5 Ekim 2015 Pazartesi
ANKARADA YER ALAN BAZI KENT PARKLARI
R. Özge OCAK
Selçuk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı Bölümü
Öğretim Görevlisi
29 Ekim 1923 yılında kurulan Türkiye Cumhuriyeti, özellikle yeni kurulduğu yıllarda birçok alanda kendini geliştirmek ve yenilemek amacıyla farklı projeler içerisinde yer almıştır. Bu projelerden biri de modernizm projesidir. Modernizm projesinin kent insanına olan katkısının büyük olduğu düşüncesi, köyde yaşayan insanların kente göçünü hızlandırmıştır.
Zamanla kent nüfusu artmış, ev ihtiyacı çoğalmıştır. Bu nedenle yeni binalar yapılmaya başlanmıştır. Betonlaşma oranı yükselen kentlerde yeşil alan oranı iyice azalmış, planlanmadan oluşturulan yapılar nedeniyle kentler, yeşil alanlardan yoksun bir hâle dönüşmüştür. Daha önce doğayla baş başa kalabilen insanların, doğadan ayrı kalmasıyla, doğaya duyulan özlem artmış, oluşan bu durumlar neticesinde, kentlerde nefes alma boşluğu olarak da nitelendirilen "Kent Parkı" ihtiyacı ortaya çıkmıştır.
Kent parkları, insanların rekreasyonel ihtiyaçlarını karşılayan, dinlendiren, eğlendiren, kişinin sosyalleşebildiği ve eğitim alabildiği mekânlardır. Bu işlevleri yerine getirebilen kent parkları, bir toplumun gelişmesine büyük katkı sağlamaktadırlar.
Gençlik Parkı
Gençlik Parkı, Jansenin müellifi olduğu ve 1932de kesinleşmiş bulunan Ankara İmar Plânında Cumhuriyetin kurucusu ve yöneticilerin isteği üzerine onun önerdiği büyük bir parktır. İlk tasarlandığında 260 da olarak planlanan bu park o günlerde nüfusu yalnızca 123.000 olan bir başkent için inanılması güç bir abidevi eserdir. 35 da olan havuz ise hem doğaya karşı bir meydan okuma, hem de Ankaranın İstanbul ile karşılaştırıldığında "çöl" imajını yıkma amaçlıydı. Komşu ülkelerle kıyaslandığında, park ölçeği ve tasarım kararları bakımından benzersizdir (Sağdıç 1993).
1936 yılında Bayındırlık Bakanlığı, uygulanacak projenin Jansenin değil, kendi bünyesinde çalışan şehirci ve peyzaj mimarı Theo Leveaunun projesi olacağını belirtmiştir. Gerçekte iki plan arasında kavramsal açıdan çok büyük farkların olduğunu söylemek yanlış olur, değişen sadece geometrik düzenlemeler ve gölün tasarımıdır. Leveaunun planının tercih edilmesinin nedeni teknik ve ekonomik zorlukların bir nebze olsun bertaraf edilmesidir (Uludağ 1998).
Gençlik Parkının yapımı yaşanan ekonomik sıkıntılardan dolayı oldukça yavaş ilerlemiş ve park, 19 Mayıs 1943te törenle açılmıştır. Park her mevsim kullanılan önemli bir rekreasyon alanı, buluşma yeri, aktivite merkezi haline gelmiştir.

1950li yılların sonlarına doğru Gençlik Parkı, projesinde yer almayan öğelerle dolma sürecine girmiştir. 1957 yılında istenmeyen bu yerleşmelere alternatif oluşturacak bir proje çalışması yapılmıştır. Fakat 1964lere gelindiğinde aynı durum tekrarlanmıştır. Zamanla yerel yönetimlerin para kazanma kaygısıyla, Gençlik Parkı, tarihî kişiliğini koruyamamış ve plânsız, yozlaşmış dolayısıyla bozulma sürecine girmiştir. Bu tarz yönetim sıkıntılarından dolayı Ankaranın sosyo-kültürel açıdan en alt tabakasına hizmet veren izbe bir park haline gelmiştir. Kullanılan donatıların büyük kısmı tahrip edilmiş, proje içerisinde yer almayan kullanımlarla park sıkıştırılmıştır. Bunların sonucunda ise; Cumhuriyetin ve Ankaranın sembolü olan çok önemli bir değer kaybolma tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır (Sarıkaya 2007).
Pek çok problemle yüz yüze gelen ve artık işlevselliğini iyice kaybetmiş olan Gençlik Parkı, 6 Mayıs 2005de Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından parkı revize etme amacıyla kapatılmıştır. Park, 30 Ağustos 2009 günü başkentliyle yeniden buluşmuştur.
Göksu Parkı
Susuz Göleti ya da diğer adı ile Göksu Parkı, Ankara-İstanbul karayolu üzerinde, Ankaradan 20 km uzaklıktadır. Göksu Parkı, Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından, Susuz Göletinin bir takım kazı dolgu ve ilave istimlâk alanları ile genişletilmesi suretiyle 2003 yılında yapılmıştır.
Göksu Parkının toplam kullanım alanı 510.000 m2dir. Bu alanın 140.000 m2si göletten oluşmaktadır. Toplam yeşil alan 250.000 m2dir. Park, su ve yeşilin bir arada olduğu, sosyal, kültürel ve sportif amaçlı kullanılacak birçok alandan oluşmaktadır.
Göksu Parkının temel öğesinin su olmasından dolayı, kıyı düzenlemesi tasarımın ana kurgusunu oluşturmuştur. Su ile ilişkiler, kıyı gezi yolu, göl kafeler, balık tutma iskeleleri, fener, plaj voleybol alanları, ada, iskeleler, tekne barınağı, kıyı kafeleri gibi işlevler çevresinde plânlanmıştır. Bu düzenlemede doğal malzeme kullanımına özen gösterilmiş, kıyı yolu tamamen ahşap olarak tasarlanmış, diğer alanlarda ise çoğunlukla Ankaranın yerel taşı andezit kullanılmıştır (Anonim 2012).

Altınpark
1936ların Ankarasında, kentin hayli uzağında kabul edilen bu alan, Atatürkün imzasını taşıyan 5591 sayılı bakanlar kurulu kararı ile golf alanı olarak Ankara İmar Planına dâhil edilmiştir. Golf Kulübüne ait olan Altınparkın bulunduğu alanda 1946 yılında 18 delikli bir golf sahası ve hizmet binası yapılmıştır. Ankaranın aşırı yoğunlaşan nüfusu için açık ve yeşil alan ihtiyacının artması sonucunda 1979 yılında belediyeye devredilmiştir.
Altınpark konum olarak, Altındağ ilçesine bağlı, Aydınlıkevler ve Hasköy Mahalleleri arasında Ankara Çubuk asfaltının 5. kmsinde, yaklaşık 640 da genişliğinde bir arazidir. Ankara Büyükşehir Belediyesi Belediye Başkanı Mehmet Altınsoyun talimatıyla 1985 yılında proje yarışması açılmıştır. Projenin uygulamasına 1987 yılında geçilmiştir.

1993 Mayıs ayına kadar geçen süre içerisinde yönetim binaları, fuar merkezi, bilim merkezi, kültür merkezi, kapalı ve açık spor alanları, açık ve yarı açık gösteri amfileri, Türk, İtalyan ve Çin lokantaları, Türk sokağı ve Tepe hanından oluşan bölüm, gölet ve bahçeler, üretim seraları, revir, itfaiye ve atölyeler grubu, at tavlası tamamlanarak ziyarete açılmıştır.
Altınpark, 1994 Mart ayından itibaren gelişmesini sürdürmüş, olimpik yüzme havuzu ve diğer tesisler tamamlanmış, yeşil alanların bakımı ve ağaçlandırmaya önem verilerek bugünkü halini almıştır (Yenioğlu 2010).
Harikalar Diyarı
Harikalar Diyarı, Ankara ve yakın çevresine hizmet verecek işlevlere sahip, Türkiyenin en büyük kent parklarından biridir. Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından Yunus Göleti alanına inşa edilmiştir.
Harikalar Diyarı Ankaranın Sincan ilçesinde bulunmaktadır. 05.10.2004 tarihinde faaliyete geçen bu parkın toplam kullanım alanı 1.320.000 m²dir. Bu alan içerisinde, farklı fonksiyona sahip yapılar, bisiklet ve yaya yolları, 92.000 m² suni göl, 650 dalık yeşil alan, restoranlar, çeşitli spor alanları, engellilerin de yararlanabileceği açık ve kapalı yüzme havuzları, sergi, sinema ve tiyatro salonları, piknik alanları, Nejat Uygur amfi tiyatrosu, çocuklar için ise 25 dalık bir alana Masal Adası kurulmuştur. Ayrıca, suni göletlerin içerisinde kayıklar ve su bisikletleriyle gezmek mümkündür (Topaloğlu 2007).
KAYNAKLAR
Anonim (2012). http://www.ankara.bel.tr (Erişim Tarihi: 10.05.2012)
Sağdıç O (1993). Bir Zamanlar Ankara, Büyük Şehir Belediyesi Yayını, Ankara.
Sarıkaya M (2007). Göksu Parkının (Eryaman-Ankara) Mevcut Kullanımı Ve Kullanıcı Beklentilerinin İrdelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Ankara.
Topaloğlu S (2007). Ankara Harikalar Diyarı Kent Parkının Tema Park Kavramı Kapsamında İrdelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Zonguldak.
Uludağ Z (1998). 75 Yılda Değişen Kent ve Mimarlık: Cumhuriyet Döneminde Rekreasyon ve Gençlik Parkı Örneği. Türk Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul.
Yenioğlu F (2010). Kent Parklarında Aydınlatma Elemanlarının Kullanımının Peyzaj Mimarlığı Açısından İrdelenmesi: Ankara-Altınpark Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Bartın Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Bartın.
By increase of concretion in cities rate of green areas reducing, by unplanned buildings cities become a greenless position. In the past people who can be each other with nature now stand apart from nature so the missing remains. As results of this cases “urban park necessity” appeared as a breathe hole for people in cities.


