İYİ TARIM UYGULAMALARI, İZLENEBİLİRLİK, BİTKİ PASAPORTU

İnsanoğlu dünyaya gözlerini açtığında ilk yapılan şey ona bir isim vermektir. Sonra bu isim kendisine ait diğer bilgileriyle nüfus cüzdanı olarak tescillenir. Kendi vatanı dışındaki yerlere gitmek istediğinde ise pasaport alması gerekir. Küreselleşen dünyada artık sadece insanlar seyahat etmekle kalmıyor, bitkiler de büyük bir hızla yer değiştirme süreçlerini yaşıyorlar. Gerek gıda gerekse peyzaj sektöründe yer alan bitki grupları ihtiyaç duyulan tüm dünya ülkelerine transfer oluyorlar. Bu durum her ülkenin insan ve sağlığını koruması adına bazı önlemler almasını zorunlu kılmaktadır. Gıda güvenliğinin sağlanması, ülke flora ve faunasını olumsuz etkileyecek hastalık ve zararlılardan korunmak da ancak "iyi tarım uygulamaları" standardının en önemli maddesi olan "izlenebilirlik" ile mümkündür.

İyi Tarım Uygulamaları;  çevre, insan ve hayvan sağlığına zarar vermeyen bir tarımsal üretimin yapılması, doğal kaynakların korunması, tarımda izlenebilirlik ve sürdürebilirlik ile güvenilir ürün arzının sağlanması için ilgili yönetmelik hükümlerine göre gerçekleştirilmektedir.

Ülkemizde 08.09.2004 tarihinde İyi Tarım Uygulamalarına ilişkin Yönetmelik, 25577 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş, 05.05.2005 ve 15.05.2006 tarihlerinde iki kez değişikliğe uğramıştır.

Son olarak 07.12.2010 tarihinde 27778 sayılı Resmi Gazetede " İyi Tarım Uygulamaları Hakkında Yönetmelik" yayınlanmış olup, 01.01.2011 tarihinden itibaren geçerli kılınmıştır.

İyi Tarım Uygulamaları sertifikası alan bir ürünün;

İnsan sağlığına zararlı kimyasal, mikrobiyolojik, fiziksel kalıntılar içermediği,

Çevreyi kirletmeden ve doğal dengeye zarar vermeden üretildiği,

İzlenebilirliğinin ve sürdürülebilirliğinin sağlandığı,

Üretim sırasında üretimle ilgili insanların veya diğer canlıların refahının olumsuz olarak etkilenmediği,

Üretimi sırasında tüketicinin bulunduğu ülkenin tarımsal mevzuatı ve ürünün yetiştirildiği ülkenin tarımsal mevzuatına uygun işlemler yaptığını gösterir.

Standardın temel konuları; Gıda Güvenliği, Çevre Koruma, İşçi Sağlığı Güvenliği ve Refahıdır.

Ürünün güvenilirliğini, kalitesini ve değerini artırır.

Bugün tüm dünyada tarımsal ürünlerin izlenebilirliği, en önemli gündem maddelerinden biri haline gelmiştir.Bu konuda çok çeşitli çalışmalar yapılmış ve hala da yapılmaktadır.İzlenebilirliğin sağlanmasındaki en önemli rol bütün üretim proseslerinin kayıtlarının doğru ve eş zamanlı olarak tutulmasıdır. Üretici ile son tüketici arasında güvenilir bir network oluşturmak, bilgi akışını kolaylaştırmak gerekmektedir.

Artık üründe çıkabilecek herhangi bir problemin (ilaç kalıntısı,kalite,fiziksel problemler)tespit edilmesinden sonra, geriye dönük sorgulamalar yapıldığında, ürünün menşei ve kimin ürettiği bilgilerine kısa zamanda ulaşılması ve problemin kaynağına inilebilmesi hayati öneme sahiptir.

Bu kapsamda izlenebilirliğin sağlanmasında gerekli bilgiler:

A)ÜRETİCİNİN TANIMLANMASI

İyi Tarım Uygulamaları kapsamında izlenebilirlik sisteminin ilk adımı; üreticinin tanımlanmasıdır. Burada yer alması gereken  bilgiler:

Üretici Ad Soyadı,Kimlik numarası,ÇKS kayıt no,Adres,tel,Tapu Parsel Numaraları.

B) ÜRETİM ALANININ ve ÜRÜNÜN TANIMLANMASI

İyi Tarım Uygulamaları kapsamında izlenebilirliğin oluşturulmasında önemli konulardan birisi de üretim yapılan alan ve ürünle ilgili tanımlamalardır.Bu tanımlamada aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır:

Ürün Cinsi,üretilecek çeşit ismi, alan büyüklüğü,parsel kodu,üretim kodu, arazinin toprak ve kullanılacak sulama suyu analiz sonuçları, üretim alanı adresi, danışman ismi,dikim tarihi,hasat tarihi,hasat miktarı,dikim aralığı,sulama şekli,dekardaki bitki sayısı,üretim sezonu.

C) ÜRÜN KORUMADA KULLANILAN KİMYASAL MÜCADELE KAYITLARI

Bir üretim alanında kullanılan kimyasalların en önemlileri, zararlı ve hastalıklarla mücadelede kullanılan insektisit,fungusit ve herbisitler dir.

Kullanılan her türlü tarımsal ilaçların kayıtları ( hangi üretim alanına,ne miktarda,ne kadar, hangi tarihte, etkili maddesi,hangi hastalık veya zararlı için kullanıldığı, hasat bekleme süresi,ruhsat tarihi,fatura nosu,kimin tarafından uygulandığı ve kimin tarafından tavsiye edildiği)tutulmalıdır.

D) GÜBRE KAYITLARI

Kullanılan her türlü gübre kayıtları(ne zaman, ne kadar, hangi üretim alanına uygulandığı,içeriği,ticari adı,kimin tarafından uygulandığı)tutulmalıdır.

E) HASAT KAYITLARI

Ne zaman,ne miktarda ve ne kalitede ürün hasat edildiği,kimin tarafından toplandığı,hangi kişiye satıldığı ve her bir partinin faturaları kayıt altına alınmalıdır.

F) PAKETLEME,İŞLEME,DEPOLAMA KAYITLARI

Ürünün mal kabulden geçtikten sonra nakliye aşamasına kadar olan tüm sürecin kayıtları(Kimin işlediği,kullanıldıysa hangi kimyasallarla temas ettiği, hangi palette paletlendiği,hangi mağaza ve markete gönderildiği, nakliye araç bilgileri,araç içi ısı ölçümleri kayıtları tutulmalıdır.)

İyi Tarım Uygulamaları yönetmeliğini müteakip ülkemizde 12.01.2011 tarih ve 27813 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren  "Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik"le,2012 yılında bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin bitki pasaportu ile taşınması zorunlu hale gelmiştir. Bu yönetmeliğin amacı;zararlı organizma taşıyıcısı olabilecek bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile bunları üreten, ithalatını ve ticaretini yapan ve depolayanları kayıt altına almak, bu materyallerin hareketlerini izlemek, herhangi bir zararlı organizmaya rastlanması durumunda kaynağı bulunarak gerekli tedbirleri almaktır.Yönetmelik kapsamında; meyve fidanları, süs bitkileri, orman bitkileri, tohumluk patates, turunçgiller, asma fidanları, çiçek soğanlarınınbitki pasaportuyla hareket etmesi gerekmektedir. Bitki Pasaportu; Bitki sağlığı standartlarının ve özel şartların karşılandığını gösteren, çeşitli bitki ve bitkisel ürünler için standart hale getirilmiş, Bakanlıkça belirlenen usullere uygun olarak hazırlanan ve Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilenler tarafından düzenlenen resmi etiketi veya belirli ürünler için Bakanlıkça kabul edilen etiket dışındaki işareti ifade eder.

Ülkemizde henüz uygulamaya konulan bu yönetmelik, özellikle dış mekan süs bitkileri sektörünü de yakından ilgilendirmektedir. 2000 li yılların başından itibaren dış mekan süs bitkileri üretimi hızlı bir gelişme göstermektedir. 3400 hektar civarında bir alanda süs bitkileri üretimi yapılmakta olup, ilk beş sırada yer alan İzmir, Sakarya, Antalya, Yalova ve Bursa illeri toplam üretim alanının %80 ininden fazlasına sahiptir. Bu illerimiz iklimsel üstünlüklerinin yanı sıra, uluslararası havaalanları ve İstanbul gibi büyük kentlere yakın olmanın avantajlarını kullanmaktadır. Ayrıca İzmir ve İstanbul da çiçek alma ve verme kültürü daha yaygındır. Sektörde son yıllarda gerek üretimde yaşanan artış, gerekse standartlarda yaşanan değişim ve gelişim, bitki pasaportu sistemi ile daha iyi noktalara varacaktır. Ancak sistemin yeni olması, uygulamada birçok problemi de beraberinde getirmiştir. Konu ile ilgili daha çok eğitim, bilgilendirme toplantıları yapılması sektörün bitki pasaportu sistemine daha kolay adapte olmasını sağlayacaktır. Bitkilerin de kimlik sahibi olması, şüphesiz ilgili kurumların da kurumsal kimliklerini tescil etmesinde önemli rol oynayacaktır.

Kaynakça

1.      07.12.2010 tarihli 27778 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan " İyi Tarım Uygulamaları" Hakkında Yönetmelik

2.      12.01.2011 tarih ve 27813 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren  "Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik"

 

3.      Türkiye de süs bitkilerinin dünü, bugünü ve yarını; İbrahim Baktır, 2013 Süs Bitkileri Kongresi


Paylaş: