ÖNCELİK ORMAN FAKÜLTELERİNİN

  ALİ KÜÇÜKAYDIN
  9 Nisan 2015 Perşembe

"Günümüzde Peyzaj Mimarlığı Yüksek Eğitim ve Öğretimi öncelikle Orman Fakülteleri ve ikinci olarak Ziraat Fakülteleri çatısı altında yapılmalıdır."

 

 

Peyzaj mimarlığının konusuna ve doğuşuna bakıldığında, orman ekosistemi ile doğrudan ilgili olduğu ve organik bağ içinde bulunduğu görülmektedir. Değişen çevre koşulları sonucu ortaya çıkan doğal kaynakların tahribi, Kentsel ve Kırsal alanların planlama kararlarının daha dikkatli alınmasının önemini ortaya çıkarmıştır. Bu nedenle İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi bünyesinde ekoloji, tasarım, mimarlık ve davranış bilimleri ile ilgili detaylı öğretimin yapıldığı Peyzaj Mimarlığı ve çevresel tasarım planlama ilkeleri konularında donanımlı eleman yetiştirmek amacıyla Peyzaj Mimarlığı disiplini kurulmuştur.

Peyzaj Mimarlığının kuruluşunun tarihsel sürece bakıldığında, 1933 yılında Ankara Ziraat Enstitüsünde Süs Nebatları Şubesi başlangıç gibi gösterilmekte ise de; konusu itibariyle ormancılık ile organik bağ içinde bulunduğundan peyzaj mimarlığı temelinde ilk kez 1930lu yıllarda İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesinde orman mühendislerine ders olarak okutulduğu görülmektedir. Bu bağlamda İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesinde 1939-1940 yıllarında Rus Profesör Alexis CHENCHINE tarafından "Park Bahçe Sanatı" adı altında Peyzaj Mimarlığı Nosyonu olarak dersler verilmiştir. Bu profesörün yazdığı ve Türkiyede peyzaj alanında ilk yazılı kaynaklardan olan "Park ve Bahçe Sanatı" adlı kitap, o tarihte Orman Yüksek Mühendisi olan, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. İsmail ERARSLAN tarafından Türkçeye çevrilmiş, 1930lu yıllarda Orman Genel Müdürlüğünce basımı yapılmış ve tamamı burslu olan İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi öğrencilerine ders kitabı olarak okutulmuştur.

Park ve Bahçe Sanatı dersi, daha sonraki 1948-1950 yıllarında, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Besalet PAMAY tarafından İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi son sınıf öğrencilerine ders olarak okutulmaya devam etmiştir.

İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Botaniği Kürsüsü Başkanı Prof. Dr. Hayrettin KAYACIKın, Orman Fakültesinde Parkçılık dersinin tekrar okutulması teklifi, uzun komisyon çalışmaları ve fakülte kurul toplantıları sonucunda kabul edilmiştir. Böylece Fakültede 1968 yılı Ağustos ayında, Park Bahçe ve Peyzaj Mimarisi adlı müstakil bir kürsünün kurulması ve aynı isimde bir dersin müfredata eklenmesi sağlanmıştır.

İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesinde yeni bir kürsü kuruluşu ile de desteklenmiş olan bu disiplin, 1968-1969 ders yılından itibaren "Park Bahçe ve Peyzaj Mimarisi" adıyla Orman Fakültesinin öğretim ve imtihan yönetmeliğinde mecburi dersler arasında yer almıştır. Bu süreç, 1984 yılında İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi bünyesinde "Peyzaj Mimarlığı Bölümü"nün kurulması ile sonuçlanmış ve bölüm halen Peyzaj Mimarlığı eğitimini vermektedir.

İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümünün misyonu, "Yerleşim alanları, çevresi ve kültürel alanlardaki doğal varlıkların, sürdürülebilirlik duyarlılığı içerisinde planlanması ve korunması amacıyla; bilime ve sanata katkılar yapmak; teknik ve estetik birikimi olan, toplumun bilinçlenmesine rehberlik eden özgün peyzaj mimarları yetiştirmektir" olarak belirlenmiştir.

 

PEYZAJ MİMARLIĞI EĞİTİMİ

Peyzaj Mimarlığı eğitiminde olması gereken husus, ders programlarının % 60-70nin ekosistem ve % 30-40nın mekanik orijinli olmasıdır. Zira planlama çalışmalarında, doğal kaynakların ekosistemi temelinde doğal varlıkların peyzaj planlanması yapılması gerekmektedir. Ancak son yıllarda peyzaj mimarlığı bölümleri; mimarlık-mühendislik fakülteleri, güzel sanatlar ve tasarım fakülteleri, güzel sanatlar akademisi gibi mekanik planlamaya dayanan yüksek eğitim kurumları altında açılmakta veya orman fakülteleri bünyelerinde eğitim ve öğretim yapan mevcut peyzaj mimarlığı bölümleri bu kurumlara bağlanmaktadır. Bu durumda peyzaj mimarlığı eğitiminin doğmasına neden olan ekosistem temelli gerekçeler göz ardı edilmekte ve mekanik ağırlıklı mimarlık eğitimi ile paralel hale gelmektedir.

Peyzaj Mimarlığı Bölümünün misyonunda dikkati çeken husus, doğal varlıkların sürdürülebilir duyarlılık içinde planlanması ve korunması hususunun öne çıkmasıdır. Bu nedenle, orman ekosistemine yönelik doğal peyzajın planlanması ve korunması konularında iştigal eden ormancılar ile kırsal ve kentsel peyzajda uğraşan peyzajcıların, işin doğası gereği olarak organik bağ içinde bulunmaları gerekmektedir.

Lisans düzeyindeki peyzaj mimarlığı eğitiminde doğal kaynakların ekosistem temelinde planlama ilkelerinden uzaklaşmadığı sürece, bu disiplinin yüksek eğitim öğretim kurumu adreslerinin öncelikle Orman Fakülteleri, ikinci adres olarak da Ziraat Fakülteleri olmalıdır. Zira tarihsel süreç içinde bu disiplinin doğduğu yüksek öğretim kurumunun her iki fakülte olmasının altında yatan asıl neden doğal dokunun planlanmasından kaynaklanmaktadır.

Peyzaj mimarı görevini yapabilmesi için, öncelikle orman ekolojisini bilmesi ve orman ekosisteminin parçası olan doğal bitkileri çok iyi tanıması gerekmektedir. Bu ise ancak Orman Fakülteleri altında ve kısmen de Ziraat Fakülteleri altında öğretilebilir.

Mimarlık ve güzel sanatlar fakültelerinde, cansız varlıklar üzerinde veya bu varlıkların planlaması üzerinde eğitim öğretim yapılmaktadır. Bu kurumlarda verilen eğitimlerde canlı dokular hakkında yeterli bilgi verilemeyeceği veya çok az verileceği için, bu fakültelerden mezun olan peyzaj mimarlarının doğal ekosistemi ve bu sistemin öğelerini tekniğine uygun planlaması mümkün olmayacaktır.

Sonuç olarak; Peyzaj Mimarlığı Yüksek Eğitim ve Öğretimi, Türkiyede bu disiplinin doğuşuna uygun olarak öncelikle Orman Fakülteleri ve ikinci olarak da Ziraat Fakülteleri çatısı altında yapılmalıdır.

 

 

As long as not to go away from ecological planning principles at the undergraduate level of education, primarily address of this discipline should be Forestry Faculties and second one must be Agricultural Faculties in education institution point of Landscape Architecture. The main reason that both faculties are being birthplace of this discipline is “planning the natural texture”. 

 


Paylaş: