ENGELLİLERE UYGUN PEYZAJ STANDARTLARI

ENGELLİLERE UYGUN PEYZAJ STANDARTLARI
  Alican ÖZPOLAT
  14 Ağustos 2017 Pazartesi
YAZAR'A AİT DİĞER YAZILAR
TOPLU KONUT ALANLARINDA PEYZAJ BAKIMI
24 Mayıs 2016 Salı

Dünyada her geçen gün sayıları artan engellilerin, tüm bireyler için tasarlanmış mekanlarda yaşamaları, vakit geçirmeleri ve bu mekanlara erişebilmelerini söylemek oldukça zordur. Engelli ve toplum ilişkisinin sağlıklı temellere oturmamasının nedenlerinden en önemli olanı engellilere yönelik ayrımcı yaklaşımdır. Ayrımcı yaklaşımlar, her iki taraf arasındaki ilişki sürecinin sağlıklı bir şekilde yaşanmasını engellerken ayrımcı tutum ve davranışların neredeyse hayatın hemen her alanının kaçınılmaz bir parçası haline geldiği görülmektedir. Engelleri dolayısıyla karşılaştıkları sosyal ve fiziki kısıtlamalar engelliler, kendilerini reddeden ve engelleri dolayısıyla damgalayıp ayrımcılık yapan bir toplumla karşı karşıya getirmektedir.

 

 

ENGELLİLERE UYGUN OLMASI GEREKEN TOPLU TAŞIMA DURAKLARINA İLİŞKİN PEYZAJ STANDARTLARI ŞUNLARDIR:

  • Engelliler dahil tüm yayaların otobüs duraklarına kolay, engelsiz ve bağımsız erişebilmeleri sağlanmalıdır.
  • Otobüs durakları TS 11783e uygun olmalı ve duraklarda diğer vasıtaların geçebilmeleri için yeterli trafik şeridi bırakılmalıdır.
  • Engellilerin, duraklarda otobüse rahat inip binebilmeleri için, durak döşemesi, taşıt yolundan 20 cm rampa ile yükseltilmeli ve 30 cm döşemeye sahip otobüse kolay giriş sağlanmalıdır.

 

 

ENGELLİLERE UYGUN OLMASI GEREKEN TOPLU TAŞIMA DURAKLARINDA BİLGİLENDİRME ve YÖNLENDİRİLMELERİNE İLİŞKİN PEYZAJ STANDARTLARI ŞUNLARDIR:

  • Her durakta, o durağın hangi toplu taşım aracına ait olduğu, aracın güzergâh numarası ile güzergâh ve durağın adını belirten okunaklı levha ile yanıp sönen ışık olmalıdır. Durak levhalarının yerden yüksekliği minimum 220 cm olmalıdır.
  • Kapalı durakta göz hizasında ve dokunsal okuma yüksekliğinde bilgilendirme panosu bulunmalıdır. Bu pano üzerinde, iri puntolu harfler, kabartmalı şehir haritası, güzergâh planı, toplu taşım aracı tarifesi gibi bilgiler bulunmalıdır.
  • Durakta bulunan şehir haritası renkli olarak bölgelere ayrılmış olmalı, haritada ana caddeler, önemli kamu binaları, ticaret merkezleri, sportif alanlar, cami, hastane ve postane gibi binalar gösterilmeli ve ayrıca haritanın yanında kabartmalı yazı ile lejantı bulunmalıdır.

 

 

ENGELLİLERE UYGUN OLMASI GEREKEN YAYA KALDIRIMLARINA İLİŞKİN PEYZAJ STANDARTLARI ŞUNLARDIR:

  • Engelliler dahil tüm yayaların rahatça hareket edebilmeleri için yaya kaldırımı genişliği net olarak en az 150 cm olmalıdır. Bu genişlik aynı zamanda, iki tekerlekli sandalye kullanıcısının yan yana geçebilmesi için gerekli olan minimum genişliktir.
  • Yaya kaldırımı net ölçüsüne ilâveten, mülkiyet yanında en az 25 cm, bordür taşı tarafında ise bordür taşı dahil 50 cm emniyet şeridi olmalıdır. Kaldırım genişliğine ve yol gruplarına göre emniyet şeritleri mülkiyet sınırında 50 cmye, bordür taşı tarafında ise 120 cmye kadar olabilir.
  • Kaldırım yüksekliği 3 cm - 15 cm arasında olmalıdır. Mevcut kaldırımların döşemelerinde yapılacak bakım ve onarımlarda 15 cm yükseklik sınırı aşılmamalı, kaldırım yükseltilmemelidir.
  • Yaya kaldırımının boyuna eğimi, yalnız hareket eden tekerlekli sandalye kullanıcıları hesaba katılarak, max. % 5 olmalıdır. Kaçınılmaz olarak eğimi %5in üzerinde olan kaldırımlar, rampalar gibi değerlendirilmeli ve ona göre tasarlanmalıdır.
  • Hissedilebilir yüzeyler, görme özürlülerin ayakkabı tabanından hissedebilecekleri çıkıntıda veya yükseklikte olmalıdır.
  • Yüzeyin diğer yayalara, özellikle de yürüyebilen engellilere ve tekerlekli sandalye kullanıcılarına sorun çıkaracak kadar iri kabartmalı olmamasına dikkat edilmelidir.
  • Görme özürlülerin çoğu kısmi görüşe sahip olduğundan, kabartma yüzeyi çevresiyle zıt renklerde ve fark edilir renk tonlarında olmalıdır.
  • Kılavuz izler, ana yaya hareketine paralel doğrultuda yerleştirilmeli ve 40 cm - 60 cm genişliğinde olmalıdır.
  • Özellikle görme engelliler ve tekerlekli sandalye kullanıcıları açısından tehlike ve sorun teşkil edeceğinden, yaya kaldırımı üzerinde, mümkün olduğunca rögar kapağı, ızgara gibi altyapı elemanları konulmamalıdır. Eğer kaldırıma ızgara konulması gerekiyorsa, yürüyüş güzergahına dik olacak şekilde yerleştirilmeli ve ızgara aralıkları 13 mmyi geçmemelidir.

 

 

ENGELLİLERE UYGUN OLMASI GEREKEN RAMPALARA İLİŞKİN PEYZAJ STANDARTLARI ŞUNLARDIR:

  • Harekete kısıtlılığı olan kişiler dahil tüm yayaların rahat hareket edebileceği uygun eğimde olmalıdır.

Kaldırım kenarlarında yapılacak rampalar, aşağıdaki gibi 3 yöne eğimli olmalıdır;

  • Kaldırımdaki bitkilendirmeden dolayı 3 yöne eğimli rampanın yapılamayacağı yerlerde, Şekil 4.12deki gibi tek yöne eğimli rampa yapılmalıdır.
  • Kaldırım kenarlarında yapılacak rampaların genişliği min. 120 cm olmalıdır.
  • Kaldırım güzergahı üzerinde yapılacak (kaldırım kenarı dışındaki) rampaların net genişliği ise, tekerlekli iki sandalyenin yan yana geçebileceği bir şekilde min. 180 cm olmalıdır.
  • Rampaların başlangıç ve bitişlerinde tekerlekli sandalyenin manevra yapabileceği en az 150 cm x 150 cmlik bir alan olmalıdır. Rampa sahanlıkta yön değiştiriyorsa, tekerlekli sandalyeli engellinin manevrası için gerekli sahanlık alanı yine en az 150 cm x 150 cm olmalıdır.
  • Görme engelli yayaların rampaları güvenli şekilde kullanabilmeleri için rampaların başında ve sonundaki sahanlık alanlarına 150 cm uzunluğunda farklı dokuda malzeme döşenmelidir.
  • Kaldırım kenarlarında yapılacak rampalarda, Şekil 4.15teki gibi 60 cm genişliğinde hissedilebilir yüzeyler yapılmalıdır. Bu yüzeylerin rengi, zemini oluşturan asıl malzemenin rengine kontrast olan bir renkten seçilmelidir.

 

 

ENGELLİLERE UYGUN OLMASI GEREKEN ALTYAPI ÇALIŞMALARINA İLİŞKİN PEYZAJ STANDARTLARI ŞUNLARDIR:

  • 200 cmden dar kaldırımlarda kesinlikle ağaçlandırma yapılmamalıdır.
  • Rampa ve merdiven yanında yapılacak bitkilendirmelerde, yüzeyi kaygan hale getirmeyecek, meyve dökmeyen bitkiler seçilmelidir.
  • Kaldırım üzerindeki ağaçların görme engelliler tarafından fark edilebilmesi için, ağaç diplerinde çevre ile zıt renklere sahip ızgaralar veya çakıllar yerleştirilmelidir.
  • Elektrik, aydınlatma, trafik işaret direkleri ile süs bitkileri, çiçeklik/saksılar, yaya korkulukları vb. donatılar, bordür taşı dahil yaya kaldırımı boyunca en az 75 cm en çok 120 cm genişliğinde bir şerit içinde düzgün olarak yerleştirilmelidir (Şekil 8). Ayrıca, görme özürlüler tarafından fark edilebilmesi için, bu donatılar kaldırım kotundan 10 cm yükseklikteki bir platform üzerinde yerleştirilmelidir.

 

 

ENGELLİLERE UYGUN OLMASI GEREKEN KENTSEL DONATI ELEMANLARINA İLİŞKİN PEYZAJ STANDARTLARI ŞUNLARDIR:

  • Yürüyüş güzergahındaki her engel, zıt renkler veya doku farklılıkları kullanılarak işaretlenmelidir. Eğer engellerin çevresinde görme özürlüler için dokunulabilir veya renkli işaretler yapılması gerekiyorsa bunların yükseklikleri 70 cmden az olmamalıdır.
  • Kent mobilyalarının rengi seçilirken, algılanmalarının kolay olması için çevresi ile zıtlık oluşturacak renkler tercih edilmelidir.
  • Kaldırım üzerinde bulunan bina çıkmalarının, her türlü levha, işaret ve tabelaların en alçaktaki noktaları görme engelli yayaların başlarını çarpmamaları için yerden en az 220 cm yükseklikte olmalıdır.

 DİNLENME ALANLARI / BANKLARI

  • Yaya kaldırımı kenarlarında, kaldırımın genişliğine (min. 150 cm) bağlı olarak, yaya akımına engel olmayacak ve engelliler dahil tüm yayaların kullanabileceği şekilde dinlenme alanları ve banklar yapılmalıdır.
  • Parklardaki ve ticaretin yoğun olduğu yerlerdeki kaldırımlarda düzenlenecek dinlenme alanları ve banklar her 100 mde bir yerleştirilmelidir.
  • Dinlenme alanlarında oturma banklarının yanında tekerlekli sandalyenin yanaşabileceği biçimde en az 120 cm boşluk bırakılmalıdır.

 

 

TELEFON KULÜBELERİ

  • Telefon kulübeleri önünde paralel ya da düz yaklaşım için en az 150 cm x 150 cm boş, engelsiz alan bulunmalıdır.
  • Görme engellilerin kullanabileceği özellikte kabartma harf veya rakamlı telefon aparatı olmalıdır.
  • Ağır işitenler için frekans yükseltici ses düğmesi olmalıdır.
  • Engelliler için açılır kapanır oturma yeri olmalıdır.

 

 

HALKA AÇIK TUVALETLER

  • Şehirde, engelliler için imar yönetmelikleri ile TS 8357ye göre uygun yerlere, girişleri rahat ve düzayak olan, kadın ve erkek ayrı olmak üzere en az 2 (iki) adet engelli tuvaleti yapılmalıdır.
  • Tuvalet kapısı dışarıya doğru açılmalı ve kapı üzerinde engelli işareti ile kapı kilidi dışarıdan açılabilecek şekilde olmalıdır. Kapı yanındaki butonla tuvaletin girilmez veya boş olduğunu gösteren yazılı, ışıklı ve sesli bilgilendirme işaretini gösteren levha ve ses sinyali kapı üzerinde görülebilir yerde olmalıdır.

 

 

ÇÖP KUTULARI

  • Çöp kutuları, yaralanmalara neden olmayacak malzemelerden seçilmeli, kontrast renkli ve tek elle kullanılabilecek şekilde kapaklı olmalıdır.
  • Çöp kutuları yaya hareketine engel olmayacak şekilde yaya kaldırımı kenarında bordür taşına en az 40 cm uzaklığında ve en az 90 cm, en çok 120 cm yüksekliğe monte edilmelidir.

 

 

ÇEŞMELER

  • Çeşmelerin su içilecek bölümlerinin yükseklikleri 85 cm ile 95 cm arasında olmalıdır.
  • Çeşmelerin altları, tekerlekli sandalye girebilecek şekilde, min. 68 cm yüksekliğinde, min. 43 cm eninde olmalıdır.

 

 

ENGELLİLERE UYGUN OLMASI GEREKEN İŞARET ve İŞARETLEMELERE İLİŞKİN PEYZAJ STANDARTLARI ŞUNLARDIR:

 

  • Görme engelliler, yaya yolunda özellikle geniş alanlarda kendilerini yönlendirmekte zorluk çektiklerinden kesiksiz kaldırımlar ve yükseltilmiş engelsiz kenarlar, görme özürlülere yol gösterici olmasına rağmen tekerlekli sandalyeli özürlüler için sakıncalı düzenleme olduğundan, her özürlü grubu için yaya yolunda ortak kullanılabilir yönlendirme ve uyarma düzenlemesi yapılmalıdır.
  • Yaya kaldırımlarında görme engellileri yönlendirmek için yürüme şeridi yapılmalıdır. Bu şerit, yol kaplamasından farklı ve 40-60 cm genişliğinde ayrı dokuda olmalıdır. Ayrıca, bastonla algılanabilecek şekilde, yön gösteren beton/taş plak malzemesi ile kaplanmış olmalıdır.
  • Kavşaklardaki kaldırımlar, engellilerin rahatça ve engellenmeden yönlenebilmeleri için kavşak köşe taşı ve emniyet şeridi içindeki koruyucu (0,90 cm yüksekliğinde) babalarla belirlenmelidir.
  • Kaldırımlarda, yayaların hareketlerini kısıtlayan engeller varsa, bu engellerden önce fark edilir işaret veya yol kaplamasından ayrı dokudaki renkli malzeme kaplaması ile yayalar uyarılmalıdır.
  • Kaldırımlardaki yer ızgaraları, çöp kutuları, yangın muslukları, posta kutuları, direkler, ağaçlar, çiçeklik, dinlenme bankları gibi benzer engellerin etrafı, görme özürlüleri uyaracak şekilde beton karo taşla kaplanmalı ve özürlüleri uyaran yapısal yapıtlar olarak düşünülmelidir.
  • Taşıt yolu ve kavşaklardaki sinyaller; engelliler için renkli ışıklı, dur/geç komutlu veya hareket eden/duran insan figürlü olmalıdır. Ayrıca görme engelliler için, kırmızı rengi ve dur hareketini belirten kısa kısa devam eden alçak tonda (825 Hz), yeşil rengi ve yürü hareketini belirten devamlı yüksek tonda (1240 Hz) sesli olmalıdır.

The most important reason for not having a healthy basis for disabled people and community relations is the discriminatory approach to disabled people. While discriminatory approaches prevent the relationship process between the two sides from becoming healthy, discriminatory attitudes and behaviours almost become an inevitable part of almost every aspect of life. The social and physical constraints that they face due to their disability cause the disability to face a society that denies and stigmatizes and discriminates against them. In order to remove obstacles in front of disabled persons, appropriate standards should be applied in landscapes for them.


Paylaş: