GヨREME TARンHン MンLLン PARKI誰DA YA゙ANAN PAYDA゙ SORUNLARI

GヨREME TARンHン MンLLン PARKI誰DA YA゙ANAN PAYDA゙ SORUNLARI
  Dr. Deniz ヌOLAKKADIOミLU
  24 Ekim 2017 Sal�

 

Do�ada süregelen insan bask�s�n�n olumsuz etkilerini önlemek amac�yla türlerin ve ya�am alanlar�n�n, buna ek olarak kültürel, jeolojik, arkeolojik ve tarihi de�erlerin korunmas� gereklili�i fikri olu�mu�tur. Bu fikir gere�i olu�turulan korunan alanlar, tehlike alt�nda, nadir ve ender bulunan türler ile ya�am alanlar�n�n korunmas�n� sa�layarak, dünyadaki ekolojik dengenin ve süreçlerin devaml�l���n� garanti alt�na almakta ve tarihi, kültürel, jeolojik ve arkeolojik de�erlerin korunmas�n� sa�lamaktad�r (Yücel, 2005).

Dünyada, h�zla azalan biyolojik çe�itlilik ile söz konusu de�erlerin korunmas� için korunan alanlar�n say�ca ve alansal olarak artt�r�lmas�, birincil strateji olarak kabul edilmi�tir (Liu ve ark, 2010). Kabul edilen bu strateji gere�i de korunan alanlar, alan�n koruma statüsüne göre de�i�mekle birlikte, insan etkinliklerinin s�n�rland�r�ld��� ya da tamamen yasakland��� alanlar olarak benimsenmektedir.

Oysa dünyada oldu�u gibi ülkemizde de ço�u korunan alan, özellikle k�rsal kesimde, insan yerle�imlerine yak�n bölgelerde yer almakta ve içerdi�i kaynaklar, alan s�n�rlar� içerisinde ya da çevresinde ya�ayan halk için geçim kayna�� olmaktad�r (Kuvan, 2005; Demirayak, 2006). Bu nedenle ba�ta yönetimden sorumlu kurumlarla yerel halk aras�nda, alan kaynak de�erlerinin korunmas� ve kullan�m� konular�nda çat��malar olu�makta; dolay�s�yla da bu alanlarda yönetim oldukça zor ve karma��k bir yap�da gerçekle�tirilmektedir. Ülkemizde yasal statü gereklilikleri nedeniyle çat��malar�n yo�un olarak ya�and��� korunan alanlardan biri de Göreme Tarihi Milli Park�d�r.

 

 

GÖREME TARンHン MンLLン PARKI

 

Eski yerle�imler "yer alt� �ehirleri, kiliseler, �apeller", peri bacalar� gibi jeolojik olu�umlar, endemik bitkilerin varl���, peyzaj de�eri, dinlenme ve e�lenme ile turizm kaynak de�erlerine sahip olan Göreme Tarihi Milli Park�, ンç Anadolu Bölgesinde Nev�ehir ili s�n�rlar� içinde yer almaktad�r.

Milli Park, kuzeyde K�z�l�rmak, Avanos ilçe merkezi, Toprak Tepe (1043 m.), Be�ik Tepe (991 m.), do�uda Ürgüp ilçesini ve içinden geçen Damsa Çay�, bat�da ise Uçhisar� içine alarak Damlaca Tepe (1132 m.), Tokmakl�belen (1378 m.) ve güneyde ise Kermil Da�� (1488 m.), Ç�plak Tepe (1518 m.) ve Ortahisara kadar uzanmaktad�r. Yüzölçümü 9.572 had�r.

 

 

YASAL STATÜSÜ

 

Göreme Tarihi Milli Park�, 30.10.1986 tarih ve 86/11 135 say�l� Bakanlar Kurulu Karar� ile milli park ilan edilmi�tir. Bu nedenle Milli Parklar Kanunu ve Milli Parklar Yönetmeli�i ile Korunan Alanlar�n Tespit, Tescil ve Onay�na ンli�kin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik kapsam�nda, Orman ve Su ン�leri Bakanl���, Do�a Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlü�ü taraf�ndan yönetilmektedir.

Alan�n tamam� kültür ve turizmi koruma ve geli�im bölgesinde yer almakta olup ayr�ca sit statüsündedir. Bu nedenle 2863 say�l� Kültür ve Tabiat Varl�klar�n� Koruma Kanunu kapsam�nda Çevre ve ゙ehircilik Bakanl���, Tabiat Varl�klar�n� Koruma Genel Müdürlü�ü de ara�t�rma alan�ndan sorumlu di�er bir kurumdur.

Alan ayr�ca 06.12.1985 tarihinden itibaren de UNESCO (Birle�mi� Milletler E�itim, Bilim ve Kültür Örgütü) taraf�ndan do�al ve kültürel varl�k olarak Dünya Kültür Miras� Listesine eklenmi�tir.

Ulusal düzeyde milli park, kültür ve turizmi koruma ve geli�im bölgesi ve sit statülerinde korunmakta olup, uluslararas� düzeyde de dünya kültürel miras listesinde yer alan Göreme Tarihi Milli Park�, alansal olarak birbiriyle çak��an 4 farkl� korunan alan statü gereklilikleri do�rultusunda, birden fazla yetkili kurum taraf�ndan yönetilmektedir.

 

 

PEYZAJ KARAKTERン

 

Göreme Tarihi Milli Park�, Kapadokya Volkanik Bölgesi içinde yer almaktad�r. Platonun yakla��k olarak ortas�nda yer alan bölge, genelde karasal ve yar�-çöl iklim ku�a�� etkisindedir. ンklim ve yükseklik gibi etkenlere ba�l� olarak Göreme Tarihi Milli Park�n�n tamam� step ekosistemi karakterindedir.

Milli park vejetasyonu ンç Anadolu step formasyonu içinde yer almaktad�r. Bu formasyona ait bitkilerin ço�unu otsu bitkiler olu�turmaktad�r. Ancak alan içerisinde seyrek de olsa Juniperus oxycedrus (katran ard�c�), Amygdalus orientalis (yabani badem), Crateagus ssp. (al�çlar), Rhamnus ssp. (cehriler) gibi kurakl��a dayan�kl� bodur a�aç ve çal�lar da bulunmaktad�r. Populus tremula (titrek kavak), Salix ssp. (sö�ütler), Viburnum opulus (kartopu), Colutea cilicia (patlangaç), Lonicera etrusca (han�meli) gibi di�er odunsu türler ise çevresine göre daha nemli ve �l�man vadi içlerinde yer almaktad�r.

Bölge floras�n�n 659 tür, 13 alttür ve 3 varyete olmak üzere toplam 675 taksondan olu�tu�u belirlenmi�tir. 675 taksonun 191i ンran-Turan, 31i Akdeniz, 22 tanesi ise Avrupa-Sibirya fitoco�rafik bölge elementidir. Ayr�ca milli park s�n�rlar� içinde toplam 114 adet endemik tür bulunmaktad�r. Milli park ve yak�n çevresine özgü, yani bölgesel endemik olan Astragalus k�rshehirica ve Astragalus talassea bulunmaktad�r. Allium nevsehirense (Nev�ehir so�an�), Scrophularia libanotica var. nevsehirensis ve Onosma decorticans ise bilim dünyas�na ilk olarak tan�t�ld��� yer Göreme olmas� bak�m�ndan alana ait önemli türler aras�nda yer almaktad�r (UDGP, 2002).

 

 

YÖNETンM PLANI

 

Göreme ve çevresinin milli park olarak ayr�lmas�, ilk olarak 1967 y�l�nda gündeme gelmi� ve 1971 y�l�nda milli park�n uzun devreli geli�me plan� haz�rlanm��t�r (UDGP, 2002). Ancak o dönemde yürürlükte olan 6831 say�l� Orman Kanununun 25. Maddesine göre sadece orman rejimine giren alanlar milli park statüsüne sahip olabilece�inden, Göreme ve çevresi milli park ilan edilememi�tir. 1983 y�l�nda yürürlü�e giren 2873 say�l� Milli Parklar Kanununun bu k�s�tlamay� ortadan kald�rmas�yla, haz�rlanan uzun devreli geli�me plan�, ileride baz� yenilemelerin yap�lmas� ko�uluyla yürürlü�e girmi�tir.

Plan�n haz�rland��� 1971 y�l�ndan günümüze kadar geçen sürede, milli park s�n�rlar� kapsam�nda yerel halk�n nüfusu, geçim kaynaklar� ve milli park�n ziyaretçi potansiyelindeki de�i�imler nedeniyle mevcut uzun devreli geli�me plan� günün gereksinimlerini kar��layamaz duruma gelmi� ve yeni bir uzun devreli geli�me plan�n�n haz�rlanmas� gerekmi�tir. 

Göreme Tarihi Milli Park� için 2002 y�l�nda yeni bir uzun devreli geli�me plan� haz�rlanm��t�r. Ancak söz konusu plan, ilgili bakanl�klar�n görü�lerinin al�nmas� a�amas�nda kalm��, halen yürürlü�e girememi�tir.

 

 

GÖREME TARンHン MンLLン PARKI PAYDA゙ GRUPLARI ve SORUNLARI

 

Göreme Tarihi Milli Park�nda 2010-2011 y�llar� aras�nda taraf�m�zdan gerçekle�tirilen payda� analizi çal��mas� sonucunda 5 payda� grup ve bu gruplar� olu�turan çok say�da alt payda� grubu belirlenmi�tir (Çizelge 1).

Belirlenen payda� gruplar�ndan etki düzeyi, etkilenme düzeyi ve önem düzeyleri analizleri sonuçlar� ile isteklilik faktörü dikkate al�narak "anahtar payda� gruplar�" belirlenmi�tir. Belirlenen gruplarla "bulan�k bili�sel haritalama" yöntemi ile gerçekle�tirilen çal��malar sonucunda, Göreme Tarihi Milli Park� payda� gruplar�n�n temel sorunlar� saptanm��t�r (Çolakkad�o�lu, 2012).

Çizelge 1de görüldü�ü gibi, yönetimden sorumlu kurumlar olarak adland�r�lan ilk payda� grubu, alan�n�n yönetiminden sorumlu ve yetkili oldu�u kadar, karar alma ve kararlar� uygulama yetkileri nedeniyle de alan�n kaynak de�erini korumada etkili olan payda� grubunu olu�turmaktad�r. Bu payda� grubu kapsam�nda, alan�n milli park statüsünde olmas�ndan dolay� Orman ve Su ン�leri Bakanl��� ile il düzeyindeki te�kilatlanmas� ve sit statüsünde olmas� nedeniyle de Çevre ve ゙ehircilik Bakanl��� ile il düzeyindeki te�kilatlanmas� yer almaktad�r.

Sit statüsü gere�i alan�n yönetiminden sorumlu olan kurumlar�n ba��nda Çevre ve ゙ehircilik Bakanl��� ve il te�kilatlanmas� olan Nev�ehir Çevre ve ゙ehircilik ンl Müdürlü�ü yer almaktad�r. Söz konusu kurumlar, alan�n sit statüsü gerekliliklerini, ilgili yasal düzenleme hükümlerine göre uygulad�klar�n� belirterek, alanda bu konuyla ilgili herhangi bir çat��ma ya�amad�klar�n� belirtmi�lerdir.

Milli park statüsü gere�i alan yönetimden sorumlu olan di�er bir kurum da Orman ve Su ン�leri Bakanl���, Do�a Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlü�ü ile il düzeyindeki te�kilatlanmas� olan Nev�ehir Orman ve Su ン�leri ンl Müdürlü�üdür.

Nev�ehir Orman ve Su ン�leri ンl Müdürlü�ü ilgili personelinin alanda ya�ad��� temel sorunlardan birinin, alan�n farkl� statülerle koruma alt�na al�nmas�ndan kaynakland��� görülmektedir. ンlgili payda� grubuna göre bu durum, kendilerine verilen sorumluluklara kar��n, bu sorumluluklar� gerçekle�tirmede yeterli yetkiye sahip olamamalar� ile yüksek düzeyde ve pozitif ili�kilidir. Sorumluluklar� gerçekle�tirecek yetkiye sahip olamama ise orta düzeyde pozitif ili�kili olarak hem yerel halkla çat��maya hem de yerel yönetim yetkilileri ile yetki karma�as�na neden olmaktad�r. Örne�in yerel yönetimlerin yetkisinde bulunan kat� at�k sorunundan, in�aat yasa�� uygulamalar�, geçim s�k�nt�s�, tur �irketleri ve denetimsiz s�cak hava balon uçu�lar�na kadar her türlü sorunun çözümü kendilerinden beklenmekte; ancak söz konusu alan�n Çevre ve ゙ehircilik Bakanl��� taraf�ndan "turizm bölgesi" ilan edilmesi ile sorunlar�n çözümüne kar�� eylemsiz b�rak�ld�klar�n� belirtmektedirler.

 

Alanda di�er bir payda� grubunu, yerel halk olu�turmaktad�r. Yerel halk payda� grubu, geçim kaynaklar� ve alan kaynak de�erini kullanma �ekillerine göre alt gruplara ayr�larak belirlenmi�tir. Yerel halk payda� grubu kapsam�nda en büyük alt payda� grubunu turizm sektöründen geçimini sa�layan grup olu�turmaktad�r.

Turizmciler alt payda� grubu turizmciler I ve turizmciler II payda� gruplar� olarak ikiye ayr�lm��t�r. Alana paket turlarla gelen turistler, alanda lokanta, konaklama ve hediyelik e�ya al�m gereksinimlerini tur operatörlerinin yönlendirmeleri do�rultusunda gerçekle�tirmektedirler. Turizmciler I payda� grubu, turizm sektöründen geçimini sa�layacak düzeyde gelir elde edebilen, tur operatörleri ve seyahat acenteleri ile i�birli�i içinde çal��an payda� grubudur. Alanda turizm sektöründen geçimini sa�lamaya çal��an turizmciler II payda� grubu ise, turizm sektöründen turizmciler I payda� grubu kadar gelir elde edememektedir. Genellikle yerel halktan olu�an turizmciler II payda� grubu, alanda geçim s�k�nt�s� ya�amaktad�rlar.

Alan kaynak de�erini do�rudan kullanan di�er bir alt payda� grup ise depoculuk faaliyetlerinden geçimini sa�layan gruptur. Alan�n sit statüsünde olmas�, günün gereksinimlerine uygun yeni depo alanlar�n�n aç�lmas�na izin vermemektedir. Bu nedenle bu grup, alanda kaynak de�erini koruma amaçl� al�nan karar ve uygulamalardan en çok etkilenen payda� grubunu olu�turmaktad�r.

Ba�ta Ortahisar ve çevresinde olmak üzere, alanda depoculuk faaliyetleri uzun y�llar yo�un bir �ekilde gerçekle�tirilmi�tir. Ancak alan�n sit ilan edilmesi ile mevcut depolar�n bir k�sm� kapanm��, di�erlerine ise günün gereksinimlerine uygun yenileme çal��malar�n�n yap�lmas�na izin verilmemi�tir. Dolay�s�yla depoculuk faaliyetleri, alan�n d���nda olan Kavak yerle�iminde gerçekle�tirilmeye ba�lam��t�r.

Depoculuk faaliyetlerinin alanda yasaklanmas�, bu anahtar payda� grubunun i�siz kalmas�na neden olmu�tur. Bu durumda depoculuk faaliyetlerinde çal��an ve/veya çal��m�� anahtar payda� gruplar�, ya göç etmek zorunda kalm��lar ya da alanda turizm faaliyetlerine yönelmi�lerdir. Depoculuk faaliyetlerinde çal��amayan yerel halk, turizm II anahtar payda� grubuna dahil olmu�tur. Turizmden de gelir sa�layamayan bu grup, zamanla alandan göç etmeye ba�lam��t�r.

Depoculuk faaliyetlerinde çal��an anahtar payda� grubu da di�er anahtar payda� gruplar� gibi sit statüsü ve gerekliliklerinin uygulanmas�nda yetkili olan kurumlara güvenmemektedirler. Yerel yönetimlerin sit s�n�r ve derecelerinin yeniden düzenlenmesi giri�imlerinden umutlu olan bu anahtar payda� grubu, depoculuk faaliyetlerinin yeniden ba�lamas�n�n alan�n kaynak de�erinin kullan�larak korunmas�n� sa�layaca��n� belirtmektedir.

Di�er bir payda� grup ise tar�m sektöründen geçimini sa�layan çiftçilerdir. Alanda artan turizm faaliyetlerine ek olarak, kurakl�k, tar�m alanlar�nda miras nedeniyle olan parçalanmalar, Nev�ehir Üzüm ve Mamulleri Tar�m Sat�� Kooperatifleri Birli�inin kapanarak �arap fabrikalar� için halktan üzüm al�m�n�n durmas� gibi nedenlerden dolay�, çiftçilikten geçimi sa�layanlar�n oran� oldukça azalm��t�r.

Çiftçi anahtar payda� grubu, tar�msal faaliyetler ve ba�c�l�kla geçimlerini sa�lamaktad�r. Kurakl�k, alan�n hem hidrolojik ve jeolojik yap�s�ndan kaynakl�, hem de miras nedeniyle olan parçal� arazi yap�s� gibi nedenler, tar�msal faaliyetleri olumsuz yönde etkilemektedir. Bayramhac� Baraj�n�n in�a edilmesi de alanda tar�msal faaliyetleri olumsuz yönde etkilemi�tir. Kurakl�k nedeniyle debisi dü�en K�z�l�rmak, Bayramhac� Baraj� nedeniyle tar�msal faaliyetler için kullan�lamaz duruma gelmi�tir.

Plans�z ve denetimsiz turizmin tar�msal üretime di�er bir olumsuz etkisi de s�cak hava balonlar�n�n güzergahs�z olarak hizmete sunulmas�d�r. Çiftçiler, s�cak hava balonlar�ndan ç�kan a��rl�kl� olarak helyum ve di�er gazlar�n tar�msal üretim miktar�n� etkiledi�ini, ayr�ca, kalk�� yerleri belli olan ancak güzergah ve ini� yerleri belli olmayan balonlar�n, hava ko�ullar�na göre plans�z olarak tar�m alanlar�na inebildi�ini ve balonlar�n takibi için alanda çok say�da arac�n dola�mas�n�n da tar�m ürünlerine zarar verdi�ini belirtmi�lerdir.

Sivil toplum kurulu�lar� anahtar payda� grubu, alan�n kaynak de�erinin korunmas� konusunda ya�anan sorunlar� 3 ana ba�l�kta de�erlendirmi�tir. ンlk olarak tar�msal üretimin alan genelinde azalmas�n�n do�al yap�y� olumsuz etkiledi�ini ve bu durumun da alan�n kaynak de�erine zarar verdi�ini belirtmi�lerdir. Bayramhac� Baraj�, K�z�l�rmak�n debisini dü�ürerek hem tar�msal faaliyetleri, hem de çanak çömlek turizmini olumsuz etkilemektedir. Ayr�ca Bayramhac� Baraj�n�n in�as� ile sadece durgun sularda görülen sineklenme sorunun çözümü için ilaçlama yap�lmas�, bal�k floras�nda da de�i�imlere neden olmu�tur. K�z�l�rmakda bulunan sazan türü azalmakta, levrek ve kadife türleri artmaktad�r.

Tar�msal üretimin azalmas�, alanda yerel halk�n turizme yönelmesine neden olmaktad�r. Oysa alanda plans�z ve denetimsiz olarak kitle turizmi gerçekle�tirilmektedir. Bu durum, alanda çok say�da otel ve i�letmelerin yer almas�na neden olarak, hava, görüntü ve ���k kirlili�ine neden olmaktad�r. Paket turlarla alan� ziyaret eden turistler, alanda tur otobüsleri veya ATV araçlar� ile gezmektedirler. Bu durum da hem alan�n kaynak de�erine, hem de tar�msal üretime zarar vermektedir.

Sivil toplum kurulu�lar� anahtar payda� grubuna göre alanda ya�anan temel sorunlardan bir di�eri de plans�z ve denetimsiz turizm faaliyetlerinden biri olan s�cak hava balon uçu�lar�d�r. S�cak hava balon �irketlerinin izinlerini sivil havac�l�ktan ald���n� belirten sivil toplum kurulu�lar�, izinlerin tamamen teknik donan�ma göre verildi�ini belirtmektedirler. Alan�n uzun devreli geli�me plan�n�n olmamas�ndan dolay� bu balonlar�n uçu� güzergahlar� ile ilgili bir yapt�r�m bulunmamaktad�r. ゙ikayet üzerine belediyeler taraf�ndan "Kabahatler Kanunu"na göre verilen ceza miktar�n�n da sorunun çözümü için yeterli olmad���n� belirtmektedirler.

Sivil toplum kurulu�lar� anahtar payda� grubu, alanda ya�anan çat��malar�n giderilmesi ve alan kaynak de�erinin korunmas� amac�yla ba�ta kültürel turizmi destekleyen planl� turizm faaliyetlerinin gerçekle�tirilmesi ile tar�msal üretimin desteklenmesi gerekti�i önerilerini sunmaktad�rlar. Alanda birden fazla yetkili kurumun olmas�n�n da alan�n etkin yönetimini engelledi�ini belirten sivil toplum kurulu�lar�, alan kaynak de�eri ile ilgili ayr�nt�l� envanter çal��mas�na da gereksinim duyuldu�unu ifade etmi�lerdir.

 

 

SONUÇ

 

Statülerine göre de�i�mekle birlikte özellikle milli park statüsündeki alanlarda ve/veya çevresinde ya�ayan halk�n geçim kayna��, ço�unlukla korunan alan�n kaynak de�eri ile ili�kilidir. Bu durumda söz konusu alanlar�n korunmas�nda, payda�lar olarak bilinen birey ve/veya gruplar�n yönetimde yer almalar�n� gerektirmektedir. Payda�lar�n yönetimde yer almalar� zaman alan, maddi kaynak gereksinimine neden olan, organizasyonda nitelikli personel ve kapasite geli�tirme gerektiren, yo�un emek isteyen, çat��mal� bir süreç olabilmektedir. Ancak do�ru yöntem ve araçlar ile kat�l�mc�lara güven verecek �ekilde tasarlanan kat�l�m sürecinin, alan yönetimine olumlu katk�lar� bulunmaktad�r.

Günümüzde korunan alan yönetimine etkin kat�l�m�n gereklili�i kabul görmü� olmakla birlikte, kat�l�m�n düzeyi, kimleri içerece�i, zaman� gibi kapsamla ilgili konular ve hangi kurumsal yap� taraf�ndan olu�turulabilece�i konular�nda dünyada ortak bir yakla��m bulunmamaktad�r. Çünkü her ülkenin yasal sistemi, örgütlenme yap�s� ve hatta ülkeler kapsam�nda bile de�i�ik bölgelerin sosyo-ekonomik düzeyleri farkl�l�k göstermektedir. Dolay�s�yla da uluslararas� stratejilerle geli�tirilen birçok yönetim modeli, farkl� ülkelerde farkl� yöntemlerle uygulanmaktad�r.

Ülkemizdeki korunan alanlar�n etkin yönetiminin sa�lanmas� amac�yla, uluslararas� geli�meler ve de�i�imler de dikkate al�narak, kat�l�mc� yönetim sistemi konusunda hukuki temel olu�turup, yerel düzeyde kat�l�ma dayanan uygulamalar için yeni yakla��mlar geli�tirilmesi gerekmektedir. Korunan alanlarda, insana kar�� koruma de�il, insanla birlikte koruma stratejisi kabul edilerek; kat�l�m süreci, korunan alan yönetim sisteminin ayr�lmaz bir parças� olarak yasal düzenlemelerde yerini almal�d�r.

 

 

KAYNAKLAR

 

Çolakkad�o�lu, D., 2012. Korunan alan Yönetiminde Kat�l�mc�l�k: Göreme Tarihi Milli Park� Örne�i. Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarl��� Anabilim Dal�, Doktora Tezi, Adana.

Demirayak, F., 2006.  Türkiyede Korunan Alanlar ンçin Yeni Bir Yakla��m Ortakla�a Yönetim. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi, Kent ve Çevre Anabilim Dal�, Doktora Tezi, Ankara.

Kuvan, Y., 2005. Korunan Alan Yönetiminde Etkinli�in Önemi ve De�erlendirilmesi. Korunan Do�al Alanlar Sempozyumu, Poster Bildiriler Kitab�, Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi, Isparta, 81-89.

L�u, J., Ouyang, Z., M�ao, H., 2010. Environmental Attitudes of Stakeholders and Their Perceptions Regarding Protected Area-Community Conflicts: A Case Study in China. Elsevier, Journal of Environmental Management 91 (2010), 2254-2262.

UDGP, 2002. Göreme Tarihi Milli Park� Uzun Devreli Geli�me Plan�, EgePLAN.

 

Yücel, M., 2005. Do�a Koruma. Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Genel Yay�n No: 265, Ders Kitaplar� Yay�n No: A-85, Adana. 


Payla�: