KONYA YEŞİL ALANLARINDA GÖRÜLEN HASTALIK VE ZARARLILAR

KONYA YEŞİL ALANLARINDA GÖRÜLEN HASTALIK VE ZARARLILAR
  AYSUN ÖZTÜRK
  30 Ağustos 2014 Cumartesi

Kentlerde insanı çepeçevre saran beton yığınlarının sayısı artmakta buna karşın yeşil alanlarımız her geçen gün azalmaktadır. Bu yüzden de kentte bulunan az miktardaki yeşil alanların önemli üyelerinden olan parklardaki ağaç, ağaçcık, çalı, çim ve süs bitkilerinden çok yönlü yararlanmak bir amaç halini almalıdır. Ancak önce kent ekosistemine uyum sağlayabilen bitkiler fizyolojik, ekolojik gereksinimlerine göre ve dendrolojik niteliklerine uygun olarak yetiştirilirken gerekli koşulların sağlanması zorunludur.

Bütün bitkilerde olduğu gibi park ve süs bitkileri de bir çok hastalık ve böceklerin saldırıları ile zarara uğramakta ve süs bitkilerinde besin noksanlıkları, hastalık ve zararlılar tüm dünyada görülen önemli problemler arasında yer almaktadır. Bu zararlar bitkinin kalite kantitesinin düşmesine neden olduğu gibi çoğu kez bitkinin tamamen ölmesi sonucu da ortaya çıkabilir. Hastalık ve zararlıların tanınması mücadelede temel faktördür. Bazı araştırmacılar kullanılan bitki materyallerinin estetik ve fonksiyonel yönden ele alınmasının çalışmalarda kolaylık getireceğini belirtmiş, bitkilerin birlikte kullanılmasında ölçü, şekil, dolgu ve renk özelliklerinin istenilen sonuca ulaşmak için önemli derecede etkili olduğunu vurgulamış, ibreli ve yapraklı odunsu bitkilerin listesini vermiş Konya ili için 41 adet odunsu bitki önermiştir. Fakat yapılan araştırmalar ve denemeler sonucunda günümüzde bu sayı 300 adet bitkiyi aşmıştır (Önder,1990). Çim alanların ortaya koyduğu imkanlar ve birçok rekreasyon aktiviteleri (Örneğin; piknik ve park alanları, futbol sahaları, okul bahçeleri, tenis ve golf alanları gibi) çim alanlara sağlanan iyi alt yapı ve yeterli bakım koşullarıyla sağlanabilir. Bu nedenle; çim alan yapımı bakım faktörleri ile birlikte değerlendirilir (Orçun, 1969). Çim yüzeyler canlı ve bakım gerektiren özel alanlar olması nedeniyle devamlı ilgi ve teknik sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle ülkemizde son yıllara kadar başarılı olmuş çim oyun alanlarının yok denilecek sayıda olmasına karşın, son on yıllık bilgi birikimi ve uygulamalar özellikle ülkemizde çim oyun alanlarının sayıca artmasına neden olmuştur. Bunun sonucunda da çim alanların bakımı ve süreklilikleri için gerekli teknik bilgilerin yaygınlaştırılmasının zorunluluğu ortaya çıkmıştır (Uzun,1989). Çim alanların kalitesini etkileyen en önemli etkenlerden biride fitpatolojik temelli problemlerdir. Bu problemler abiotik ve biotik kaynaklı olabilmektedir. Biotik kaynaklı olanlar; fungus, bakteri, virüs gibi mikroorganizmalar, entomolojik zararlılar, nematodlar, riketsiyalar, mycoplasma, vb. gibi canlılar olarak sıralanmaktadır   (Smiley ve ark., 1992).
Konyada en çok görülen zararlılar; Tetranychidae(Kırmızı Örümcekler )Tetranychus spp,  Eriophyidae(Uyuz Akarları), Gryllotalpa gryllotalpa (Danaburnu), Thrips spp., Parthenolecanium corni (Kahverengi Koşnil), Diaspididae (Kabuklubitler), Pseudococcidae (Unlubitler), Aphididae (Yaprak Bitleri), Eriosoma (Schizoneura) lanuginonum (Hartig), Scolytidae(Yazıcı Böcekler), Melolontha melolontha (Adi Mayıs Böceği), Phyllanorycter platani Stgr.(Çınar Yaprak Güvesi), Zeuzera pyrina L.(Ağaç Sarı Kurdu), Arge rosae L.(Gül Yaprak Arısı), vbb...(Toros,1996;Çanakçıoğlu,1993;Alaoğlu,1998) ‘dir.
Konyada en çok görülen hastalıklar bakteriyel ve fungal kökenlidir. Bakteriyel hastalıklar hava koşullarına bağlı olarak son 5 yıldır Konya merkezindeki yeşil alanlarımızda görülmeye başlamıştır. Bu hastaıklar Xhantomanas spp., Pseudomanas spp., Erwinia spp, vb...ağırlıklıdır.

