KIŞIN RUHUMUZU ISITAN YAPILAR KIŞ BAHÇELERİ

 KIŞIN RUHUMUZU ISITAN YAPILAR  KIŞ BAHÇELERİ
  Doç. Dr. Reyhan ERDOĞAN
  17 Mart 2016 Perşembe
YAZAR'A AİT DİĞER YAZILAR
SÜRDÜRÜLERBİLİR YAĞMUR SUYU YÖNETİMİ VE YAĞMUR BAHÇELERİ
15 Aralık 2016 Perşembe

 

YARD. DOÇ. DR. MUSTAFA ARTAR

Bartın Üniversitesi

Orman Fakültesi

Peyzaj Mimarlığı Bölümü

Bartın

 

 

 

İnsanın doğanın bir parçası olduğu gerçeği ile bitkilerle olan bağ kurma isteği, kışın doğanın uykuya geçmesi ile durağanlaşması, soğuk ve yağışlı hava nedeniyle kapalı mekanlarda daha uzun süre vakit geçirme zorunluluğunun artması ile birlikte, bahçe mekanlarını kontrollü koşullarda oluşturarak kışın da daha konforlu ve daha sağlıklı psikolojik ortamlara olanak tanıyan yapılar kış bahçeleridir.

Kış bahçelerinin kökeni 17. ve 19. yüzyıl arasındaki dönemde Avrupalı asilzadelerin evlerindeki uzak diyarlardan gelen tropik ve subtropik bitkilerin yaşayabilmeleri için yapılan büyük seralara diğer adıyla limonluklara dayanmaktadır. İlk örnekler genellikle cam çatılı, geniş pencerelere sahip duvarları olan klasik ya da gotik stildeki yapılardı. 19. yüzyılda bu sera ya da limonlukların yapımında demir ve kavisli camlar kullanılmıştır. Kış bahçeleri sadece özel konutlar için değil büyük kamu alanları için de inşa edilmiştir. Kamuya ait ilk büyük kış bahçesi 1842-1846 yılları arasında Londra Regent Parkta akşam gösterileri, büyük çiçek şovları ve sosyal kutlamalar düzenlemek amacıyla yapılmıştır. Diğer ünlü kış bahçesi ise 1851de Sir Joseph Paxton tarafından çok amaçlı kullanıma hizmet eden Kristal Palastır. Yine Londrada Unesconun kültür mirası Kew Garden içindeki kış bahçeleri görülmeye değer en güzel örneklerdendir. Kew Garden cam seraları yılın büyük bir bölümünde kapalı ve yağışlı bir iklime sahip olan kentte, her dönem farklı konseptteki bitki sergileri ile her mevsimde milyonlarca ziyaretçiyi ağırlamakta, olağanüstü çiçek gösterileri ile görenleri büyülemektedir. Bu anlamda Londranın en turistik yerlerinden biri haline gelmiştir.

 

Londranın en ünlü parkı olan Hyde Parktaki Kristal Palasta 1851 yılında Kraliçe Victorianın açtığı büyük sergi.   //image3//

 

 

Unesco Kültür Mirası Kew Garden Seraları Londra (Orjinal)   //image4//

 

 

Londra Kew Garden (Orjinal)  //image5//

 

 

Zürih Üniversitesi Botanik Parkı Kış Bahçesi (Orjinal)  //image6//

 

 

Dünyadaki pek çok tasarıma ilham veren en ünlü seralardan biri de tasarımı ve inşasını ünlü demir ustası Richar Turnerın yaptığı Dublin Glasnevindeki Curvilinear Rangedir. Bu güzel uzunlukta, kısa mesafeli demir kullanılarak inşa edilen seranın seçkin, kavisli bir çatısı vardır. 1990lı yıllarda İrlanda Bayındırlık Dairesi tarafından yapının tüm cepheleri büyük bir titizlikle aslına sadık kalınarak restore edilerek, bugünün ziyaretçilerine açılmıştır.

 

 

Curvilinear Range Glasnevin, Dublin, İrlanda. (http://www.botanicgardens.ie/nbg/houses/curvilin.htm)  //image7//

 

Curvilinear Range Glasnevin, Dublin, İrlanda (http://www.botanicgardens.ie/nbg/houses/curvilin.htm)  //image8//

 

 

İsviçrenin Zürih kentindeki Zürih Üniversitesine bağlı 1977 yılında kurulan Botanik Bahçesindeki dairesel formdaki modern seralar da kış bahçesi olarak görülmeye değer yapılardandır.

 

Ülkemizde özellikle İstanbulda tarihten günümüze gelen ya da kalıntılarını, görebildiğimiz pek çok sera ve limonluk niteliğinde cam yapılar, kış bahçeleri vardır. Bunlardan Milli Saraylar bünyesindeki Maslak Kasrındaki biri olan limonluk, Sultan II. Abdülhamidin yurtdışından getirttiği kamelyalar ile çok sayıda ağaç türlerini barındırmaktadır. 1876da tamamlanan farklı bitki türlerinin bulunduğu kış bahçesinin, özellikleri bakımında eşi benzeri yoktur. Osmanlıdan günümüze ulaşan ender bitki türleri Sultan II. Abdulhamit Hanın alternatif tıp alanında yaptığı girişimlerinin yaşayan örnekleri bu kış bahçesinde sergilenmektedir. Bu kış bahçesinde bulunan Uzakdoğu kökenli çaygiller familyasına ait Kamelyalar mevsimi gelince sundukları görsellikleri yanında fitokimyasal özellikleri ile şifalıdırlar. Kış bahçesi aynı zamanda yurt dışı ve ülkemizdeki birçok bilim adamının, araştırma çalışmalarına konu olmuştur.

 

Maslak Kasırları Kış Bahçesi Dış Cephesi (http://www.haberturk.com/yasam/haber/1122684-osmanlidan-gunumuze-ulasan-asirlik-sera)  //image9//

 

 

Maslak Kasırları Kış Bahçesi İçi (http://www.haberturk.com/yasam/haber/1122684-osmanlidan-gunumuze-ulasan-asirlik-sera)   //image10//

 

 

Yine Osmanlı Padişahı II. Abdülhamitin yaptırdığı Yıldız Sarayı kış bahçeleri önemli değerlerimizdendir. O tarihlerde saraydaki kış bahçelerinden İtalyan Romeo Scanciani sorumlu olduğu kayıtlardan bilinmektedir.

Yıldız Sarayı bahçelerinde yer alan kış bahçelerinde eski resimlerden saptanabildiği kadarıyla; salon yaprağı (Aspidistra), kuşkonmaz (Asparagus), kauçuk (Ficus elastica), devetabanı (Philodendron), paşa kılıcı (Sansevieria), camellia, hurma (Phoenix), kurdela (Chlorophytum), limon (Citrus medica), sarmaşık (Hedera helix), eğrelti, Sultan Abdülhamidin özel bir ilgi duyduğu; sikas (Sycas) sergilenmekteydi.

 

Kış bahçesinde; nadide cinsten çeşitli kuşlar, süslü kafesler içinde dallara asılıdır. Burada padişahın, resmini çizip tarif ettiği ve saray marangozhanesinde yapılmış olan kanepe ve koltuklar bulunur. Diğer bir kış bahçesinde kuşlar salıverilmiş olduğundan daldan-dala uçmakta, gagaları ile kıymetli ağaç ve fidanları zedelemektedirler; bu nedenle zaman-zaman bunların değiştirilerek yenilerinin dikilmesi gerekirdi. Sarayda özel bir limonluk, turfanda meyveler ve sebzeler için kullanılmaktaydı. Sultanın saray ziyafetlerinde salonları baştan-başa çiçeklerle süsletmeyi sevdiği bilinmektedir. Salonları, kış bahçelerini, dış bahçeleri süsleyen nadir bitkiler için, bunların hastalık teşhis ve tedavileri amacıyla özel bir limonluk yaptırılmıştır. Saray bahçıvanlarının «nebatat hastanesi» ismini verdikleri bu limonlukta bu iş için ayrı personel bulunur, hastalanan bitkiler bulundukları yerden taşınıp burada tedavi edilirdi.

 

Bahçelere dikilen nadide bitkiler için, eski bir kartpostalda da görülebileceği gibi; Yıldız bahçelerinde küçük boyutlarda «camekân»lar yapılmıştır. Ayrıca limonluklarda nadide bitkilerin dış hava koşullarına uyum sağlayabilmeleri için, limonluk içinde ayrı bir bölüm olarak «soğuk camekân» yapılmıştır. Limonluğun ısıtılan bölümünden alınan bitki, bir müddet burada tutulmakta, bu şekilde aşama-aşama olmak üzere bitki alıştırılarak bahçeye dikilmektedir.

 

Limonlukların zemini renkli çini, küfeki taşı, mermer, desenli karo mozaik gibi malzemelerle kaplanmaktadır. Limonluklarda nem temin etmek için havuzlar yapılmaktadır. Yıldız limonluklarında havuzlar, aynı zamanda süs elemanı olarak da ele alınmış, bunlar işlenerek taş duvarlarda «kaskad» biçiminde yapılmışlardır. Bu şekilde nem oranı da arttırılabilmiştir.

 

Art Nouveau stilindeki Çit Kasrı Limonluğunun da, bu tarihten önceki yapılaşma ve aydınlatma durumunu gösteren paftalarda «Çit Kasrı Camekânı» olarak adı geçer. Burası 1980lerde bir onarım geçirmiş, çatısı boydan-boya sarı renkli plastik bir malzemeyle kaplanarak kimliğini büyük ölçüde kaybetmiştir. Çit Kasrı, Yıldız Sarayının kalorifer tertibatına bağlı bulunduğundan, özelliği olan bir limonluktur.

İç Bahçedeki, «Sera-Limonlıık» günümüzde harabe halindedir. Çelik taşıyıcıları günümüze ulaşamamıştır. Bitki ve toprak analizlerinden sonra yapılacak kazı, bu seranın varsa renkli camları ve diğer elemanları konusunda ipuçları verebilir. Dolmabahçe Sarayı Kitaplığında bulunan kayıt defterinde «Kış Bahçesi» olarak geçmekte, 27 Nisan 1904 yılında yapıldığı yazılmaktadır.

Harem Bahçesi duvarlarının büyük bir bölümünü de limonluklar süslemektedir. Bunların büyük bir kısmını, yerdeki ve duvarlardaki izlerinden tespit edebilmekteyiz. Günümüze ulaşan bölümü, set üzerindedir. Çevresi iyi bir biçimde korunabilmiştir. Bu limonluğun hemen yanında, Boğaziçine bakan bir kış bahçesinin olduğu; kaskadından, duvardaki ve döşemedeki izlerinden ve kalıntılarından anlaşılmaktadır. Harem limonluğu, döşemeye yerleştirilmiş duman borularıyla ısıtma sistemine göre yapılmıştır. Külhanı günümüzde işlevini kaybetmekle birlikte görülebilmektedir. Bu limonluğun yakınındaki, yapıldığında üzeri camlı, kenarları açık altıgen kameriye; burada, «sera-kameriye» anlamında bir geçiş elemanı olarak yorumlanabilir. Harem limonluğu, 1985 yılında büyük bir onarım geçirmiş, renkli camların yerine saydam camların takılmasıyla kimliğini büyük ölçüde yitirmiştir.

Yıldız Sarayı Dış Bahçesine -Yıldız Korusu- 1979da «Pembe Sera», 1983 yılında «Yeşil Sera» yapılmıştır. Bunlar da Çelik Gülersoyun çizgileri ve seçimleriyle Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu tarafından yaptırılmıştır. Oval plandaki Pembe Seraya hemen yanı başındaki Erguvan ağacı ve bunun pembe çiçek dalları, esin kaynağı olmuştur. Serada bütün objeler, mobilyalar ve içerisine dikilen çiçekler; «pembe»nin tonlarından seçilmiştir.

 

Pembe Sera (Ülkü Altınoluk)  //image11//

 

 

Yeşil Sera "Yıldız Parkı" içinde, Malta Köşkünün biraz ilerisindeki vadinin içerisinde yüksek ağaçların altında ağaçların döktüğü renklerle uyum halindedir. O zamanlar bu güzel mekanda her şey yeşilin bütün tonlarını yansıtmaktadır. Tavandan sarkan, yeşil fanuslar, zümrüt damlalara benzetilmektedir. O zamanlar Yıldız Koruluğunun içindeki bu mekanda birkaç saat geçirerek dış dünyayı unutmak, tavsiye edilebilecek olağan dışı bir güzel aktivite olarak değerlendirilmektedir.

 

Yeşil Sera 1987 (http://www.istanbullite.com/istanbulicidisi8595/yildizkorusu.html)  

 

 

Yeşil Sera 2011 (http://www.istanbullite.com/istanbulicidisi8595/yildizkorusu.html) 

 

 

GÜNÜMÜZ KIŞ BAHÇELERİ

Günümüz modern kış bahçeleri kimi zaman yenilebilir sebze ve meyve üretmeye, kimi zaman ise kış bitkileri kullanarak kışın da dekoratif malzemelerle zenginleştirilmiş kapalı bir bahçe ortamında güzel ve sağlıklı ortamlarda vakit geçirmeye hizmet eden keyif veren canlı mekanlar olarak görülmektedir. Kış bahçelerinin temel dayanağı ılıman ya da soğuk iklimlerde kar altında uykuda olan bitkileri, güneş ısısı ile tamamı ya da bazı kısımlarının donmalarını engellemek ve kontrol altında tutmaktır. Bu şekilde müstakil konut veya villalarda iç mekanın uzantısı teraslarda ya da binadan ayrı bahçenin bir bölümünde, kısıtlanan güneş ışınlarının, üstten direk olarak gelmesini sağlamak amacıyla çatısı camdan yapılmış sera ya da limonluklar ile bitkilerin kışın da sağlıklı yaşamaları olanaklı kılınır. Çok katlı apartman dairelerinde ise çok daha bol ışıklı, içinde değişik tür bitkilerin yetiştirebileceği ısıtması olan yazın açılabilir camlara sahip balkonlar olabileceği gibi, oturma biriminin ortasında sera şeklinde olan kış bahçeleri de oluşturulabilmektedir.

Kış bahçesi planlamasında, yalnız güneş ışığının yeteri kadar alınması değil, ısı yalıtımı, ısıtmanın ve yeterli havalandırmanın sağlanması gibi dikkate alınması gereken önemli konular vardır. Oluşturulacak bahçe mekanında, mikro-klimanın sağlanması için, bu mekânın evin diğer bölümlerinden en azından bir kapı ile ayrılması gerekir. En çok yapılan hatalardan biri ısıtmalı sera şeklindeki kış bahçelerinde havalandırmaya yeteri kadar önem verilmemesidir. Bu nedenle bitkiler havalar ısındığında dış mekândakinden çok daha yüksek sıcaklığa maruz kalarak ölmektedir. Kapalı ve gerektiği kadar havalandırılmayan mekanlarda yüksek sıcaklık derecelerinde ve yüksek nemle birlikte birçok toprak ve bitki zararlısının etkinliğinin artması da en çok karşılaşılan problemlerdendir.

Cam çatılı kış bahçelerinde yazın fazla ışığı kesmek ve gölge oluşturmak amacıyla dıştan veya içten takılan alternatifleri ve renk seçenekleriyle perde sistemleri kullanılmaktadır. Motorlu veya manuel kullanım alternatifleri olan perde sistemleri vardır. Açılır-kapanır hareketli çatılı kış bahçesi sistemleri sıcak iklimlerde daha çok tercih konusu olabilmektedir.

 

 

Evin bir uzantısı olarak tasarlanmış dışarıdaki oda niteliğinde bir kış bahçesi (Orijinal)  //image18-19//

 

 

Bahçenin uygun bir yerinde konumlandırılmış yapıdan ayrı kış bahçesi (http://www.3oda1salon.net/ilham-veren-mekanlar/buyulu-balkonlar-ve-kis-bahceleri)  //image20//

 

 

KIŞ BAHÇELERİNİN BAKIMI

Güzel bir kış bahçesi oluşturmanın ilk koşulu, ışığın konumudur. Bahçenin güney cepheleri, en bol ışık alan yeri ya da en çok ışık alan balkonlar bitkiler için idealidir. Bitkiler çok fazla sıcaktan hoşlanmaz. Bu nedenle kış bahçeleri sabit camlarla kapatılmamalı, bitkilerin sıcaktan pişmesini engellemek için camlar açılmalı ve ortam serinletilebilmelidir. Bitkiler ılık ortamı severler. Geceleri kış bahçelerinin havası biraz daha soğutabilir. Kış bahçesi ışığı tek yönden alıyorsa, bitkilerin yönleri deştirilerek gövdelerinin bozulması engellenmelidir.

Kapalı mekanlar olan kış bahçelerinde bitkiler için toprak seçimi oldukça önemlidir. Açık mekanlar için sorun yaratmayan fakat, kapalı mekanda görmek istemeyeceğiniz böcekler için sterilize edilmiş toprak kullanmak gerekir. Ayrıca bitkilerin taşınabilmeleri ve yerlerini değiştirme işini kolaylaştırmak için hafif topraklar idealdir. Bu toprakların içine çeşitli maddeler katılarak hafifletilmiştir. Böylece oksijen dolaşımı da rahat ve uzun süreli olur.

Gübre ve vitaminle beslenen toprağın her yıl yenilenmesine gerek yoktur. Ancak bitkilerin kökleri saksının üstünden görülmeye başladığı zaman saksı değişimi yapılır ve toprak ilavesi yapılır.

Görüntüleri doğal ve dekoratif olmakla birlikte, toprak saksılar suyu emip, tuz ve mineralleri azaltabilmektedirler. Diğer taraftan rahatça temizlenen fazla suyun drenajı için altı delik, plastik saksıların hem bakımı kolaydır, hem de bitkiler için daha uzun ömürlü olabilir. Belki de bitkileri dekoratif toprak saksıların içine bir boy küçük plastik saksı ile yerleştirmek dekorasyon için iyi bir çözüm olmanın yanında toprak saksının daha uzun ömürlü olmasını da sağlayabilir.

Sınırlı ve dış mekandan farklı koşullara sahip kış bahçelerinde özellikle flor, klor ve Ph oranı çok yüksek şehir sularını bir iki gün beklettikten sonra sulama için kullanmak iyi olacaktır. Ayrıca 20 derece toprak sıcaklığındaki bir bitkiye soğuk şebeke suyu yerine bekletilmiş ılık su vermek daha sağlıklıdır.

 

KIŞ BAHÇELERİNİN DEKORASYONU

Kış bahçelerinin dekorasyonunda pek çok seçenek bulunmakla birlikte, evin ve kullanıcının tarzı ve yaratıcılığı ile birbirinden farklı mekanlar oluşturmak mümkündür. Günümüz modasını takip etmek isteyenler için bambu, ahşap ve çiçekli kumaşlar önerilmektedir. Çünkü ahşap ve bambu gibi doğal malzemelerin sahip oldukları kendilerine has sıcaklıkları sayesinde kullanıldıkları mekanın ruhunu değiştirebilmektedirler. Yeşil bitkilerin yoğun olduğu sade bir şekilde bitkilendirlmiş kış bahçeleri için çiçekli kumaşlar, kışın o renksiz günlerinde ilkbahar ve yaz sıcaklığını getirme etkisine sahiptirler. Bambu veya ahşap masanın çevresinde çiçekli kumaşlarla renklendirilmiş dört tane sandalye, kış bahçelerinin dekorasyonu için geleneksel bir yaklaşım olarak benimsenmektedir. Kış bahçelerinde aydınlatma tamamen bitkilere göre yapılır. Bitkilerin beslenmesini sağlayan ampul türleri kullanılır. Günışığından yeterince yararlanabilen bahçelerde gece oturma mekanının aydınlatılması için uygun bir ampul kullanılmalı ve aydınlatma bitkilerden uzak tutulmalıdır.

Kış bahçesine müzik seti ya da fan gibi malzemeler dışında elektrikli alet önerilmemektedir. Bunların dışında, akvaryum, ahşap kafeste kuş, kuş evleri, minyatür şelaleler, şamdanlar, mumlar ve fenerlerle kış bahçesini zenginleştirmek mümkündür.

 

Dekoratif malzemelerle renklendirilmiş bir apartman balkonu (Orjinal)  //image21//

 

 

KIŞ BAHÇELERİ İÇİN ÖNERİLEN BİTKİLER

Hemen hemen her bitkiyi uygun bir ortam sağlanmış kış bahçesinde yaşatmak mümkündür. Ancak yine de bakım ve sürdürülebilirliği kolaylaştırmak açısından bitki seçiminde dikkatli olmak gerekir. Hızlı büyüyen ağaçlar, dış mekanda kolayca yetişmesine rağmen kapalı mekânda bunalabilecek bitkilerden özellikle kaçınmak gerekir. Batıcı, tahriş edici veya zehirli bitkiler özellikle çocukların ve ev hayvanlarının bulunduğu kış bahçelerinde kullanılmamalıdır. Bitki seçiminde kişisel tercihlerin yanında bitkilerin birbiri ile uyumları ve ekolojik istekleri de göz önünde bulundurulmalıdır. Yüksek ısı ve nemli bir ortamda az su isteyen, çöl bitkilerini kullanamayacağımız gibi, kuru ve soğuk bir ortamda tropik bitkilerin kullanılmaması gerekir.

Şamadora türleri kış bahçelerine en uygun palmiyelerdir. Güneş ışığına dayanan Bambu Palmiyesi (Chamaedorea seifrizii), Majestik Palmiye (Ravanea rivularis) ve Balık Yüzgeç Yapraklı Palmiyeler(Caryota mitis, Caryota urens) bol ışıklı, yüksek tavanlı, büyük mekânlar için uygundur. Gölge isteyen, üzerlerine direkt güneş ışını geldiği takdirde yapraklarının yanma riski olan Küçük Çiçek Saplı Şamadora (Chamaedorea microspadi ve Gövdesiz Şamadora (Chamaedorea radicalis) dona dayanıklı olduğu için fazla ısıtılmayan ortamlarda kullanılabilir. Ülkemizde henüz bilinmeyen, büyük, parlak yeşil yaprakları ve çok yavaş büyümesi nedeni ile Avrupada sıklıkla kullanılan Çin Livistonası (Livistona chinensis) da oldukça güzel bir kış bahçesi bitkisidir. Zarif Şamadora (Chamaedorea elegans), küçük ve alçak mekânlar için uygundur. Areka (Dypsis lutescens) ve Kentia (Howea forsteriana) kış bahçelerinde görsel etki sağlayabilecek gösterişli palmiyelerdir.

Karton Sikas (Zamia furfuracea), Hint Sikası (Cycas Thouarsii) Japon Sikası (Cycas revaluta) ve Dev Dion (Dioon spinulosum), Starliçe-Cennet Kuşu Çiçeği (Strelitzia regina), Cüce Starliçe (Strelitzia regina juncea), Altın Starliçe (Strelitzia regina Gold), muzlardan Süs Muzu (Musa ornata), Dev Starliçe (Strelitzia nicolai), Kırmızı Muz (Esnete ventricosum maurellii) ve Muz Palmiyesi (Ravanala madagascariensis), Para-Mücevher bitkisi (Crassula ovata), Aloe Vera (Aloevera miller veya A.vera spp), Fil Ayaklı Yukka (Yucca elaphantipes) ve küçük bitki olarak Mavi Ekeverya (Echeveria elegans) tropik hava yaratmak için kış bahçelerinde kullanılabilecek eşsiz bitkilerdir.

Çöl bitkisi olmasına karşın zarif ve ilgi çekici gövdesi ve iç mekâna uyumu nedeni ile Avrupa ve ABDde sıklıkla kullanılan Nolinalar (Beucarnea recurvata, Beucarnea longifolia) kış bahçelerinin vazgeçilmez gözdeleridir.

Kış bahçesi su unsurları içeriyorsa, küçük havuzlar içine Cüce Nilüfer türleri (Nymphaea spp.), derin havuzlara ise normal Nilüferler dikilebilir veya saksı ile yerleştirilirler. Suda yüzen bitkilerden Su Salatası (Pistia stratiotes), Su Sümbülü (Eichornia crassipes) ve ülkemizde bulunan Su Mercimeğinin, tropikal kardeşi Salvinya (Salvinia auriculata) seçilecek bitkilerdir. Şemsiye (Cyperus alternifolius), Papirus (Cyperus papyrus) ve çeşitli renklerdeki (Zantedeschia aethiopica) havuz içi veya kenarına konulabilir.

Küçük kış bahçelerinde, Kumkuat (Citrus fortunella microcarpa) ve Natal Yaban Eriği (Carissa grandiflora), Peppino (Solanum muricatum), Cüce nar (Punica granatum nana) küçük meyve veren bitkilerdir.

Sarı Çiçekli Bahunya (Bauhinia tomentosa), Kırmızı Çiçekli Sestrum (Cestrum elegans), İnce Mor Çiçekli Hibiskus (Hibiscus pedunculatus), Küpe Ağacı (Halleria lucida), Çin Gülleri (Hibiscus rosa sinensis), Malvaviskus (Malvaviscus arboreum), Plektrantus türleri (Plectranthus eckmanii, Plect.madagascariensis), Maviş ve Alacalı Maviş (Solanum rantonetti, Solanum rantonetti variegata), Tiboçhina (Tibouchina multiflora), Hint Mabet ağacı-Frangipani (Plumeria alba, Plumeria stenophylla) ve Begonvil türleri (bougainvillea glabra ve hibridler) de kış bahçeleri için uygun türlerdir.

Bunun yanında lahana, brokoli, çavdar, pancar, havuç, soğan, fesleğen, nane ve kekik gibi bitkiler yenilebilir bitkiler olarak kış bahçeleri için önerilmektedir.

 

SONUÇ

Dünyada ve ülkemizde köklü bir geçmişi olan kış bahçeleri, bugün de ilgi çekici bir peyzaj elemanı olarak geçerliliğini sürdürmektedir. Özellikle tarihi değeri olan kış bahçelerini, tarihsel peyzaj unsurlarını ve kentsel hafızayı koruma açısından sürdürülebilir kılmak ve yaşatmak bir zorunluluktur. Geçmişin tarihsel değerlerini bugüne yakışan modern bir anlayışla yeniden yaşatmak ve iyileştirmek kış bahçelerini kentin yapay ortamından kurtulmak isteyen insanı kışında yeşil ve doğal unsurlarla buluşturmak konu ile ilgilenenler için oldukça zevk veren bir sorumluluk olduğu düşüncesindeyiz.

 

 

 

KAYNAKLAR

 

Altınoluk, Ülkü. Yıldız Sarayı Seraları ve Limonlukları "Kış Bahçeleri". Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği, Taha Toros Arşivi.

Coleman, Eliot. The Winter Harvest Handbook: Year-Round Vegetable Production Using Deep Organic Techniques and Unheated Greenhouses. 2009.

Hix, John. The Glasshouse. Phaidon Press Limited. London. 1996.

Kohlmaier, Georg. Houses of Glass: A Nineteenth-Century Building Type. The MIT Press. Cambridge MA. 1991.

http://www.botanicgardens.ie/nbg/houses/curvilin.htm

http://www.motherearthliving.com/gardening/garden-plants-winter-landscape-design-zmfz12jfzmel.aspx?PageId=4

http://www.botanicgardens.ie/nbg/houses/curvilin.htm

http://www.palmiyemerkezi.com/kisbahcesi.htm

http://www.haberturk.com/yasam/haber/1122684-osmanlidan-gunumuze-ulasan-asirlik-sera

http://www.3oda1salon.net/ilham-veren-mekanlar/buyulu-balkonlar-ve-kis-bahceleri


Winter garden with a long history in our country and the world, remains true today as an attractive landscape element of interest. It is necessary to make sustainable particularly the historical valued winter gardens, in target of keeping out the historical landscape elements and urban memory. 


Paylaş: