Senatosu izni ile küçük bir alan bahçe için fakülteye verilmiştir. Kurulan Botanik Bahçesi, ihtiyaca yanıt veremediğinden, 1786 yılında Villa Giulia Park yanındaki -Duke Ignazio Vanni d'Archirafi tarafından bağışlanan-, asma bahçelerinin bulunduğu alana taşınmıştır. Botanik ve Tıbbi Bitkiler Enstitüsü, buradaki küçük bir alanı özellikle tıbbi bitkilerin dikimi için kullanmış ve bu gün Orto Botonico “Palermo Botanik Bahçesi” olarak bilinen bahçenin ilk nüvesi atılmıştır.

Botanik Bilimi, Erken Modern Çağ’da da eski çağların devamı olarak genelde hekimler tarafından yürütülmüştür. İlk çağlarda ölümsüzlük bitkisi bulunması için yapılan araştırmalar, zamanla hastalıkların tedavisinde kullanılabilecek bitkilerin bulunması ve etkilerinin araştırılmasına yönlenmiştir. Orto Botonico da önceleri, tıbbi bitkilerin bulunup saklanması ve öğrencilere gösterilmeleri amacı ile yapılan bir bahçedir.  Çevre bilincinin gelişmesi ile Sicilya Adasının doğal bitkilerinin toplanması, dökümlerinin çıkarılması çalışmaları öne çıkmıştır.

Bugün Botanik Bahçesi girişinde müze olarak kullanılan ana binanın “Gymnasium” inşaatına 1789 yılında başlanmış, 1795 yılında bina ve bahçe halkın hizmetine açılmıştır. Neo-klasik tarzdaki bu bina ve her iki yanında simetrik olarak bulunan Calidarium (caldo: sıcak iklim bitkileri) ve Tepidarium (temperate: ılıman iklim bitkileri) adı verilen daha küçük binaların tasarımları, Fransız mimar Leon Dufourny tarafından gerçekleştirilmiştir. Bugün binayı süsleyen, Trombetta, Marabitti ve Venanzio Marvuglia’nın dizaynını yaptığı neo-klasik tarzdaki heykel ve yapıların inşaatına 3 yıl sonra başlanmıştır. Ana binaya giriş merdivenlerinin sonunda, iki tarafta bulunan sfenksler, heykeltıraş Vitale Tuccio tarafından yapılmıştır.

Resim2- Gymnasium: Giriş-Sfenksler

      

Resim3- Calidarium:  Arka plandaki kırmızı binalar

 

Gymnasium muhteşem kubbesi ve içinde bulundurduğu sanat eserleri ile adeta bir mabedi andırmaktadır. Botanik Okulu “Schola Regia Botanices” ana binası olarak inşa edilen yapı içinde; sekizgen konferans salonu, çalışma bölümü, herbaryum ve direktörün lojmanı bulunmaktaydı, bina bugün müze ve herbaryum olarak kullanılmaktadır.

Resim4- Gymnasium kubbe altı freskler

 

Resim5- Gymnasium tavan freskleri

 

Gymnasium içinde, 4 mevsimi temsil eden nişler içinde; İsveçli botanikçi Carl Linnaeus, Fransız botanikçi Joseph Pitton de Tournefort, eski Yunan’dan hekim, farmakolog ve botanikçi Dioscorides, eski Yunan’dan filozof ve botanik tarifleri kitabı yazarı Thephrastus’un, heykeltıraş Vitale Tuccio tarafından yapılmış heykelleri bulunmaktadır. Kubbe altında bulunan freskler Giuseppe Velasco’nun eseridir.

Resim6- Gymnasium: Theophrastus  heykeli

Resim7- Gymnasium:   Linnaeus heykeli

Gymnasium’un Sicilya’daki ilk neoklasik mimari eserlerden olduğu bilinmektedir. Karyatidler  (karyatid, mimaride sütunun yerini alan, destek görevi gören yontulmuş bir kadın figürüdür. Yunanca; Peloponnese'de antik bir kasaba olan "Karyai'nin bakireleri" anlamına gelir), eski Yunan stili sütunlar ve çatıyı destekleyen (dorik) sütunlar, zamanın Sicilya Barok Mimarisini yansıtmaktadır.

Resim8- Gymnasium giriş kapısı karyotidler

Gymnasium arkasında bulunan, bahçenin en eski yapısı olan dikdörtgen alan, mimar Léon Dufourny tarafından tasarlanmıştır. Bu alan önce, birbirini dik açı ile kesen yollarla, dört simetrik parsele bölünmüştür. Sonra da bu parseller aralarında tekrar, bitki yastıklarına bölünerek, her parsele Botanikçi Bernardino da Ucria tarafından, Linneian sistematiğine uygun olarak bitkiler dikilmiştir  (Carl von Linné iki adlı hayvan ve bitki sınıflandırma sistemi kurucusu botanikçi). Bahçenin bir diğer kısmının bitki dikiminde ise Engler sistematiği kullanılmıştır.

Resim9- Léon Dufourny’in tasarladığı eski bahçe (kırmızı işaretli)

 

9- Léon Dufourny’in tasarladığı eski bahçe (kırmızı işaretli)

1798 yılında Palermo Başpiskoposu F. Lopez y Royo’nın hediyesi olarak inşa edilen, birçok tür nilüfer ve su bitkisini içeren, 24 bölümden oluşan 500 m⊃2;’lik yuvarlak havuz açılmıştır.1823 yılında Napoli ve Sicilya kraliçesi Maria Carolina’nın hediyesi olan cam sera hizmete girmiştir. Taşıyıcı sistemi ahşap olan seranın kısa zamanda yıpranmasından dolayı 19.yüzyıl sonunda bunun yerine, tasarımı Carlo Giachery tarafından gerçekleştirilen, demir iskeletli Barok stili modern bir sera (Kış Bahçesi) yapılmıştır.

Resim10- Orto Botonico: Su bitkileri havuzu

Resim11- Orto Botonico: Barok stili Kış Bahçesi

 

Orto Botonica, Sicilya Adası yanında, tüm kıtalardan getirilen, 12.000 tür bitkiyi barındırmaktadır. Bitki sistematiği uygulanarak kurulan, ilk botanik bahçelerinden biridir. Bahçe bünyesinde, Akdeniz Bitkilerinin ileri kuşaklara aktarılması amacı ile kurulan, bir germ-plazma bankası da bulunmaktadır.

Fotoğraflarını koyduğum iki bitkiden biri olan bahçenin sembol bitkisi Manolya Yapraklı Kauçuk Ağacı “Ficus magnolioides”; 1845 yılında Avustralya Norfolk adasından getirilmiştir.  Diğer fotoğrafta; 150 yaş üzerinde olan Maymun Tırmanmaz Ağaçları “Chorisia speciosa” görülmektedir.

Resim12- Orta Botanica:  Ficus magnolioides

Resim13- Orta Botanica:  Chorisia speciosa

 

Bu Gönderiyi Sosyal Medyada Paylaş

Yorum Ekle

Adınız / Rumuz

Yorumunuz