Fungal hastalılar olarak; Bitki çeşitliliğine bağlı olarak ortaya çıkan külleme; tomurcuk, yaprak ve gövdede deformanslar yaparak bitki gelişimini engeller. Konyada Sphaerotheca pannosa var. Rosae (Gül Küllemesi), Erysiphe platani (Çınar Küllemesi), Sphaerotheca lanestris (Meşe küllemesi) yoğun olarak görülmektedir. Bunların dışında Taphrina deformans (Yaprak Kıvırcıklığı), Puccinia spp.(Pas), Rhizoctonia  spp., Pythium spp., Fusarium spp., Sclerotinia, Typhula Helminthosporium ve Culvularia (Baldwin,1987; Bean;1966;Bloom and Couch,1960;Booth,1971; Kilit ve ark,1988)dır. Fusarium spp., kar yağmaya başladığı zaman genellikle yavaş yavaş hareket etmeye başlar, karlar eriyip hava serinlediği zaman lekeler ortaya çıkar ve gri yada pembe renkte pamuk gibi görülen fungusun bu özelliği ile diğer etmenlerden ayrılmaktadır (Anonymous, 2005).

Konya ili yeşil alanlarındaki çimlerde kurumaya neden olan etkenlerin ise abiotik ve biotik kaynaklı olduğu tespit edilmiştir. Fusarium culmorum, Fusarium equiseti, Fusarium oxysporum, Fusarium solani, Rhizoctonia solani, Pythium sp., Dreschlera sp. gibi fungal organizmaların neden olduğu kurumalar biotik kaynaklı olarak saptanmıştır. Hem abiotik hem de biotik nedenlerden dolayı 33 farklı çim lokasyonun da kuruma gözlenirken kuruyan alanların toplam çim alanlarına oranı 2003 yılında % 0,62, 2004 yılında %0.77 olarak bulunmuştur. Genel kuruma oranı ise %0.69 olarak tespit edilmiştir. Biotik  kaynaklı kurumaların nedenlerini saptamak için çimlerden yapılan izolasyonlar sonucu 17 farklı genusa ait 12 tür tespit edilmiştir. Tespit edilenlerden 7si ile yapılan patojenisite testleri sonucu yedisinin de çim bitkilerinde patojen oldukları bulunmuştur. Patojenisite testlerinde % 99.4, %99.22, %98.95, %94.77,  %93.02, %67.40 ve %62.90 oranında ölçülen hastalık şiddeti değerlerinin sırasıyla Fusarium culmorum, Fusarium solani, Fusarium oxysporum, Rhizoctonia solani, Dreschlera sp., Pythium sp. ve Fusarium equiseti ye ait olduğu bulunmuştur.

Anonymous, 2005. www.msue.msue.edu/imp/madzz/00001569.html

 Baldwin, N.A., 1987. Fungal Diseases of Sports Turf. Mycologist 4(81):16-19

Bean, G.A., 1966. Observation on Fusarium Blight of Turfgrasses. Plant Dis. Reporter 50(12):942-945

Bloom, J.R. and H.B. Couch,1960. Influence of Environment on Diseases of Turfgrasses.  I.Effect of   

                  Nutrition pH and Soil Moisture on  Rhizoctonia    Brown Patch. Phtopathol.50:532-534

            Booth, C., 1971. The genus Fusarium. Common Wealth Mycological Institute, Kew, England.

                        Kilit, F., M. Yıldız, ve N. Delen, 1988. The Preliminary Studies on the Turfgrass Diseases in        

                                          Turkey. The Journal of Turkish Phytopathology  17(3):119

 Orçun, E., 1969. Özel Bahçe Mimarisi (Çim Sahaları Tesis ve BakımTekniği), Ege Ün. Zir. Fak.Yayın No:152, Bornova-İzmir

                        Önder, S., 1990. Konya Kenti Yerleşim Merkezindeki Odunsu Bitkiler Üzerinde Araştırmalar. E.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı  Anabilim Dalı Proje: 2F-89-126, Bornova-İzmir.

Smiley, R.W., H.D. Peter andB.C. Bruke, 1992. Compendium of Diseases. 2 nd. Ed. American Phytopathological Society, St. Paul, MN.

                        Uzun, G., 1989. Peyzaj Mimarlığında Çim Ve Spor Alanları Yapımı. Çukurova Ün. Zir.Fak. Yard. Ders Kitabı No:20:149. Adana     

 

 

 


As in all plants ornamental plants having a lot of diseases and insect attacks and harmed. Lack of nutrients, diseases and pests are among the significant problems all over the world. These losses causes a decrease in plant quality as well as quantity often completely die of the plant.


Paylaş: