SÜRDÜRÜLEBİLİR PEYZAJ ALANLARI İÇİN SULAMA VE DÜNYADA SU SORUNU

  SÜRDÜRÜLEBİLİR PEYZAJ ALANLARI İÇİN SULAMA VE  DÜNYADA SU SORUNU
  Mustafa Özgür TUNÇ
  29 Mart 2016 Salı

 

Sürdürülebilir peyzaj alanları için, bitki, toprak ve su birbirleri ile ilişkilendirilmiştir. Her birinin birbirlerine ihtiyaç duyduğu yadsınamazdır. Yıllar içerisinde, Türkiye ve dünyada plantasyon ve peyzaj sürekli gelişirken, su konusunda kaynak sıkıntısı yaşanmaya başlanmıştır.

Aslında bugün başlamamıştır bu sıkıntı. Yıllar önce başlamış ve "World Water Council" (Dünya Su Konseyi), NASA ya da Türkiyede DSİ gibi birçok farklı kuruluş dünyadaki su problemini gündeme getirmeye başlamıştır. Dünya Su Konseyi ise bu konuyu çok yakından takip etmektedir. Dünya Su Konseyi, 1996 yılında kurulmuş ve her 3 yılda bir dünya genelinde yaptığı toplantılarla su konusunu gündemde tutmaya çalışmaktadır. 5.si İstanbulda 2009 yılında yapılan toplantının, sonuncusu 2015 yılında Güney Korede gerçekleşmiştir. Dünya Su Konseyinin 2012 yılında yaptığı Stockholmdeki toplantı sonrasında açıklanan sonuçlar, dünyada suyun kritik konumunu göstermektedir. Sonuçlara göre, 2025 yılında 37 ülkede ciddi kuraklık tehdidi beklenmektedir. Bunun yanında 1.2 milyar insan (dünya nüfusunun 1/6sı) sağlıklı & temiz sudan yoksun ve 2.6 milyar insan ise (dünya nüfusunun 1/3) temiz veya içilebilir suya çok uzak durumdadır.

Aslında dünyanın dörtte üçü su ile kaplıdır. Dünyadaki toplam suyun % 96sı tuzlu sudur. Geriye kalan % 4 civarındaki tatlı suyun büyük bir bölümü de, buzullar içinde hapsolmuş durumdadır. Su tüketiminin doğru şeklide yapılmaması sonucunda, 2025 yılından itibaren 3 milyar insanın su kıtlığıyla karşı karşıya kalacağı, bu sayının 2050de 4 milyara yaklaşacağı tahmin edilmektedir. Bu sayı, 2050 yılındaki tahmini dünya nüfusunun yüzde 40ına denk düşüyor. Küresel ısınmanın yaratacağı iklim değişikliği ve kuraklık sonucu ile bu manzaranın daha da kararması mümkün. Suyun tükenebilir bir kaynak olmadığını bilmemiz gerekiyor.

TÜRKİYE DE DURUM:

Önümüzdeki yıllar Türkiye için de zor görünüyor. Bir ülkenin su zengini sayılabilmesi için yılda kişi başına düşen ortalama su miktarının en az 8 bin ila 10 bin metreküp arasında olması gerekiyor. Falkenmark Su Kıtlığı İndeksine göre, yılda ortalama kişi başına düşen su miktarı 1000 m3 altında olan ülkeler "su yoksulu" olarak nitelendiriliyor. 1000 m3 ile 1700 m3 arasında olan ülkelerde ise "su baskısı" altında olan ülkeler olarak tanımlanmaktadır. DSİ verilerine göre, ülkemizde, kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarı 1.519 m3 civarındadır. Bu rakam Türkiyenin "su baskısı" yaşadığını göstermektedir.  Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2030 yılı için nüfusumuzun 100 milyon olacağını öngörmüştür. Bu durumda 2030 yılı için kişi başına düşen kullanılabilir su miktarının 1.120 m3/yıl civarında olacağı ve çok hızlı şekilde "su yoksulu" ülkeler içinde olacağımızın bilgisini bizlerle paylaşmaktadır.

Türkiyedeki durumun da çok parlak olmadığını hepimiz bu datalara baktığımızda kolayca anlayabilmekteyiz. Oysa Türkiye, 1950li ve 60lı yıllarda kişi başına düşen 8 bin 500 metreküp yıllık erişilebilir su miktarıyla su zengini ülkeler arasındaydı. Plansız kentleşme, plansız sanayileşme, su havzalarının korunamaması, Türkiyede görerek yaşadığımız sorunlardan birkaçıdır.

2007 ve 2008 yıllarında, Türkiye ve özellikle İstanbulun yaşadığı su krizini hemen hemen sektördeki arkadaşlarımızın hepsi hatırlayacaktır. Tekrar aynı sorunların yaşanılmaması en büyük temennimizdir. Tabii ki,  umutsuz olmamak gerekiyor. Su havzaları korunduğu, çevre kirliliğinin önüne geçildiği, su planlaması ve yönetimi iyi yapıldığı takdirde Türkiye sınırlı olan suyunu kendine yetecek bir şekilde kullanabilir.

 

PEYZAJ ALANLARINDA SULAMA

Sürdürülebilir peyzaj alanları için sulama oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Tabii ki, sulama derken doğru sulamadan bahsediyorum. Ülkemizde en çok gözlemlediğim problemlerden biri doğru sulama yapılamamasıdır. Özellikle son yıllarda otomasyonun yeterli olmaması da sulamanın doğru yapılmadığını beraberinde getirmektedir. Belirli alanlarda manuel yapılan sulamalarda gereğinden az ya da gereğinden fazla sulama yapılarak, peyzajın solma noktasının altında ya da toprak doygunluğunun üzerinde sulama yapıldığı gözlemlenebilmektedir. Doğru yapılmayan sulamaların birçoğunda resimdeki manzara ile karşılaşmak normal karşılanmalıdır. Ayrıca yüksek debi ile sulama yapan ürünlerde, su yüzey akışa geçerek su kaybı oluşmaktadır.

Hunter Industries olarak, yapılan AR-GE çalışmaları sonucunda sulama sektörüne değişen koşullara uygun yenilikçi ürünler, ürün yelpazesine sürekli olarak eklenmektedir. Örneğin, son yıllarda yüksek debi ile çalışan sprey sprink yerine sulama sektörü çok düşük debilerle çalışan rotary tip nozullara dönmüştür. Hunter Industries olarak rotary tip nozul segmentinde MP Rotator ürünü ile sektörde yerini alırken aynı mesafelere atış yapan sprey sprink debilerinin dörtte bir oranında debi ile toprağın infiltrasyon yapmasına izin vermektedir. Bu da sulanan alanda sprey sprinklerin neden olduğu yüzey akışının ortadan kaybolmasına yardımcı olur. Özellikle orta refüj alanı gibi yüzey akışının tehdit olacağı yerlerde eşsiz bir üründür. Düşük debi sonucunda geniş su damlacıkları da rüzgar etkisini minimize ederek, sprey sprinklerin yarattığı sisleme etkisini de ortadan kaldırmaktadır.

Aynı şekilde, Amerika Sulama Derneğinin başlattığı ve tüm markalarda gündeme gelen kontrol üniteleri ile birlikte kullanılan sensörler sonucunda oluşan akıllı kontrol sistemleri de su tasarrufu sağlamaktadır. Örneğin, debi sensörü olası patlakların ortaya çıkarılmasını sağlarken, solar sensörler hava durumuna göre sulama süresini ayarlayarak suyun daha etkin kullanımına yardımcı olmaktadır.

Suyun bu denli önemli olduğu günümüzde sulamada doğru ürünlerin kullanılamıyor olması su israfına sebebiyet vermektedir. Hortum kullanımında yaşanan yanlışlıklar gibi, doğru sprinklerle yapılan projelerde otomasyon kullanılmayarak toprak doygunluğu üzerinde sulama yapılarak su israfı yaratılmaktadır.

İyi peyzaj projeleri, sağlıklı peyzaj görüntüleri doğru sulama ile ortaya çıkmaktadır.

Suyun tükenebilir bir kaynak olduğunu unutmamalıyız ve geleceğe miras bırakacağımız bir dünya için tükenebilir kaynakları doğru şekilde kullanmalıyız.

 

 

Good landscape projects and healthy landscape scenes occurs with proper irrigation. We should not forget that water is a source that may run out and we must use properly the exhaustible resources for the world that we will leave as a legacy for the future. 


Paylaş: