ANIT AĞAÇLAR VE ÇORUH VADİSİ İÇİN BİR DEĞERLENDİRME

 ANIT AĞAÇLAR VE ÇORUH VADİSİ İÇİN BİR DEĞERLENDİRME
  Prof. Dr. Faris KARAHAN
  1 Ağustos 2017 Salı
YAZAR'A AİT DİĞER YAZILAR
EXPO`DA ERZURUM BAHÇESİ
6 Ekim 2016 Perşembe

Anıt ağaç(lar) bilimsel olarak "Yaş, çap ve boy itibariyle kendi türünün bilinen ölçülerinin ötesinde boyutlara ulaşarak yerel kültürde ve tarihinde özel yeri bulunan, geçmiş ile günümüz, günümüz ile gelecek arasında köprüler ve iletişim kurabilecek uzunlukta doğal ömre sahip olan ağaçlar" olarak tanımlanmaktadır.

 

Doğa Derneğinin 2010 yılında hazırladığı rapora göre, Çoruh Vadisi, Türkiyedeki 305 Önemli Doğa Alanından bir tanesi olarak bilinmektedir. Sarp dağlar ve derin vadi sistemleri ile kuşatılmış olan bu vadi, görenlerde başka bir gezegendeymiş izlenimi uyandırır. Çok kısa bir zaman dilimi içerisinde dağların zirvelerinden vadi tabanına inilebilen Çoruh Vadisi kendine özgü ekosistem ve yaşam kültürlerini yaşatmaktadır. Diğer taraftan da uluslararası ölçekte Conservation International tarafından ortaya konulan verilere göre dünyanın 200 önemli ekolojik hassas bölgesinden biri olarak bilinen Kafkasya Ekolojik Bölgesinin de en batı kesiminde yer almaktadır. Son yıllarda enerji sektörüne yönelik yatırımlarla ulusal ve uluslararası kamuoyunun gözde coğrafyaları arasında yer almakta ve bu eşsiz coğrafya pek çok doğal otsu ve odunsu bitki türünü de bünyesinde barındırmaktadır. Bununla beraber yüzlerce yıllık kültürel mirasın önemli göstergeleri arasında sayılabilecek odunsu türler bakımından da kayda değer bir çekiciliği de bulunmaktadır. Çoruh Vadisi boyunca çalı, ağaç ve ağaççık kategorilerinde olmak üzere Türkiyede bulunan yaklaşık 650 odunsu türün bir bölümü de bölgenin hem karasal, hem Akdeniz hem de Karadeniz iklim kuşakları için bir kesişim zonu oluşturmasından dolayı burada varlığını sürdürebilmektedir. Ne var ki hem ekosistem bazlı hem de floraya yönelik araştırmaların sayısı bölge zenginliği dikkate alındığında yetersiz kalabilmektedir. Bu durum bölgede geleneksel yerleşim, tarım ve yaylacılık kültürü ile günümüze kadar taşınan ve anıt ağaç özelliği taşıyan türler bakımından da benzer şekilde ortaya çıkmaktadır.

Erzurum, Bayburt ve Artvin illerini içerisine alan Çoruh Vadisi için kapsamlı bir anıt ağaç araştırmasının da yapılmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Bu kapsamda orman ve yayla alanları ile antropojen etkilere maruz kalan bazı vadilerde varlığını bugüne kadar sürdüren doğal orman ağacı türlerinden Acer spp., Juniperus spp., Pinus silvestris, Picea orientalis, Quercus spp., Ulmus spp.; tarımsal peyzajın önemli gösterge türlerinden Morus alba, Morus nigra, Juglans regia, Olea europea, Pyrus elaegrifolia gibi cins ve türlere ait anıtsal ağaç özelliği gösteren türlerin belirlenmesi, haritalanması ve korumaya alınması somut doğal kültürel mirasın korunmasına da önemli katkılar sağlayabilecektir. Özellikle bölgede ceviz ağacı başta olmak üzere iri hacimli ağaçların kütük olarak değerlendirilmesi ve ticari olarak satışının yapılması anıt ağaç niteliği taşıyabilecek birey sayısını önemli oranda etkilemektedir ve bu durumun önüne geçilmelidir.

 

 

According to a report prepared by the Nature Association in 2010, Çoruh Valley is known as one of the 305 Important Nature Areas in Turkey. This valley, surrounded by steep mountains and deep valley systems, makes another planetary impression on viewers. The Çoruh Valley, which can be reached from the summit of the mountains to the base of the valley in a very short period of time, has its own unique ecosystem and lifestyle cultures.


Paylaş: