12 Eylül 2013 Perşembe
Hindistanda binlerce yıldan bu yana devam eden, din, felsefe ve yaşamla iç içe geçmiş doğa anlayışı, Moğol hükümdarlığı döneminde farklı bir boyuta bürünmüştür. Timur hanedanlığı ile birlikte, İslam bahçe anlayışıyla şekillenmeye başlayan Hint bahçeleri, güzellikleriyle dünya literatüründe önemli bir yer edinmişlerdir.
Hindistanı fethettikten sonra, İslam bahçe sanatını, Hint topraklarına taşıyan Babür Şahın izlerini Agrada, Jumna Nehri kıyısındaki Rambagh kalıntılarında hala görmek mümkündür. Şahtan sonra gelen diğer yöneticiler ise bu anlayışa sahip çıkarak, Hindistanı yeni saraylar ve muhteşem bahçelerle donatmışlardır.
Hint bahçe geleneği açısından üstünde durulması gereken önemli örneklerden bazıları ise şunlardır;
HÜMAYUN ŞAH MOZOLESİ
Delhideki Moğol yapılarından biri olan Hümayun Mozolesi, 1566-1573 yılları arasında yapılmıştır. İran tarzını yansıtan binalar, tasarımın merkezini oluşturur. Bahçeyi dört bölüme ayıran ve bazı noktalarda, birleşen geçitlerin her biri küçük kareler oluşturacak biçimde kanallarca bölünmüştür. Güneye doğru hafifçe eğimlenen arazi, suyun topoğrafyaya uyun bir biçimde küçük taş engelleri aşarak akmasını mümkün kılar.
SİKANDRA
Agra yakınlarında konumlanan Sikandra, 1605-1612 yılları arasında yapılmıştır. Hümayuna hiç benzemeyen bu yapı bütünü, Chahar Bagh modelinin bir türevidir. Oluşumundaki en dikkat çekici unsur, merkezdeki nehir için birer havza görevi gören ve mekanı dörde bölen geniş, yekpare kanaletlerdir.

TAC MAHAL
Tac Mahal, Şah Cihanın karısı Mumtaz Mahalin anısına yaptırdığı, mükemmel tasarımı ve büyüklüğü ile alanında tektir. Moğol bahçe sanatının zirvesi olarak kabul edilen tasarımın bir diğer özelliği de, Chahar Bagh formülüne getirdiği farklı yorumdur.
Jumna Nehrine bakan bina, diğer örneklerden farklı olarak, planın merkezinde konumlandırılmamıştır. Dört kanalın birleşimiyle ortaya çıkan haç biçimindeki dörtgen plan, mozoleyi ve giriş bölümünü çepeçevre sarar. Girişteki yapı, mozoleye bir dizi fıskiyenin yer aldığı bir kanalla bağlanır. Aksların kesiştiği yerde konumlanan Lotüs havuzu ise, tasarımın ana odak noktasını oluşturur. Girişten bakıldığında farklı bir görünüm sunan yapının, parlayan beyaz fasatları ve birbirine bağlı iki kule arasında havada duran kubbe, insanda bir serap duyusu uyandırır. Bahçe ile mozoleyi birbirine bağlayan yol, bu duyguyu daha da güçlendirecek biçimde tasarlanmıştır.
Tac Mahalin çiçek bahçeleri boyunca uzanan su akslarının, yıldız şeklindeki planları oldukça orijinaldir. Su sistemleri ise, Moğolların hidrolik konusundaki ustalığını ispatlar niteliktedir.

AGRA FORD BAHÇELERİ
16ncı yüzyılın ikinci yarısında Moğol İmparatoru Ekber Şah tarafından yaptırılan Agra Kalesinde bir dizi bahçe mevcuttur. Bunların en ilginçlerinden biri olan Anguri Bagh (asma bahçesi) günümüze kadar korunmuştur. Yüksek bir noktada konumlanan su deposu, kumtaşından yapılan bordürlerin bir ağ gibi sardığı dört bölümlü tasarımın başlangıç noktasıdır.
İslam peyzaj anlayışına uygun bir çiçek bahçesi olarak da tanımlanabilecek bu farklı tasarım, Jaıpurdaki Amber bahçeleri ile birlikte türünün iki örneğinden biridir.

RED FORD BAHÇELERİ
Delhideki oluşum aynı zamanda, Shah-Jahanabad olarak da anılır. Üç tarafı yüksek duvarlarla çevrili olan Red Ford bahçelerinin, dördüncü cephesi Jumına Nehrini görür. Bu yörede oldukça bol olan su nedeniyle, bir zamanlar kalenin içinde pek çok bahçe yer alıyormuş. Bugün ise; orijinal bahçelerin çoğu çimenle örtülmüş durumdadır. Ancak çok sayıdaki kanallar sayesinde, bahçelerin geçmişteki planlarını ve düzenlemelerini tahmin etmek pek zor değildir. Alçak kulübelerin altındaki kanallardan akan su unsuru, sıcak Hindistan yazlarına ferahlık katmak için düşünülmüş tasarım detaylarından biridir.
KASHMIR BAHÇELERİ
Kashmir Bahçelerinin en iyi korunmuş olanları, Srinagar yakınlarında Dal Nehri kıyısında konumlanır. Bunun nedeni ise, Moğol yöneticilerin Kashmir vadilerini, yaz ikametgahları olarak belirlemiş olmalarıdır. Ilıman iklimli, panoramik bir manzaraya nazır vadide, 17nci yüzyılda 700den fazla bahçe konumlanıyormuş. En önemlileri Shalimar Bagh, Nishat Bagh ve Chashma Shahi olan bu bahçelerin bir bölümü ne yazık ki zamanla su kıtlığı nedeniyle yok olmuştur.

Nisbat Bagh - Shalimar Bagh


