TEMA PARKLARI

Açık ve yeşil alanlar; insanların bir araya gelerek eğlenmesine, dinlenmesine olanak sağlayan, sosyal ilişkilerin kurulması, sürdürülmesi ve toplumsal ilişkilerin geliştirilmesinde büyük öneme sahip alanlardır. Aynı zamanda, doğadan kopmakta olan insanların, fiziksel ve psikolojik gereksinimlerine ve doğaya yakınlaşmalarına olanak sağlar. Tema parklarının ortaya çıkması farklı konu ve ölçeklerde gelişmesi, insanların sosyal yaşamlarındaki ve rekreasyona yönelik taleplerindeki değişikliklerin sonucudur.

Tema parkı, eğlence, macera, kültür, eğitim amaçlı tasarlanmış alanlarda organize edilen etkinliklerin, gösterilerin ve tesis edilen yapıların bir merkez ya da bir grup temanın etrafında planlanan parklardır.

Tema Parklarını içerdiği kullanımlar, amacı ve özelliklerine göre macera - eğlence temalı, bilim - kurgu temalı, doğa temalı, tarih - kültür temalı olarak sınıflandırmak olasıdır.

Eğlence parklarının kökeni, ortaçağda Avrupa kentlerinde yer alan mutluluk bahçelerine kadar uzanmaktadır. Bu bahçeler, canlı eğlencenin, ateş oyunlarının, dansın, çeşitli oyunların ve hatta korku trenlerinin varlığı ile bugünün eğlence parklarının ilk örnekleridir. Kopenhagdaki Bakken 1583te kurulmuş ve dünyanın en eski eğlence parkı olarak günümüze kadar gelmiştir.

 

 

WORLD COLUMBAIN EXHIBITION

 

1800lerin sonunda, endüstrinin Amerika kentlerinde baskın olması ile eğlence parklarına da yer verilmeye başlanmıştır. 1893te Chicagoda açılan ‘Worlds Columbian Exhibition daha sonra tesis edilen örnekler için başlangıç özelliktedir.

"World Columbain Exhibition" dünya fuarı olarak önem kazanmasının yanı sıra yabancı ziyaretçi ve sanatçıların yer aldığı çeşitli gösteriler ve etkinliklere de yer verilmiştir. Fuarda eğlence sektörüne yönelik çok sayıda alan ve kullanımlar vardır. Daha sonra Newyork Coney Islandda yer alan eğlence parkı su içi ve kıyısı çeşitli rekreasyonel aktivitelere olanak tanımasının yanı sıra kıyı boyunca çok sayıda yapısal elemanı ile eğlence temalı parkların öncüsü olmuştur.

1950lere gelindiğinde savaş sonrası çocuklara yönelik eğlence parkları gündeme gelmiştir. 1955 yılında Amerikada Los Angeles kentinde açılan Disneyland ilk tema parkı olma özelliğini taşımaktadır. 17 milyon Amerikan Doları gibi bir bütçe ile oluşturulan Disneyland o zamana kadar yapılmış olan bu sektördeki en büyük yatırımdır. Böylesine yeni bir yaklaşıma şüphe ile bakılmış ancak büyük bir başarı kazanarak ilk sezonunda 3,8 milyon kişi ziyaret etmiştir. 1961 tarihinde Six Flags Park açılmış ve ilk sezonunda 1,5 milyon ziyaretçi toplamıştır.1971 yılında açılan Walt Disney World o zamana kadar eğlence parklarına yapılmış olan yatırımların en büyüğüydü ve 250 milyon Amerikan Doları bütçe ile yapılmıştı. Disney güney Californiadaki başarısını 1970lerde Floridada tekrarlamıştır.

Disneyland ve Disneyworld 20. yyın en önemli eğlence merkezleri arasında kendini göstermiştir. Teknoloji ve eğlenceyi birleştirerek; ülke ekonomisine katkı sağlamış ve tema parkların küresel ölçekte boyutlarının gelişmesine öncülük etmişlerdir.

1983 yılında Tokyo Disneyland açılmıştır. Günümüzde, yılda yaklaşık 15 milyon kişi parkı ziyaret etmektedir. Böylelikle eğlence sektöründeki diğer firmalar da Uzak Doğu ve Avrupaya ilgi göstermeye başlamıştır. Euro Disneyland 1992 ilkbaharında, Parisin 32 kilometre kadar doğusunda açılmıştır.

1990lardan günümüze değin Avrupa kentlerinin dışında Asya, Güney Afrika ve Latin Amerika ülke kentlerinde sayıları giderek artmaktadır. Günümüzde en çok ziyaret edilen 25 tema parkı incelendiğinde bunların 10 tanesinin Amerikada, 10 tanesinin Asya ülkelerinde diğerlerinin de Avrupa ülkelerinde tesis edildiği görülmektedir.

 

 

EĞLENCE PARKLARI

 

Eğlence parkları kavramının ortaya çıkışında "olması zorunlu ve isteğe bağlı etkinlikler" düşüncesi baskın olmuştur. Eğlence parkları planlamasında önemli olan kriterler öncelikle yer seçimi, ihtiyaç - mekan ilişkisi, çevresel faktörler, ulaşılabilirlik ve altyapı, ekonomik faktörler, kullanıcı istekleri kapsar.

Eğlence temalı parkların bir bölümü kent dışında doğa ile iç içe, kıyısal alanlarda ya da ilginç peyzaj görünümlerin baskın olduğu alanlarda ve kente birkaç saat mesafede yer alırlar. Bazıları ise kent ve yerleşimlere yakın mesafede ulaşılabilirliğin kolay olduğu mekanlardır.

İnsanların boş zamanlarını değerlendirme şekillerindeki değişiklikler eğlence anlayışlarına da yansımış ve bu değişim yeni mekan ve eğlence türlerinin doğmasına sebep olmuştur. Eğlence parkları da değişen anlayışının bir sonucu olarak ortaya çıkmış yeni eğlence mekanlarıdır. Bu nedenle yer seçimi aşamasında eğlence parkı kurulması düşünülen bölgede yaşayan nüfusun kültürel özellikleri incelenmeli ve toplumun değişikliklere adapte olabilme yetenekleri göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca toplumun rekreasyonel talepleri ve geçmişten gelen alışkanlıkları yer seçimi aşamasında etkili olabilecektir. Bu parklara bölgeye gelen turistlerin ve yerleşik nüfusun yaşlara göre dağılımı eğlence parklarının kullanımını etkileyen önemli bir faktördür.

Eğlence temalı parklar incelendiğinde ilk ve en popüler örneklerin Amerika kentlerinde yer aldığı görülmektedir. Bu sektörde en büyük eğlence parkı işletmecisi Walt Disney Şirketidir. Disneyland ve Walt Disney World şirketin en çok ziyaret edilen parkları olup; daha sonra tesis edilen diğer eğlence parklarının bu parklardan esinlenerek ve geçirdiği süreçleri örnek alarak geliştiğini söylemek mümkündür.

 

 

DISNEYLAND

 

Amerikada günümüz tasarım anlayışı ile tesis edilen ilk tema parkı 1953 yılında açılan California Disneylanddır. The Walt Disney Company tarafından kurulmuş olan Disneyland Anaheim, Walt Disneyin aileleri bir araya getirme isteği ile gerçekleştirilerek, daha sonra açılan parkları da etkilemiştir. Disneyland içerisinde bulunan farklı kullanımlara ulaşım monorail (özel bir platform üzerinde yerden 10 metre yükseklikte giden tren), payton, tren, vapur ile sağlanmaktadır.

Disneyland işlevleri açısından farklı altı bölümde tanımlayabiliriz. Main Street, U.S.A.: Parkın ilk bölümü hediyelik eşyalar satan mağazaları, atlı tramvayları, yapıları ile geçen yüzyıldan kalma, küçük bir Amerikan kasabası görünümündeki bölümdür.

Disneylandı "yozlaşmış ütopya" olarak adlandıran yazısında Louis Marin, ziyaretçiyi içeri girer girmez etkisi altına alan ve onu büyülü kentin değişik bölgelerine götüren bir Old Frontier Town yolunu tanımlar. ‘Disneylandin ‘ ana caddesi kurmacanın birinci perdesi gibi görünmekle birlikte, aslında ticari gerçekliğin en büyük bulgularından biridir... Disneylanddaki evlerin zemin katları normal evlerin zemin katları ölçüsünde, üst katları ise normaldekilerin üçte ikisi ölçüsünde inşa edilmiştir, böylece insanda hem yaşanabilecek yerler oldukları izlenimi uyandırır, hem de düş gücümüzü kullanarak kavrayabileceğimiz fantastik bir geçmişe ait oldukları izlenimi verirler. Ana caddedeki evlerin cepheleri oyuncak evlerin cephe görüntüsüyle sunulur insanlara ve insanlarda içeri girme isteği uyandırır, ancak içerisi her zaman binanın özelliklerine uygun olarak kurulmuş bir süpermarkettir ve insanlar oyuna devam ettiklerine inanarak çılgınca alışveriş ederler.

 

Ses, görüntü ve teknolojik donanımlarla geleceğin yansıtıldığı Tomorrowland; Disneyparkın en mutluluk verici alanı, Fantasyland; Disneyin klasikleşmiş ve çizgi filmlerine konu olmuş masalları hayat bulur ve ziyaretçilerle buluşur. "Uyuyan Güzel Şatosu", "Ejderha Zindanı", "Şato Tiyatrosu" vb bu bölümde yer alan özellikle çocukların keyif aldığı mekanlardır.  

 

Frontierland:

Cinler, perilerin mekanı "Hayalet Evi", nehirde yapılan tekne gezisi ile Kızılderili kasabasında Vahşi Batı efsanesini yaşatmak, madenci trenine binerek "Big Thunder Mountain"a çıkarak heyecan yaşatmak bu bölümde yer alan etkinliklerdir.

 

Advantureland, özellikle macera tutkunlarının çok seveceği, heyecan ve macera dolu bir bölgedir. Burada korsanlarla karşılaşılır, Indiana Jonesla tehlikeden tehlikeye atlanır ve Robinson ailesinin ormandaki hayatını izlenilir.

 

New Orleans Square:

Meydanın ana teması 19. yy. New Orleansa dayanmaktadır. 24 Temmuz 1966da kullanıma açılmıştır.

 

Critter Country:

1972 yılında "Bear Country" adıyla açılmıştır ancak bu isim 1988 yılında değiştirilmiştir. Alanın teması Kızılderili kabileleri, köyleri ve yerel giysileri ile dansları oluşturmaktadır. Disneyland kuruluşundan günümüze değin sürekli yenilenen ve eklenen birimleri ile güncelliğini sürdürmektedir.

 

 

DISNEY WORLD

 

Walt Disney 1965 tarihinde Florida kentinde yeni bir eğlence parkı için girişimde bulunarak 1967de inşaata başlanmış, 1971de açılışı yapılmıştır. Daha sonraki yıllarda sürekli yeni bölümler eklenmiş ve günümüzde dünyada en çok ziyaret edilen eğlence parkıdır.

Eco (2012) ye göre; "Disneylanddan sonra inşa edilen Disney World, Disneylanddan yüz elli kat daha büyük ve kendisini oyuncak bir şehir olarak değil, geleceğin dev metropollerinin bir örneği olarak sunmanın gururunu taşıyor. Californianın Disneylandı burada, Manhattanın iki katı büyüklüğünde bir alana yayılan bu binalar kompleksi içinde yalnızca küçük bir birim gibi kalıyor. Şehrin girişinden Büyülü Krallıka (gerçek Disneyland) giden geniş yol yapay koylar ile göletlerden, bir İsviçre ve bir Polinezya köyünden, golf ve tenis sahalarından, dev bir otel kompleksinden, kısaca organize tatile adanmış bir alandan geçiyor. Bu nedenle Büyülü Krallıka ulaşıncaya kadar o kadar bilim kurgu örneğiyle karşılaşıyorsunuz ki, önünüzde yükselen Ortaçağ Stüdyosu artık düş gücünüzü etkilemiyor. Yarın, Dünün öykülerini geride bırakıyor."

 

Disney Worldün ilk bölümü olan Magic Kingdom 1900lerin Amerikasından esinlenerek oluşturulmuştur. Büyülü Krallık; Macera Alanı, Keşfedilmemiş Alan, Yarının Dünyası, Özgürlük Meydanı, Mickeynin Dünyası vb. bölümlerden oluşmaktadır.

 

Animal Kingdom (Hayvanlar Krallığı) bölümü; ziyaretçileri Afrikada vahşi hayvanları izlemek Afrika ya da Asya kıtasında nehirlerde rafting yapmak, dinozorların dünyasına üç boyutlu filmler ve lazer efektler arasında yolculuk yapmak gibi olanaklar sunar.

 

MGM Stüdyoları;

Gerçek stüdyolarda, çizgi film yapımcılarının film karakterlerini nasıl seçtiklerini anlattıkları bir bölümdür. Disney karakterleri görülmekte, çeşitli gösteriler sergilenmektedir.

Disney Worldde eğlence temalı parklar dışında 200 dekar alan üzerinde kurulan spor tesisleri, çeşitli konaklama üniteleri, çok sayıda alışveriş, yemek üniteleri vardır.

Disney World ve Disneyland bölge olarak iklimin uygun olması nedeniyle yılın yaklaşık 150 günü kullanımın yoğun yaşandığı parklardır.

 

 

SU PARKLARI

 

Su temalı eğlence parkları su parkları, deniz dünyası ve benzeri isimlerle adlandırılan eğlence temalı parklardır. Su parkları; su ve oyun aletlerinin bir arada kullanıldığı, her yaş grubundan insanın katılabildiği, suyla ilgili aktiviteleri içeren eğlence temalı parklardır. Günümüzde ülkemizde ve dünyada bağımsız mekanlar olarak planlandıkları gibi konaklama tesislerinde de çok sayıda yer verilmektedir. Su parklarında; şelaleler, çağlayanlar, dalga havuzları, su kaydırakları, rafting yapmaya uygun nehirlerin oluşturulması, su kemerleri ve perdeleri kombine oyun sistemleri ile zenginleştirilmiş ve farklı kullanımlar sunulmuştur.

Suyun baskın olarak kullanıldığı parklar planlanırken, yer seçim kriterlerinin başında, deniz, göl veya nehir kenarı gibi alanlarda kurulması gelmektedir. İçerisinde çılgın akan nehirler, rafting heyecanı, bir çok çeşit su kaydırağı dalga ve macera havuzları gibi birçok yapısal eleman eğlence parklarının da ayrılmaz parçalarıdır. Yılın olabildiğince uzun bir bölümünde ziyaretçilere hizmet verebilmesi için iklimin olabildiğince en uygun bölgede parkın tesis edilmesi tercih edilir.

 

 

BİTKİ TEMA

 

Bitki temalı park ve bahçeler ise tarih boyunca şekillenmiş olmasına karşın özellikle son yıllarda bu bahçelerin farklı ölçek, amaç ve içerikte çok güzel örneklerini görmek olasıdır. Topluma açık olan bu bahçelerin en önemli özelliği toplum için bir rekreasyon alanı olmakla birlikte, araştırma ve eğitim için olanaklar tanıması, çağdaş çevre düzenleme ilkeleri ve uygulamaları örnekleyen ve yorumlayan mekanlar olmasının yanı sıra; doğayı tanıma ve korumaya yönelik doğrudan ya da dolaylı katkıları çok önemlidir.

 

KEUKENHOF BAHÇE ve ÇİÇEK SERGİSİ

Keukenhof Bahçe ve Çiçek Sergisi Hollanda Lissede 280 da. alanda her yıl mart-mayıs aylarında dünyanın beş kıtasından gelen on binlerce ziyaretçinin uğrak ve buluşma yeri olan bir park alanıdır.

1949 yılında bir grup çiçek soğanı üretici ve pazarlayıcısı tarafından açık sergi alanı olarak öne sürülen görüş günümüzde soğanlı, yumrulu, çiçek tarlaları dekarlarca büyüklükte renk kompozisyonu ve çok zengin çiçek koleksiyonu ile Hollandalı üreticilerin haklı gururunu sergiler.

Yedi milyondan fazla sayıda soğanlı, yumrulu ve rizomlu çiçek türleri her hafta periyodik olarak değişmektedir. Kayın ve huş ağaçlarının altında yer yer çiçekli ağaç ve çalı gruplarının yanı sıra Japon bahçesi, müzik bahçesi, doğa parkı, tarihi bahçe, tema bahçeleri ilgi çeken renkli köşelerdir.

Park alanında ayrıca durgun ve hareketli su yüzeyleri, heykeller, kapalı ve açık oturma mekanları, çocuklar için oyun yerleri ve bazı hayvan türleri ile yel değirmeni ve restoranlar vardır.

"Yeryüzü Cenneti" olarak tasarlanan park, bir ülkenin çiçek sevgisiyle birlikte geleneğe dayalı bir ekonominin ülke peyzajında ve turizminde ne derece etkili olduğunu ortaya koymaktadır.

 

 

BREMEN RHODODENDRON

Bitkilerin estetik yönlerini (ölçü, form, tekstür, çizgi renk özelliği ile habitüs görüşleri), doğal özelliklerini, kullanım olanaklarını tanıtmak olanağı sağlayan popüler koleksiyon bahçelerinden diğer bir örnek de Rhododendron Parktır.

Dünyadaki örnekleri ile karşılaştırıldığında en büyüklerinden biri olan park mayıs ayında olağanüstü renk ve formunda çiçekleri ile binlerce ziyaretçiyi büyülemektedir.

46 hektarlık alanı kapsayan Bremen Rhododendron parkı içinde 450 tür, 350 alt tür, 350 Azelea varyetesi ve 250 her dem yeşil türü ile Avrupa kıtasında en zengin Rhododendron koleksiyonunu kapsar.

Ayrıca orkide serası, Himalaya- Borneo ve Japon Bahçesi, Gül Bahçesi ilgi çeken özenle hazırlanmış bahçelerdir.

 

 

TIBBİ BİTKİ BAHÇELERİ

 

Tıbbi Bitki Bahçelerinin gelişmiş ülkelerde çok başarılı örnekleri, eğitim ve araştırma konularında son derece etkilidir. Örneğin İtalya Padova kentinde "Padova Botanik Bahçesi" içerisinde yer alan "Tıbbi Bitkiler Bahçesi" bu konudaki çok önemli örneklerden birisidir.

1545 yılında doğal ve egzotik tıbbi bitkilere yer verilen bahçe Padova Üniversitesinde bu konudaki çalışmalara ve eğitime öncü olmuştur. 16. yüzyılda Padova Botanik Bahçesi İtalya ve Avrupa kentlerinde bilim dünyasında etkili olmuş, İtalya ve Avrupanın diğer üniversitelerinden gelen öğrenci ve araştırmacılara esin kaynağı olarak yeni tıbbi bitkiler bahçelerin oluşumunu sağlamıştır. Bu nedenle bahçe dünyadaki botanik bahçelerinin anası olarak tanımlanır. Aralık 1997 tarihinde UNESCO söz konusu botanik bahçesini Dünya Miras listesine dahil etmiştir. Padova dünyadaki en eski botanik bahçesi olmasının yanı sıra, orijinal özelliğini yitirmemesi; bilimsel araştırma ve eğitim merkezi işlevliğini sürdürmesi nedeniyle de çok önemlidir.

Listeye dahil edilmesinin gerekçesi olarak; Padova Botanik Bahçesinin her zaman dünyadaki botanik bahçelerine model olmasının yanı sıra, doğa ve kültür ilişkilerinin incelenmesi ve anlaşılması; bilim ve bilimsel değişim programlarına önderlik etmesi; botanik, tıp, kimya, ekoloji ve eczacılık gibi çağdaş bilim disiplinlerinin gelişmesinde de etkin rol oynamış olması gösterilmiştir.

 

 

ZEYTİNBURNU TIBBİ BİTKİLER BAHÇESİ

Tıbbi Bitkiler Bahçelerinin ülkemizde ilk örneği 2005 yılında açılan ve 14 dekarlık alanda kurulan İstanbul Zeytinburnu Tıbbi Bitkiler Bahçesidir.

Zeytinburnu Belediyesi ile Merkezefendi Geleneksel Tıp Derneğinin yürüttükleri projenin hedefleri; tıbbi bitkileri araştırmak, üretmek, tanıtmak, bitki çeşitliliğinin korunup geliştirilmesine katkıda bulunmak, tıbbi bitkilerin etkin ve güvenli kullanımlarını teşvik etmek, tıbbi bitkilerin kültür altına alınmasını özendirmek, eğitim programları için çalışma alanı ve materyal sağlamak, tıbbi floradan faydalanma konusundaki çalışmalara zemin oluşturmaktır.

Bahçede bir sera, herbaryum, laboratuar ve kurutma odası bulunmaktadır. Laboratuarda bitkilerin morfolojileri ve anatomileri incelenmekte, uçucu ve sabit yağ elde edilmekte, bitki zararlılarına karşı bitki özleri hazırlanmaktadır.

Bahçede yer alan Sağlık Araştırmaları Merkezinde fitoterapi (bitkilerle tedavi), aromaterapi (bitki yağlarıyla tedavi), doğal bakım vb. konularında seminerler verilmektedir.

 

 

MİNYATÜR PARKLAR

 

Minyatür parklar, ölçekli olarak hazırlanmış bir grup yapı maketinin çoğu zaman üstü açık bir alanda bir araya getirilmesi ile oluşmuş parklardır. Minyatür parklar; dünyanın çeşitli ülkelerinden seçilen yapılardan oluşurken, bazıları bir kent ya da kasabadaki tüm yapıların belirli bir ölçekte küçültülmesi ile oluşmuştur. Minyatür park fikri 1900lerde ev bahçelerinde minyatür yapı ya da tren maketleri ile başlamıştır. Kamuya açık ilki İngilteredeki Bekonscot Minyatür Parkı Hollandadaki Madurodam Minyatür Parkı izlemiştir. Günümüzde sayıları gittikçe artan minyatür parkların ilk açılanların hedefi hayır kurumlarına destek sağlamaktı. Yapılış amacı ne olursa olsun minyatür park, ziyaretçileri özellikle çocukları kentlerinde bulunan yapılar ve tarihçeleri hakkında bilgilendirme ve eğlendirmede katkıda bulunur.

Uluslararası Minyatür Parklar Birliği-UMPB (International Association Of Miniature Parks-IAMP) UMPB, dünyada çeşitli ülkelerde yer alan minyatür parkların bir araya gelerek oluşturduğu bir birliktir. Amacı, eğitim programlarını artırmak için bir platform oluşturarak minyatür parkların kültürel etkisini vurgulamak, ilgili hükümet organları, ulusal ve uluslararası turizm otoriterleri arasında minyatür parklarla lobi oluşmasını ve bunların desteklenmesini sağlamak, eğlence parkları ve diğer parklarla üye parklar arasında fikir ve deneyim paylaşımına yardımcı olmaktır.

 

 

MİNİATÜRK

Toplam 60.000 metrekare alan üzerine kurulan Miniatürkte, 15.000 metrekare maket alanı, 40.000 metrekare yeşil ve açık alan, 3.500 metrekare kapalı alan, 2.000 metrekare havuz ve suyolu yer almaktadır. Türkiye ve Osmanlı coğrafyasından seçilmiş eserlerin 1/25 ölçekli maketlerinin yer aldığı Miniatürkte, 59 eser İstanbuldan, 57 eser Anadoludan 12 eser ise bugün Türkiye sınırları dışında kalan Osmanlı coğrafyasından olmak üzere 128 maket eser sergilenmektedir.

Alanda, ilki her bir maketi yakından inceleme olanağı sağlayan yürüyüş aksı, ikincisi ise özellikle çocukların ilgisini canlı tutmayı hedefleyen ve daha hızlı bir tur sağlayan tren yolu olmak üzere iki ayrı güzergâh oluşturulmuştur. Projedeki önemli bir unsur, üzerinde yürünebilen, 42 metre uzunluğundaki Boğaziçi Köprüsüdür. Yapay bir gölün üzerinde yükselen köprüden geçerken; Kız Kulesi, suda yüzen Osmanlı Kadırgası, diğer deniz araçları ve her iki kıyıdaki eserler de izlenebilmektedir.

Anadolu ve çevresinde hüküm sürmüş, izler bırakmış her medeniyetin Miniatürkte yer almasına özen gösterilerek oluşturulan Miniatürk ile Antik Çağdan Bizansa, Selçukludan Osmanlıya, 3000 yıllık yaşanmışlığın izleri Haliç kıyısına taşınmaya çalışılmıştır. Eser seçiminde maketi yapılabilir nitelikte olmalarına özen gösterilmiştir. Her biri, ait oldukları dönemin teknolojisini, sanatını ve kültürünü yansıtan, binlerce yıldır ağır istilalara, savaşlara ve yıkımlara tanık olan eserler Miniatürkte maketleriyle yer almaktadır. Maketler iki ayrı yaklaşımla üretilmiştir. Bir kısmı ait oldukları dönemdeki durumlarıyla canlandırılmıştır. Örneğin minaresinin büyük bir kısmı 20. yüzyılın başında düşen bir yıldırımla yıkılan Konya İnce Minareli Medresenin maketi yapılırken, eksik bölüm kaynaklara dayanarak restitüe edilmiştir. Diğer kısmı ise; bugün çeşitli sebeplerle ayakta olmayan eserlere de Miniatürkte yer vermek yaklaşımından hareketle oluşmuştur. Efes Meryem Kilisesi gibi, ya da dünyanın antik çağdaki 7 harikası arasında sayılan Halikarnas Mozolesi ve Artemis Tapınağı gibi eserlerin maketleri de Miniatürkte sergilenmektedir.

Miniatürkte, bir açık hava müzesi atmosferinde sergilenen maketlerin yanı sıra, amfi-tiyatro, Türkiye-İstanbul Helikopter Simülasyon turu, Feribot, Miniland çocuk oyun alanı, Gezi treni, Masal ağacı, Olimpiyat stadı 4 büyükler, Satranç ve Labirent bunlardan bazılarıdır.

 

 

LESEDİ KÜLTÜR KÖYÜ

 

Güney Afrika Johannesburg kenti yakınında yer alan köy; Zulu, Xhosa, Pedi, Basotho ve Ndebele kabilelerin geleneksel yapı ve yaşam koşullarının sergilendiği bir kültür köyüdür. Köye ilişkin "Kültür, ulusumun ışığıdır. Lesediye geldiğinizde o ışığı siz de göreceksiniz" sözü yerleşimi tanımlamaktadır. Girişte el sanatlarının sergilendiği meydandan rehber eşliğinde ormanda yer alan beş köyün farklı mimaride yapılarını, kullandıkları eşyaları, ev yaşamlarını izlemek olasıdır. Müzik ve dans gösterilerinin sergilendiği çadır tiyatro ve geleneksel Afrika mutfağının sunulduğu restoranın yanı sıra Lesedi Kültür Köyü; misafirlerin geleneksel konut mimarilerinin izlerini taşıyan renkli ve büyüleyici yapılarda konaklama olanağına da sahiptir.

 

GOLD REEF CITY TEMA PARK

 

Johannesburg kenti altın maden ocaklarından sonra popüler olan ve günümüzde Güney Afrikanın en büyük kentidir. Gold Reef City Tema Parkı Johannesburg kentinde 1886 yılından 1971 yılına kadar kullanılan maden ocağı ve yakın çevresini kapsamaktadır. Parkta altın maden ocağı turu yanı sıra altın dökümünün yapımı, aktif olduğu dönemde madencilerin yaşam alanı ve koşullarını izlemek olasıdır. Meydanda cafe ve dükkanların yanı sıra eğlence parkı olarak tasarlanan parkta tiyatro, eğlence ve maceraya yönelik çeşitli kullanımlara da yer verilmiştir.

 

 

TEMA PARKLAR ve EKONOMİ

 

Tema parkları, kapsamlı ve ayrıntılı planlama - tasarım ve işletme anlayışı gerektiren, bulundukları ülkelerin tanıtımına ve ekonomik kalkınmasında önemli girdileri bulunan hayal ve eğlencenin birleştirildiği mekanlardır.

Günümüzde Amerika ve Avrupa kentlerinde olduğu gibi tema parklarının gelecekte de alternatif turizm arayışında olan ülkeler için önemli olacağı kuşkusuzdur. Çevreye uyumlu, turistik tesislere yakın mesafede planlanmış parklar; ayrı bir cazibe merkezi yaratarak hem bulunduğu bölgeye ekonomik katkıda bulunur hem de alt yapı olanaklarından yararlanılır.

Anadolunun çok eski tarihlerden günümüze değin uygarlık, kültür ve dinin bir arada şekillendirdiği çok özel doğal değerle bütünleşmiş yerleşimler kültür ve tarihi temalı parklar olarak değerlendirilebilir.

Türkiyenin jeomorfolojik yapısı ve çok değişik ekolojik koşullara sahip oluşu, ülkeye bitkisel kaynaklar bakımından büyük zenginlik sağlamıştır. Bu özel durum Türkiyeye bitki genetik kaynakları yönünden, dünyanın en önemli birkaç merkezinden biri olma niteliğini kazandırmış bulunmaktadır. Yurdumuz 9000 civarında eğrelti ve tohumlu bitki türü ile dünyanın en zengin floraya sahip ülkelerinden birisidir. Avrupa kıta florasının 12000e yakın türe sahip olduğu düşünülürse ülkemizin floristik zenginliği daha da belirginleşir. Avrupada her ülkeye özgü endemik türler toplamı 2750 kadar iken Türkiyede bu sayı 3000 civarındadır. Günümüzde endemik olarak yetişen ya da endemik olmadıkları halde çeşitli amaçlarla bilinçsiz kullanılarak gelecekleri tehdit altında olan soğanlı, yumrulu ve rizomlu bitki türleri başta olmak üzere süs bitkisi olarak kullanılmaya uygun türlerin üretimi, tanıtımı ve kullanımına yönelik farklı bölgelerde doğa temalı parklar tasarlanabilir.

 Theme parks that designed parks in a target such as; entertainment, adventure, cultural, educational needs. Buildings and main design attending these concepts should be planned around the theme park as a group or a center.

 

 

KAYNAKLAR

 

Aktaş, E. 2003. Avrupadaki Eğlence Parklarında Mekanların Biçimlenişi ve Sirkülasyon İlişkileri Üzerine bir Araştırma (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi) K.T.Ü, Trabzon

Anonim, (2001). "Keukenhof", s: 10-11, Hollanda.

Arslan, M. (2014). ‘Eğlence Temalı Parklar ve Turzm Potansiyeli VIII. Lisansüstü Turizm Öğrencileri Araştırma Kongresi Bildiri Kitabı; 615-626, Ankara

Arslan, M.,M.E.Barış. (2012) Ankara Park ve Bahçeleri, Egzotik Ağaç ve Çalıları.  Hilal Form Matbaacılık,  Ankara

Braun, M. (2000). The Economic Impact of Theme Parks on Regions, (NEURUS) Network of Europen US Regional and Urban Studies (PArticipent 1999-2000)

Cerver F. A.  (1997). "Theme and Amusement Park",  ISBN: 0-8230-5350-4, Spain.

Dalkılıç, E.(2007). Eğlence Parklarının Tarihsel Gelişimi ve Planlama Kriterleri. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi) Ankara

Deniz, G. (2002). Temalı Park ve Bahçelerin Planlama ve Tasarım İlkeleri, (Basılmamış Yüksek Lisans Tez), Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü, Ankara.

Eco,U.(2012) Günlük Yaşamdan Sanata. Can Sanat Yayınları.

Lukas, A.S.(2008) Theme Park. Londra

Wylson, A. (1994). Theme Parks, Leisure Centres, Zoos and Aquaria, Longman Building Studies, New York.

 

http://www.napa.org.history.html.2006 http://www.coastergrotto.com/theme-park-attendance.jsp http://www.goldreefcity/theme-park-attendance.


Paylaş: