FARKLI FAKÜLTELER ZENGİNLİK OLARAK GÖRÜLMELİ

FARKLI FAKÜLTELER ZENGİNLİK OLARAK GÖRÜLMELİ
  Prof. Dr. Veli ORTAÇEŞME
  15 Nisan 2015 Çarşamba

 

Ülkemizde Peyzaj Mimarlığı öğretiminin tarihi 1933 yılına kadar uzanmaktadır. Cumhuriyetimizin ilan edilişinin 10. yılında Mustafa Kemal Atatürkün talimatıyla 30 Ekim 1933te Ankarada Yüksek Ziraat Enstitüsü açılmıştır. Bu Enstitü bünyesinde "Süs Nebatları Şubesi" oluşturulmuştur. Süs Nebatları Şubesi, daha sonra Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı Bölümünün üç kürsüsünden biri olmuştur. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi bünyesinde Peyzaj Mimarlığı Bölümünün kuruluşu ise 1968 yılına uzanmaktadır. Bölümün kurucusu ve ülkemizde Peyzaj Mimarlığı öğretiminin önderi Prof. Dr. Sadri ARAN tarım kökenlidir. Halkalı Ziraat Mektebinde öğrenim görmüştür. Cumhuriyet Dönemi Ankara park ve bahçelerin düzenlenmesi, yeni bitki türlerinin kullanımı konusunda büyük katkıları olmuştur.

 

Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de Bahçe Düzenleme Sanatı olarak ortaya çıkan ve uzun süre bu tanım çerçevesinde algılanan Peyzaj Mimarlığının tarihi, ilk yerleşim mekanlarının ortaya çıkışıyla eştir. Mezopotamyada kurulan ilk tarihi bahçelerden günümüz modern parkları ve kentsel yeşil alan sistemlerinin kurulmasına kadar geçen süreçte Peyzaj Mimarlığının temel amacı "insanlara doğayla bütünleşmiş, estetik ve işlevsel kullanıma uygun, sürdürülebilir mekanlar yaratmak" olmuştur.

Kentleşme hareketlerinin de bir sonucu olarak, özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısında önemi daha iyi kavranan Peyzaj Mimarlığı mesleği, günümüzde birçok temel bilim dalının verilerinden yararlanarak, planlama ve tasarım açısından insanla çevresi arasında olumlu ve sürdürülebilir bir ilişkinin yaratılmasıyla ilgili ilkeleri geliştiren ve uygulayan mesleklerden biri konumuna gelmiştir. Bu nedenle kentsel açık ve yeşil alanlar, korunan doğal alanlar, kıyısal alanlar, sulak alanlar gibi modern yaşamın gerekleri olarak görülen ve toplum için oluşturulan alanların planlama ve tasarımı Peyzaj Mimarlığı mesleğinin temel çalışma alanları arasında yer almaktadır. Bu temel işlevler yerine getirilirken canlı bir materyal olan süs bitkilerinin yetiştirilmesi ve estetik ve işlevsel ilkeler doğrultusunda kullanımı da mesleğin ilgi alanları arasındadır.

 

MİMARLIK FAKÜLTELERİNE YÖNELİM

Peyzaj Mimarlığı mesleğinin 20. yüzyılda değişen hizmet alanları, mesleğin eğitim öğretiminde de bazı değişim ve dönüşümleri beraberinde getirmiştir. Önceleri çoğunlukla tarım bilimleri ile ilgili fakültelerin altında verilen eğitim öğretim, planlama ve tasarım ile ilgili fakültelere de kaymaya başlamıştır. Buradan hareketle, bazı ülkelerde köken olarak da mimarlığın bir parçası olan peyzaj mimarlığı eğitim öğretiminin, Mimarlık Fakülteleri altında da verilmeye başlandığını görüyoruz.

Günümüzde -ülkemizde olduğu gibi- diğer ülkelerde de peyzaj mimarlığı eğitim öğretimi farklı fakülteler altında yapılmakla birlikte, her geçen gün mimarlık fakültelerine doğru artan bir yönelim olduğunu izlemekteyiz. Ülkemizde planlama ve tasarımla ilgili bir fakülte altında kurulan ilk bölüm Bilkent Üniversitesi, Güzel Sanatlar, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi, Kentsel Tasarım ve Peyzaj Mimarlığı Bölümüdür. Daha önceki süreçte kurulan bölümlerin tümü ya Ziraat ya da Orman Fakülteleri bünyesinde kurulmuştur.

 

PEYZAJ MİMARLIĞI ÇALIŞTAYI

Türkiye Peyzaj Mimarlığı Bölüm Başkanları Konseyi (PEMKON) ve TMMOB Peyzaj Mimarları Odası tarafından 10-12 Nisan 2014 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümünün ev sahipliğinde Antalyada düzenlenen 1. Peyzaj Mimarlığı Eğitim-Öğretim Çalıştayı kapsamında yapılan tespitlere göre, ülkemizde mevcut 43 Peyzaj Mimarlığı Bölümünden 12si Ziraat ve Ziraat türevi, 9u Orman, 17si Mimarlık ve Mimarlık türevi, 5i ise Güzel Sanatlar ve Güzel Sanatlar türevi fakülteler altında kurulmuş bulunmaktadır. Buna göre, mevcut bölümlerin yarısı Ziraat ve Orman Fakülteleri bünyesinde iken, diğer yarısı Mimarlık, Mühendislik ve Güzel Sanatlar Fakülteleri bünyesinde yer almaktadır. 2001 yılından bu yana kurulan bölümlerin çoğunluğunun mimarlık ve benzeri isimli fakültelerinin bünyesinde kurulmuş olması; ayrıca ziraat ve orman fakültelerinde yer alan bölümlerden yine mimarlık ve güzel sanatlar fakültelerine geçişlerin artması, Türkiyede de dünyadakine benzer bir şekilde Peyzaj Mimarlığı eğitim öğretiminin her geçen gün mimarlık fakültelerine yöneldiğini göstermektedir.

Peyzaj Mimarlığı mesleğinin öğretildiği fakülte ne olursa olsun, bitki materyali Peyzaj Mimarlığının temel malzemesidir. Bitki materyalinin yetiştirilmesi, peyzaj tasarımlarında kullanımı ve bakımı, peyzaj mimarlarının sahip olması gereken temel yetkinlikler arasında yer almaktadır. Peyzaj mimarlarının özellikle diğer plancı ve tasarımcı meslekler olan mimarlar ve şehir plancılarından ayrılan en önemli özelliği, bitki materyali ve ekoloji konusunda sahip olduğu yetkinliktir.

 

TEK ÇATI GEREKSİNİMİ YOK

Farklı fakülte çatıları altında eğitim veren Peyzaj Mimarlığı bölümlerinin tek bir çatı altında toplanması fikri, ülkemizde de tüm dünyada da destek bulan bir fikir değildir. Farklılık, bir çeşitlilik olarak görülmektedir. Bununla birlikte, aynı mesleki unvana sahip olan ve mesleki yetkileri kullanan peyzaj mimarlarının birbirinden çok farklı üniversite öğrenimi görmeleri düşünülemez. Nitekim bu noktadan hareketle, çeşitli ülkeler ve uluslararası mesleki kuruluşlar meslek standartlarını ve bir mezunun sahip olması gereken mesleki yetkinlikleri tanımlamışlardır. Ülkemizin de taraf olduğu Avrupa Birliği Bologna Süreci kapsamında benzer bir çalışma Le:Notre Peyzaj Mimarlığı Akademik Ağ Projesi kapsamında yapılmıştır (Tuning Projesi). Ülkemizde sayıları ve çeşitliliği artan bölümlerdeki eğitim öğretim konusunda asgari müşterekleri belirlemek üzere Türkiye Peyzaj Mimarlığı Bölüm Başkanları Konseyi (PEMKON) tarafından bir komisyon oluşturulmuş, hangi fakülte çatısı altında yer alırsa alsın, peyzaj mimarlığı bölümü öğrencilerinin sahip olması gereken bilgi alanları belirlenerek, bölümler mevcut müfredatlarını revize etmeye davet edilmiştir.

Sonuç olarak, ülkemizde peyzaj mimarlığı eğitim-öğretiminin tek bir çatı altında toplanmasına gereksinim yoktur. Farklı fakülteler altında yer alması bir zenginlik olarak görülmelidir. Eğitim öğretim konusundaki asgari müşterekler belirlenmiş olup, hangi fakülte altında olursa olsun, öğrencilere belirli yetkinliklerin kazandırılması gerekmektedir. Bu yetkinlikler arasında bitki materyali ve ilgili konular da yer almaktadır. Bununla birlikte, eğitim öğretimde benzer bölümlerin yer aldığı bir çatı altında yer almanın yarattığı sinerji doğrultusunda, ziraat ve orman fakültelerinden mezun olanların bitki materyali konusunda, mimarlık fakültelerinden mezun olanların planlama ve tasarım konularında daha iyi yetişmiş olmaları beklenir. Ancak, hangi fakülteden mezun olursa olsun Peyzaj Mimarları bitki materyalini kullanmaya devam edeceklerdir ve sektörle yakın ilişki içerisinde olacaklardır.

 


The idea of collecting Landscape Architecture departments under one roof couldn’t find any support in our country and in the World also. The difference is seen as a variation. However, we can’t accept different university curriculums that studied by Landscape Architects who use same Professional title and having same authority. Indeed, from this point on, some of countries and international professional organizations have identified occupational standards and professional qualifications that a professional should have.




 


Paylaş: