Yrd.Doç.Dr.Gül YÜCEL
16 Nisan 2014 Çarşamba
16 Nisan 2014 Çarşamba
| YAZAR'A AİT DİĞER YAZILAR |
|
EĞİTİM ŞART 26 Kasım 2012 Pazartesi |
Ülkemizde bir meslek dalı olarak çiçekçiliğin ortaya çıkışına ve tarihi gelişimine bakıldığında özellikle 1940’lı yılların sonlarından itibaren Yalova’nın bu süreçte etkin bir rol oynadığı görülmektedir.
Bilindiği gibi Yalova, Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal için yaşamının özellikle son dönemlerini geçirdiği, ülke adına önemli kararları aldığı ve ‘Benim Kentim’ diyerek de bu kente olan ilgisini ve sevgisini çok net olarak özetlediği bir yer olmuştur. İşte bu nedenle henüz 1940’lı yılların sonuna gelinip de Yalova’da profesyonel çiçek üretimi başlamadan önce, bahçıvanlık ve çiçek üretimi konusundaki ilk adımlar Termal’de Ulu Önder tarafından atılmıştır.
1924 yılında, o dönemde Dolmabahçe Sarayı’nın bahçıvanlığını yürütmekte olan Pandeli Roketos, Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından Termal’e davet edilir ve Termal’in park ve bahçeler sorumluluğu kendisine verilir. O yıllarda Pandeli Usta hem Termal’in bugünkü bitkisel dokusunun oluşmasında büyük katkılarda bulunur hem de yanında çalışan Yalovalı köy çocuklarının mesleki anlamda yetişmelerini sağlar. Daha sonraları bu gençlerden özellikle Laledere Köyü’nden olanlar, Büyükada ve Heybeliada’da yaşayan gayrimüslimler tarafından bahçıvanlık yapmak üzere adalardaki ev bahçelerinde işe alınırlar ve orada bahçıvanlık mesleğini daha da geliştirirler. Sonraki yıllarda adalarda çalışan bu gençler çiçek yetiştiriciliğine meraklı olan ada sakinlerinden gördüklerini Yalova’ya gelip kendi köylerinde uygulamaya başlarlar. Böylece 1940’lı yılların sonu – 50’li yılların başından itibaren Yalova’da Laledere Köyü’nde ilk kez karanfil bitkisiyle kesme çiçek üretimi başlatılmış olur.
Laledere köyü kesme çiçek üretimini sürdürürken Yalova Merkez’de (Hacı Mehmet ovası) de küçük çaplı kesme çiçek üretimleri yapılmıştır. 1956 yılına gelindiğinde ise eski bir Rum köyü olan Koruköy’de ilk kez kesme çiçek üretimi girişimleri başlatılmıştır. Üretim olanaklarının çok sınırlı olduğu o yıllarda bin bir güçlükle elde edilen ürünler İstanbul’da çiçek mezatında pazarlanmışlardır. 70’li yıllardan sonra Koruköy’de kesme çiçek üretimi yoğunluk kazanmıştır.
1960 yılına gelindiğinde ise ileriki yıllarda Yalova’daki çiçekçilik sektörünün gelişip büyümesinde önemli katkılarda bulunacak olan İtalyan bahçıvan Renzo Rino Disperati Yalova’ya gelmiş ve bitkisel üretim çalışmalarına başlamıştır. Örneğin İtalyan kauçuğunu Türkiye’ye tanıtan kişi olarak bilinen Renzo Rino Disperati Yalova’da da bu ve benzer bitkilerin üretimini gerçekleştirmiştir. Oğul Diperati’nin de üretim faaliyetlerine etkin olarak katılmasıyla işletme daha da büyümüştür. 1976 yılından itibaren ise Gardenia şirketi kurulmuştur. Uzun yıllar iç mekan süs bitkileri yetiştiriciliği konusunda önemli hizmetler veren şirket, pek çok meslek elemanının yetişip deneyim kazanmasında da etkin rol oynamıştır.
Yalova’da süs bitkileri sektörü için marka olmuş isimlerden biri de Veliağagil Süs Bitkileri VSB’dir. Başlangıçta Antalya’da Hasan Tahsin Veliağagil tarafından soğan ticaretiyle başlatılan süs bitkileri faaliyetleri zamanla Yalova’ya kaymış ve burada gelişerek devam etmiştir. Ayrıca aynı dönemde yine Hasan Tahsin Veliağagil tarafından değişik türden soğanlı kesme çiçeklerin üretimi de Yalova’da yapılmaya başlanmıştır.
1983 yılına gelindiğinde, Türkiye’de ithalat şartlarının da kolaylaşması ile Hasan Tahsin Veliağagil ilk sera ithalatını yapmış ve o dönem için çok modern saksılı süs bitkisi üretimi yapan seraları Yalova Subaşı mevkiinde kurmuştur. Bu seralar VSB Veliağagil Süs Bitkileri adı altında uzun yıllar Yalova’da bir fabrika gibi süs bitkisi üretimini gerçekleştirmiş, sonraki yıllarda farklı kentlerde şubeler açarak Türkiye’nin her yerinde süs bitkisi pazarı oluşturmuştur.
Özel sektörde süs bitkileri yetiştiriciliği konusunda bu gelişmeler olurken devlete ait kurumlarda da çalışmalar ve çabalar devam etmiştir. Örneğin o yıllardaki adıyla Devlet Üretme Çiftliği belirli süs bitkilerinin üretimini yapıp, satışını gerçekleştirmiştir. Araştırma Enstitüsü ise yaptığı araştırma ve tanıtım çalışmaları ile bölge üreticisine önderlik etmiştir.
Yıllar içinde Yalova’da sektör gelişimine devam etmiş üreticilerin ve sektöre hizmet verenlerin sayısı arttıkça çeşitli örgütlenme oluşumları da ortaya çıkmıştır. SASBÜD Saksılı Süs Bitkileri Üreticileri Derneği ve SÜSBİR Süs Bitkileri Üreticileri Alt Birliği bu oluşumların ilkleri arasındadır. 2012 yılına gelindiğinde ise Yalova’da üretim yapan 42 firma bir araya gelerek Yalova Garden A.Ş’yi kurmuştur. Garden A.Ş, 1541 dönümlük TİGEM arazisini 30 yıllığına kiralayarak süs bitkileri üretimi ve pazarlamasını bu alanda yapmayı hedeflemektedir. Türkiye’de bir benzeri daha olmayan bu üretici örgütlenmesinin Yalova’da gerçekleşmiş olması Yalova’nın bu alandaki öncülüğünü ileriki yıllarda da sürdüreceğini açıkça göstermektedir.
KAYNAKÇA
Büker, M. 2013. Mehmet Büker ile 2013’de yapılan sözlü görüşme kayıtları.
Disperati, R. 2013.Riccardo Disperati ile 2013’de yapılan sözlü görüşme kayıtları
Erdoğan, E. 2013. Ertan Erdoğan ile 2013’de yapılan sözlü görüşme kayıtları.
Karanfil, Ş. 2013 Şeref Karanfil ile 2013’de yapılan sözlü görüşme kayıtları.
Şahin, S.2013. Saim Şahin ile 2013’de yapılan sözlü görüşme kayıtları
Veliağagil, B. 2013 Baykal Veliağagil ile 2013’de yapılan sözlü görüşme kayıtları


