Peyzaj Mimarı Yusranur KOCA 

Peyzaj Yüksek Mimarı Bilge Hatun AY 

Günümüzde gelişen ve değişen dünyada her geçen gün yeni meslek dalları ortaya çıkmaktadır. Bu doğrultuda artan sorunlara çözüm üretebilmek adına disiplinler arası işbirliğinin önemi artmaktadır. Bu işbirliği, son yıllarda çevre planlama ve tasarım projelerinde de uygulanmakta ve başarılı sonuçlar alınmaktadır. Farklı disiplinlerden oluşan meslek gruplarıyla hazırlanmış projelerin olumlu sonuçlar verdiği gözlenmiştir (Korkut, Üstün Topal,2015).

Planlama ve tasarım sürecinde farklı ölçeklerle birlikte, genel olarak; sorunun ve amacın tespit edilmesi, mevcut durumların tespit edilmesi sörvey analizleri, alan kullanım diyagramı, değerlendirme sonuç ürün aşamalarından oluşmaktadır. Farklı disiplinlerin tasarım sürecinde hazırladıkları analizler farklılık gösterebilir. Aynı meslek grubuna ait kişilerin de planlama ve tasarım sürecine projeye yaklaşımları da farklılıklar gösterebilir. Bu bağlamda çalışmalarda, farklı disiplinlerden uzmanların planlama ve tasarım sürecine yaklaşımlarıyla daha geniş bir çerçeveden daha nitelikli ve kaliteli şekilde proje süreci tamamlanmış olur (Korkut, Üstün Topal,2015).

Çevre düzenleme çalışmalarında, kırsal ve kentsel alanlarda yoğun ve az yoğun kullanımları kapsayan, ağırlıklı olarak açık yeşil alan düzenlemesine yönelik planlama ve tasarım çalışmaları yer almaktadır (Gündüz, 1985). Bu çalışmalar, farklı ölçeklerdeki fiziksel tasarım uygulamaları kapsamında yer alır. Dünyada, bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeler ilerlemektedir buna paralel olarak yeni araştırmalar ve yaklaşımlar ortaya çıkmaktadır. Bu araştırma ve yaklaşımların disipliner yaklaşımın dar sınırları içinde gerçekleştirilebilmesi ve sonuçların ortaya konulabilmesi çoğu zaman mümkün olamadığı gibi nitelikli ve doğru sonuçlar vermez, farklı düşünce ve değerlendirmeleri içinde bulunduran disiplinler arası yapılan çalışmalarda farklı bakış açılarına ihtiyaç duyulmaktadır (Korkut, Üstün Topal,2015).

Resim 1: Duke Üniversitesi'nin Batı Kampüsü, Durham, Kuzey Carolina, Reed Hilderbrand LLC Peyzaj Mimarlığı (URL1)

Örneğin; Duke Üniversitesi’nin öğrenci yaşam alanı için tasarlanan bu alan kullanımı az olan mekânı hareketlendirerek öğrencilerin verimli vakit geçirecekleri hayati bir kampüs alanına dönüşmüştür. Farklı disiplin ve iş birliği içinde yürütülen bu projede bütünsel peyzaj yaklaşımı geliştirilerek çağdaş kullanımlara yer verilmiştir. Özellikle tarihi kampüs materyalleri ve tipolojilerinden yaralanılarak tasarlanan bu alan multidisipliner çalışmanın önemini vurgulayan başarılı projeler arasında yer almaktadır (URL 1).

Planlama Disiplinleri ve Yaklaşımları

Her meslek grubunun kendine özgü dili, terminolojisi, prosedürleri aldıkları mesleki eğitimleri, öncelikleri ve yöntemleri farklılık göstermektedir. Kentsel ve kırsal alanlarda fiziksel planlama yapan meslek disiplinlerinin başında olan Mimarlık, Peyzaj Mimarlığı, Şehir ve Bölge Planlama meslek gruplarının planlama yaklaşımları ve yöntemleri arasında farklılıklar vardır. Mimarlık için, genel olarak insan için en uygun yaşam alanı oluşturmaktır. Bu tanımdaki çevre; iç mimar için bir restoranın içi, yapı mimarı için bir iş merkezi, peyzaj mimarı için bir kent parkı çalışma alanı olarak düşünülür (Özkan ve Küçükerbaş,1995). Peyzaj mimarlığı; planlamanın en üst ölçeklerinden başlayarak tasarımın en alt ölçeklerine kadar irdeleyen ve detaylı çalışmalar yapan bir meslek disiplinidir. Peyzaj mimarları her şeyden önce çevreyi bütün olarak algılar, analiz eder ve sorunlara bütüncül bir bakış açısıyla yaklaşım göstererek çözümler üretmeye çalışır ve bunun devamlığı için gerekli bakım aşamalarını devam ettirir. Planlamada; öncelikle ekolojik faktörlerin dikkate alınarak arazinin en doğru şekilde kullanımı için plan kararlarının alınması temel esastır. Peyzaj Mimarlığı’nda, tasarım sürecinde, diğer disiplinlerden farklı olarak ve ek olarak yapısal projenin yanında bitkisel tasarım projeleri de hazırlanır. Peyzaj mimarının, multidisipliner bir çalışma alanına sahip olması, diğer meslek grupları ile işbirliğini içinde bir çalışma gerektirir. Şehir ve Bölge Planlama; yaşadığımız çevreleri, yerleşim alanlarını, kentleri daha yaşanabilir hale getirmeyi amaçlayan ve bunu yaparken doğanın bize sunduğu kaynakları gelecek nesillere aktaracak şekilde akılcı kullanmayı, kültürel mirası ve tarihi değerleri korumayı amaçlar. Bu amaç doğrultusunda; daha güvenli ve yaşanabilir çevre oluşturarak farklı disiplinlerle ekip ruhu içinde çalışarak planlama ve tasarımlar yapar. Özellikle kentlerle ilgili stratejilerin oluşturmasında peyzaj mimarının diğer disiplinlerle beraber çalışmasının kentin sürdürülebilirliği için farklı bakış açıları geliştirilmesinde önemlidir.

Resim 2 : Master Plan- Jiedakou Kentsel Canlandırma Stratejisi (URL 2)

Resim3 : Master Plan- Kuş Bakışı- Jiedakou Kentsel Canlandırma Stratejisi (URL 2)

Sonuç

Sonuç olarak farklı disiplinlerin planlama ve tasarım sürecine yaklaşımları farklılık gösterdiği gibi, aynı meslek grubuna ait kişilerin de yaklaşımlarında farklılık gösterebilmektedir, fakat sürekli gelişen dünyada, yapılan planlama ve tasarım çalışmalarında, farklı bakış açısına sahip disiplinlerin bir araya gelerek disiplinler arası bir yaklaşımla sorunlara çözümler üretmeleri, başarılı planlama ve tasarım çalışmaları için artık bir zorunluluk olmuştur. Disiplinler arası işbirliği sonucu yapılan planlama ve tasarım projelerinde ortaya çıkan çalışmaların daha başarılı olduğu gözlenmiştir (Korkut,Üstün Topal,2015).

Farklı meslek gruplarının bir arada olması analizlerin farklı bakış açılarıyla yorumlanıp karşılaştırılarak yeni fikirlerin ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Bu da ortak bir alan geliştirerek tüm proje sürecini en etkin şekilde devam ettirir. Böylelikle güncel ve gelişen dünyanın özüne ilişkin değerlerin daha iyi anlaşılacağı düşünülmektedir.

Mimar, şehir plancısı, peyzaj mimarı üniversite eğitimi sırasında veya daha büyük oranda üniversite sonrası dönemde bu üç meslek grubu çeşitli etkileşimlerde bulunurlar. Birlikte yüksek lisans programlarına devam ederler, arkadaşlık kurarlar, projeler yaparlar, yarışmalara katılırlar. Kentsel tasarım yarışmaları, birbirinin düşünce sistemini etki göstererek, mekânsal problemlere yaklaşım ve çözüm üretmede, geliştirme açısından en önemli iletişim kaynaklarından biridir. Üç meslek grubu belli konularda birbirleriyle iletişim konusunda zorluklar çekebilirler. Fakat zaman içinde bu meslek grubunun alanları farklılık gösterse de birbiri içinde kesişen kümelere dönüşürler. Kentsel tasarım yarışmalarında ve diğer yapılan çalışmalar için başarılı olabilmek adına, bu mesleki disiplinlerin bir arada yapmış oldukları bütünlüğe bağlıdır. Yapılan ortak planlama ve tasarım süreçlerinde her mesleki disiplinin kendinden bir şeyler kattığı ve diğer disiplinlerden öğrendiği bir alan oluşturulmuştur. Böylece ortaya çıkan proje, daha kaliteli ve nitelikli bir erişim sağlar ve başarı kaçılmaz olur. Yani hem mimar, hem plancı, hem de peyzaj mimarı her ölçekte söz sahibi olabilmeli ve ortak bir özveri göstererek çalışmalarını sürdürebilmektedirler. Bu da projenin niteliğine direk ve olumlu bir şekilde yansımaktadır (Erten, Çimen, Burat,).

Kaynaklar:

ERTEN, S., ÇİMEN, D., BURAT, S., Türkiye’de Kentsel Tasarım Proje Yarışmaları ve Disiplinlerarası Çalışmayı Öğrenme Süreci

GÜNDÜZ, O., Çevre Düzenleme Çalışmalarında Tasarım Süreci, Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi, İzmir.

KORKUT, A., ÜSTÜN TOPAL, T., İnönü University Journal of Art and Design ISSN: 1309-9876 E-ISSN: 1309-9884 Cilt/Vol. 5 Sayı/No.11 (2015): 49-63

ÖZKAN, B., ve KÜÇÜKERBAŞ., E.V. 1995. Mimarlık Bilgisi, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No: 513, Bornova-İzmir.

Peyzaj Tasarım Kavramlarının Disiplinler arası Etkileşimler Çerçevesinde Değerlendirilmesi -2012 / itü.edu.tr

URL 1. https://www.dezeen.com/2018/09/05/asla-professional-awards-best-landscape-architecture-projects-usa Erişim tarihi.26.02.2020

URL 2.https://koka-architects.com/portfolio/jiedakou-urban-revitalization/?id=29.Erişim Tarihi.26.02.2020

URL 3.https://karok3.artvin.edu.tr/IV.cilt (1494-1503).pdf  Erişim tarihi.26.02.2020

Bu Gönderiyi Sosyal Medyada Paylaş

Yorum Ekle

Adınız / Rumuz

Yorumunuz