LİTHOPS – YAŞAYAN TAŞLAR

 

Lithops sukkulent (etli yapraklı bitkilerin), Aizoaceae (Makasotugiller) ailesine ait bir cins olup, 33 türü bulunmaktadır. Anavatanları Güney Afrika, Botsvana ve Namibyadır. Lithops adı, Eski Yunanca, lithos:taş ve opsis:yüz kelimelerinden gelmektedir. Bitkilerin taşa benzemesi nedeni ile verilmiştir. Türkçede Yaşayan Taş veya Çakıltaşı Bitkisi olarak adlandırılırlar.

 

Yaşayan Taşların doğada yaşadığı yörelerin, çok az yağmur aldığı bilinmektedir. Bazı yörelerde yıllık düşen yağmur 5-10 cmyi geçmemektedir. Bu bölgesel özellik dikkate alınırsa, bitkinin su gereksinimin ne kadar az olduğu anlaşılır. Lithopslar bulundukları coğrafi bölge özelliklerine bağlı olarak, yazın dinlenme süresince hiç su almazlar. Sıcak ve uzun gündüzlerin olduğu yaz mevsiminde, bitki istirahat dönemine geçer ve büyüme göstermez. Sonbaharda günlerin kısalması ve havanın biraz serinlemesi ile birlikte, bitki büyüme evresine geçer. Bu evre ilkbahar sonuna kadar devam eder. Bu devrede az miktarda su tüketirler.

 

 

Yaşayan Taşlar çok yıllık (perennial) bitkilerdir, her yıl yeni bir çift yaprak verirler. Bitki, ortada ince bir çizgi ile ayrılan iki adet, etli yapraktan oluşmaktadır. Yapraklar bitkinin bulunduğu ortama göre, gri-yeşilden kahverengiye kadar değişir, şekilleri silindirik, üst yüzleri pürüzsüz düz veya hafif bombelidir. Yaprakların üst yüzlerinde, koyu renkli lekeler veya yuvarlak noktalar bulunur. Bitki, bu koyu renkli lekeler arasında bulunan, pencere adı verilen ince kısımlardan, fotosentez için gerekli ışınları alır. Gövdeleri yoktur, yapraklar doğrudan kazık köke bağlıdırlar.

 

Lithopslar tek bitki olarak görülebildikleri gibi, kardeşlenme göstererek grup yapabilirler. Kardeşlenme gösterdikleri durumda da kazık kökleri tek olarak devam eder. Boyları ve genişlikleri, 5 yaşında 3 cmye ulaşır. Doğada çiçeksiz zamanda, kaya arasında ve toprakta hiç dikkati çekmezler, ancak çiçekli olduklarında, uzaktan bile kolaylıkla görülebilirler. Sonbahar veya kışın, iki yaprak arasından çıkan çiçekleri, türe göre beyaz ve sarı renktedir. Çiçekler genelde bitki çapından büyüktür. Dona dayanıklı değillerdir. İdeal olarak 7 ⁰Cden soğukta kalmamaları uygun olur, bununla birlikte kısa süreli 0 ⁰Cye kadar dayanırlar.

 

Yeni yaprak çıkışı

Evde, saksıda yetiştirilen Yaşayan Taşlarda, en dikkat edilecek öge sulamadır. Öncelikle bitki, iyi geçirgen bir ortama dikilmelidir. Yazın bitkinin dinlenme evresinde hemen hiç su verilmez. Ancak toprak taş gibi sert duruma geliyorsa, ana kökten çıkan ince kılcal köklerin kurumaması için, çok az su verilmelidir. Yaz sonu veya sonbahar başında, çiçek tomurcuğu oluştuğunda sulamaya başlanır.

Bu devrede verilecek su, saksının dibine kadar gitmelidir. Bunun nedeni; daha evvel belirtildiği gibi bitkinin derin kazık köke sahip olması ve bu kökün saksı dibine kadar uzanmasıdır. Saksıya, bolca verilen sudan sonra toprak kuruyuncaya kadar tekrar sulama yapılmamalı, toprağın aşırı ıslak olmasına olanak verilmemelidir. Sulama, çiçeklenmenin sona ermesi ve yeni yaprakların çıkmasına kadar devam ettirilmelidir. Yeni yapraklar, kenara itilen eski yaprakların suyunu ve gıda maddelerini çeker bu nedenle, dışarıdan suya gereksinim duymazlar. Eski yapraklar, suları iyice çekilip kuruyuncaya kadar yerinde bırakılmalıdır. İlkbaharda, iyice suyu çekilen ve pörsüyen eski yapraklar, çekilerek kolayca koparılır ve atılır. Lithopsların birçok türü vardır, bazıları temmuz gibi çok erken bir zamanda, bazıları da kasım, aralık gibi çok geç çiçek açarlar, bu nedenle belirttiğim sulama siklusu türe göre değişiklik gösterebilir.

 

 

Lithopslar tercihan 4-5 saat direkt sabah güneşi almalıdır, bundan sonra yarı gölgede kalabilir. Direkt güneş almayan bitkilerin yaprakları fazla uzar, ağırlaşır ve bitki, bir tarafa doğru yatar. Işıksızlığın devamı bitkinin ölümüne yol açabilir. Gölgede yetiştirilmiş, güneşe alışık olmayan bir bitkinin, güneş altına konulması ile de yanık oluşur, zaten iki yaprağı olan bitki bu travma sonucu ölebilir. Gölge seralarda yetiştirilen Lithopslar, diğer bitkilerde olduğu gibi yavaş yavaş güneş ışığına alıştırılmalıdırlar.

 

Yaşayan Taşların fazla su ve dona dayanıklı olmamaları nedenleri ile dış mekânda kullanılmaları, ülkemiz şartlarında olanaksızdır. Meraklıların saksıda veya terraryumda (özel kavanoz, akvaryum veya benzeri cam kaplarda) yetiştirmeleri önerilir. Burada dikkat edilecek nokta, terraryumun üstündeki kapağın devamlı olarak açık bırakılması ve aşırın nemin önlenmesidir. Bitki kökünün derine uzanacağı düşünülerek saksıların 8-15 cm derinliğinde olması uygundur. Toprak ince kum, ponza taşı ve törf karışımı olabilir. Organik çürüntü konulmamışsa, hafif bir gübreleme uygundur. Bitki dikilirken, yapraklarının dörtte üçünün toprak üzerinde kalmasına dikkat edilmelidir. Bitkilerin arasına, 8-20 mm çapında, yuvarlak dere çakıllarının konulması görüntü ve ilginçliği arttıracaktır.

 

 

Lithopsların üretimi tohumladır, bitki genelde 3 yaştan sonra çiçek açar. Kırmızı örümcek (akar) Yaşayan Taşların zararlılarındandır, küçük olduğu için gözden kaçabilir ve bitkiye verdiği zarar, yaprak üzerinde beyaz nedbe dokusu ile dikkati çeker. Bu takdirde bir akarisit ilaç tatbik edilmelidir.

 

 

Lithops kokteyli

 

 


Living Stones (Lithops) are perennial plants and they give a pair of new leaves every year. Plant is composed of fleshy leaves which are separated by a thin line. 


Paylaş: