Hyde Park 500 yıla varan tarihi ve geniş yeşillikleri ile bilinen 350 akre (yaklaşık 1 milyon 416 bin m2) alanıyla Londranın dünyaca ünlü şehir parkı diyebiliriz. Geniş yeşil alanların dışında yaşları 100ü aşkın Ihlamur, At Kestanesi, Batı Çınarı, Kavak, Akçaağaç türleri, Kayın ve Meşelerle bezenmiş parkta farklı aktiviteler ve tarihi anıtlar yer alıyor. Hyde Park tarih boyunca birçok aktiviteye mekân olmuş ayrıca İngilizlerin milli kutlamalarında buluşma yeri olmuştur.
PEYZAJ TARİHİ
"1536 yılında Kral 8. Henry Hyde Park içinde geyik ve yaban domuzu peşinde koşarken ağaçların arasında barışçıl bir şekilde tai-chi yapılacağını, İtalyan tenor Pavarottinin sesinin parkın içinde baştanbaşa yankılanacağını hayal etmek zordu." Şeklinde anlatıyor İngilizler Hyde parkın ortaya çıkışını.
Hyde park önceleri kraliyet ailesinin av tutkusunu tatmin etmek için oluşturulmuşsa da yıllar içinde insanların diğer birçok zevklerini tatmin eden bir yer haline gelmiştir. 1536 yılında 8. Henry tarafından etrafı çevrilerek tamamen av amaçlı kullanılmaya başlanılan Hyde Park Kraliçe I. Elizabeth dönemine kadar av alanı olarak kullanılmıştır. Park 1637 yılında halka açılmış ve özellikle May-Day tabir edilen kuzey yarım kürede bahar bayramı olarak kutlanan 1 Mayıs günü ziyaret edilen bir mekân haline gelmiştir.
Hyde Parkta bugün birçok dikkat çekici özellik 18. Yüzyılda hevesli bir kraliyet bahçıvanı Kraliçe Caroline tarafından yapılmıştır. Kraliçe, Kensington bahçelerini şekillendirmek için Hyde Parktan neredeyse 300 akre alan alarak aralarından bir su kanalı geçirmek suretiyle iki farklı bölge şeklinde tasarlattı. Caroline ayrıca yeni bir peyzaj modası oluşturdu. Westbourne deresine bir set kurarak Serpentine adında büyük bir gölet inşa ettirdi. Serpentine göleti o zamanlarda İngilterenin doğal gözüken ve ilk yapılan yapay göletleri arasındaydı.
Hyde Park neredeyse 100 yıl aynı formda kaldı, ta ki 1820lerde Kral 4. George yenileme talimatı verene kadar. Hyde Park Corner tarafına anıtsal bir giriş tasarlaması için mimar ve bahçe tasarımcısı Decimus Burtonu görevlendirdi. Bu çalışma bir zafer ekranına dönüştü ve Wellington Yayı olarak şu an hala Hyde Park Corner kısmının ortasında yer almaktadır. Burton ayrıca parkın duvarlarını parmaklıklarla değiştirdi ve birçok yeni giriş ve küçük kulübe tasarladı.
Parktaki en güncel değişiklik ise 2004 yılında Galler Prensesi Diana anısına yaptırılan su pınarı veya su sirkülâsyonudur. Bunun dışında parkta görülen aktiviteler büyük oranda mimar Decimus Burtonun bıraktığı eserlerdir.
FİLM YILDIZI OLARAK HYDE PARK
Hyde Park modern sinemanın doğuşundan bu yana çok popüler bir film seti olagelmiştir. Dünyanın ilk hareketli resimleri İngiliz mucit William Friese-Greene tarafından Haziran 1889da Apsley Kapısında gösterime girdi. Hyde Park bir film stüdyosu olarak kullanılmaya başladığından bu yana Parkta birçok iyi film çekildi. David Leans tarafından yönetilen bir aile dizisi olan 1944 yapımı This Happy Breed filminde parkın Speakers Corner kısmından bir sahne yer almaktadır. Ayrıca 1953 yapımı Genevieve isimli filmde Londra Brighton arası yapılan klasik araba yarışı anlatılmakta ve yarış Hyde Parktan başlamaktdır. Bunların dışında The Ipcress File (1965), Johnny English (2003), The Mother (2003), ve Stormbreaker (2005) gibi birçok filmde Hyde Parktan sahneler yer almaktadır.
PEYZAJ YÖNETİM PLANI 2006-2016
İngilterede tüm kraliyet parkları için olduğu gibi Hyde Park için de belirli periyotlarda uygulanmak üzere Peyzaj Yönetimi ve Faaliyet Planı hazırlanmış durumda. En son hazırlanan ise 2006da yürürlüğe giren ve 10 yıllık çalışmaları içeren bir plan. Kraliyet Parkları için hazırlanan planlar parkların yönetimi için "esas stratejileri" içeriyor.
Tüm parkların bütünleşmiş yönetimini içeren bu planlar Yeşil Bayrak ve Yeşil Miras Ödüllerinin bir parçası olarak ve düzenli bir İngiltere için yapılıyor. Planlar, parkların çeşitli karakterlerde sınıflandırılmış alanlarının koruma politikaları, doğal ve sonradan inşa edilmiş dokularını ve bölgelerden yararlanma haklarını ve diğer özel politikaları ayrıca planların uygulanmasını izlemek için işlemler içermektedir.
Peyzaj Yönetim Planları her park için stratejik ve tarihsel bağlamda düzenlemeler içeriyor ve farklı karakterdeki alanların doğal dokularını ve peyzajını tanımlıyor. Parklarda yer alan her elementin öneminin değerlendirildiği planlar, geleceğe yönelik politika belirlemeye yardımcı olması amacıyla hazırlanıyor. Bu 10 yıllık planlar önümüzdeki yüz yıl için vizyon sunmak ve her 10 yılda bir kilit noktaların gözden geçirilmesi için uygulanıyor.
***
Not: Hyde Park Peyzaj Yönetim Planı ve Hyde Park Haritası için: www.royalparks.org.uk
When King Henry VIII and his court were thundering across Hyde Park in 1536 in pursuit of deer and wild boar, it would have been difficult to visualise that years later the noble art of tai chi would be peacefully performed among the trees in the early morning, and the Italianate tenor of Pavarotti would echo across the park, applauded by vast audiences
Yazı ve Fotoğraflar:
Abdurrahman ÇETİNKAYA
Peyzaj Mimarı
