SÜS BİTKİLERİ, PEYZAJ UYGULAMALARI VE SİGORTA

Süs bitkileri daha çok gösterişli çiçek ya da yaprakları için bahçede ya da evde (özellikle salonda veya balkonda/terasta) süs, güzellik ya da diğer görsel amaçlarla yetiştirilen bitkilerdir. Çiçeği olsun ya da olmasın halk arasında çiçek adıyla da anılmaktadır.

Peyzaj uygulamaları ise, tasarımı yapılmış alanlarda projesine uygun olarak yapılan düzenlemelerdir. Sert peyzaj olarak altyapı, mekanik, elektrik, bahçe ekipmanı, mobilyalar, oyun grupları, seralar bu düzenlemelere girmektedir. Bu düzenlemeler üzerine yapılan bitkilendirme ve çimlendirme çalışmaları ise daha çok yumuşak peyzaj uygulamaları olarak bilinmektedir.

Gerek süs bitkileri gerekse peyzaj uygulamalarının sigorta kapsamına alınıp alınamayacağı ve bunun tarım sigortaları kapsamında düşünülüp düşünülemeyeceği konusu oldukça tartışmaya açıktır. Bu nedenle öncelikle sigorta kavramı ve sigorta ile ilgili belli başlı terimleri açıklamak gerekir.

 

 

SİGORTA ve RİSK

İnsanların tüm varlık ve girişimleri risk (riziko) adı verilen belirsizliklerin tehdidi altındadır. Sigorta, risklerin gerçekleşmesi durumunda doğan zararı karşılayarak geleceği maddi açıdan belirli kılan, kişi ve kurumlara güven sağlayan, böylece geleceğin planlanmasını mümkün hale getiren ve girişimciliği teşvik eden bir güvence sistemidir. Sigorta, risklerin gerçekleşmesi sonucu doğabilecek zararları gidermek için kullanılan mali bir araçtır.

Başka bir açıdan sigorta, kişilerin bazı koşullar altında karşılaşacakları, zarara ve gelir kaybına yol açan olayların ekonomik sonuçlarından kendilerini korumak için belli bir prim karşılığında risklerini devrettiği anlaşmadır. Sigorta, aynı türden tehlikeyle karşı karşıya olan kişilerin, belirli bir miktar para ödemesi yoluyla toplanan tutarın, sadece o tehlikenin gerçekleşmesi sonucu fiilen zarara uğrayanların zararını karşılamada kullanıldığı, bir risk transfer sistemidir. Bu sistem sayesinde kişiler, karşı karşıya bulundukları tehlikelerin neden olabileceği, parayla ölçülebilen zararlarını, görece küçük miktarlarda ödemiş oldukları primler yoluyla paylaşmaktadırlar.

Sigorta edilebilirlik, bir tehlikenin sigortacı açısından sigorta edilebilme ölçüsüdür. Hasara neden olması tamamen rastlantılara ve sigortalının denetimi dışındaki olaylara bağlı, ekonomik, sosyal ve siyasal sonuçları bakımından geniş kitleleri etkilemeyen riskler, sigorta edilebilir niteliktedir. Ancak, günümüzde sigortacılığın gelişmesiyle birlikte, özellikle ekonomik olarak geniş kitleleri etkileyen riskler, örneğin savaş ve terör gibi tehlikeler için de sigorta teminatı verilebilmektedir. Ayrıca iklim değişikliklerinin yol açtığı ve meydana gelmesi artık tesadüflere bağlı olmayan, bilim ve teknolojideki gelişmeler sonucu meydana gelebileceği önceden tahmin edilebilen birçok tehlike (kasırga ve sel gibi) sigorta edilebilir risk kapsamına girmektedir.

Risk, tehlikenin yol açabileceği zararın derecesi ile gerçekleşme olasılığının bileşkesidir. Yani risk, tehlikenin olma olasılığı ve olası etkisinin şiddetini içeren bir kavramdır. En azından bir tehlikenin ortaya çıkma olasılığı ile tehlikenin tehdidine maruz olan bir veya birden fazla değer ve bunların zarar görebilir olması, riskin en önemli iki bileşenidir. Eğer bunlardan biri yoksa risk de yoktur. Risk sonucu oluşabilecek kayıp ya da zararlar ölüm, yaralanma, hastalanma gibi birincil tehlikeler; yangın, patlama, heyelan gibi ikincil tehlikeler; biyolojik, kimyasal, nükleer kirlenme veya bulaşma; yer değiştirme, göç etme, güvenliğin bozulması, alt yapının hasar görmesi, belediye, sağlık vb hizmet sektörlerinin durması/aksaması, tarım, sanayi vb üretimin durması/aksaması, mal ya da hizmet kaybı, gelir ve pazar kaybı benzeri riskler olabilir. Matematiksel olarak Risk = Tehlike Olasılığı x Zarar görebilirlik ya da Risk = (Tehlike Olasılığı x Zarar görebilirlik) / Yönetebilirlik ya da Risk = Tehlike Olasılığı x (Zarar görebilirlik – Yönetebilirlik) olarak ifade edilebilir.

Burada karşımıza tehlike, zarar görebilirlik, savunmasızlık ve yönetilebilirlik gibi risk bileşenleri karşımıza çıkmaktadır.

 

 

RİSK BİLEŞENLERİ

Risk söz konusu ise ortada bir tehlike, bu tehlikeye belirsiz bir süre maruz kalma, bu tehlikeye karşı bir savunmasızlık, zarar görme olasılığı ve sonuç olarak da zarar/kayıp bulunmaktadır.

Tehlike, can ve mal kayıplarına neden olmak ile birlikte toplumun sosyo-ekonomik düzen ve etkinliklerine, doğal çevreye, doğal, tarihi ve kültürel kaynaklara zarar verme potansiyeli olan doğal, insan ve teknolojik kökenli oluşum, olay veya olaylar zinciri olarak tanımlanabilir. Diğer bir deyişle, tehlike bir tehdittir. Aynı zamanda gelecekte olabilecek bir riskin kaynağıdır. İnsanlara zarar verme potansiyeli vardır.

Tehlikenin neden olabileceği risklerin belirlenebilmesi için, hangi öge ve varlıkların (değerlerin) tehdit altında olduğunun ve tehlikenin gerçekleşmesi durumunda bu değerlerin hangi oranda zarara uğrayacaklarının veya hasar görebileceklerinin tahmin edilmesi gerekir. Farklı büyüklüklerdeki tehlikeler ve bunların yol açabileceği zincirleme veya ikincil olaylar karşısında değerlerin nasıl etkilenebileceklerinin belirlenmesi için “risk değerlendirmesi” ya da diğer adıyla “risk analizi” yapılmalıdır. Bu nedenle risk analizi tehlike olasılığı, zarar görebilirlik ve yönetilebilirlik gibi faktörlere ait özelliklerin belirlenmesi anlamına gelir. Risk azaltmada bu faktörlerin yani zarar görme olasılığı ve tehlikenin tekrarlanma sıklığının azaltılması; kapasite, dirençliliğin ve yönetilebilirliğin artırılması ile mümkündür. Riskin belirlenmesiyle aşağı yukarı değişik büyüklükteki risklerin hangi boyutta etki yaratacağı tahmin edilebilir. Bilimsel yöntemler, ölçütler ve istatistiksel veriler dikkate alınarak farklı risk türleri için yerleşim bölgelerinin hasar görebilirliğini veya insanların zarar görebilirlik olasılıklarını ortaya koymak mümkündür. Tüm bunların dışında, riske maruz kalma (maruziyet) da risk analizinde önem taşımaktadır.

 

Maruziyet (sunuk kalma), belirli bir tehlikenin etkisine alabileceği veya etkilediği insan ve değerlerin miktarı ve sayısıdır. Etkilenen veya etkilenebilecek olan şeylere belli bir alandaki nüfus, binalar, sanat yapıları, altyapı, tarım alanları, ekonomik faaliyetler, kamu hizmetleri vb de dâhildir. Maruziyet, etkilenme olasılığı olan insan sayısı ve/veya maddi anlamda kayıpların yerine konulmasının maliyeti olarak ifade edilir. Bu nedenle bir yerleşim yerine yönelik risk analizleri için maruziyet bileşenlerini belirlemek için kapsamlı bir veri tabanı hazırlamak ve bu veri tabanını sürekli olarak güncellemek gerekir. Ayrıca, herhangi bir maruziyete uğrayan insan ya da değerlerin, bu tehdide karşı ne kadar hazırlıklı veya ne kadar savunmasız olduğu da sigorta açısından önemlidir.

 

Savunmasızlık (duyarlılık),  risk yönetiminde “Burada olur mu? Olursa bize neler olur veya neye mal olur?” sorularının yanıtıdır. Potansiyel riskin meydana gelmesiyle toplumun uğrayabileceği olası ölüm, yaralanma, hasar, yıkım ve kayıp/zararların bir derecesidir. Zarar görebilirlik (etkilenebilirlik, açıklık, zayıflık veya yetersizlik), fiziksel, ekonomik, sosyal, politik, teknik, ideolojik, kültürel, eğitim, ekolojik durum ile birlikte yasal mevzuat ve kurumsal kapasite gibi birçok etmenin bir bileşenidir. Diğer bir deyişle zarar görme olasılığı birey, kurum ve toplumun risklerle baş edebilme (direnç) kapasitesi ile ters orantılıdır.

Bu durumda bir maruziyet ve savunmasızlık sonucu oluşabilecek olan kayıplar “zarar görebilirlik” kavramı altında topluca ele alınabilir. Sonuç olarak;

Zarar görebilirlik = Riskin Etkisini Belirleyen Bileşenler şeklinde veya Maruziyet x Savunmasızlık olarak ifade edilir.

Görüldüğü gibi zarar görebilirlik, tehlikelerin oluşturduğu riskleri anlamak için önemli bir kavramdır. Her ne kadar bu kavram için tek bir tanım bulunmasa da, genellikle tehlikenin insanların, altyapının ve ekonominin üzerine olan gerçek etkisini anlamamızı sağlar. Bu nedenle zarar görebilirlik faktörleri fiziksel, sosyal, ekonomik, çevresel ve kurumsal olarak farklı alanlara ayrılır. Diğer bir deyişle bu kavram, kişilerin, malların ya da çevrenin bir tehlikenin etkisi nedeniyle kayıp, yaralanma ve hasara maruz kalma düzeyini temsil eder. Bu da nüfus dağılımı, savunmasız (riskli) gruplar, bina standartları, altyapı, sosyal, kültürel, ekonomik koşullar, çevre ve gerekli hizmetlerin etkinliği ile ilişkilidir.

Bütün bu tanımlara göre risk tehlike, maruziyet ve savunmasızlığa bağlı olarak tanımlanabilir. Bu üç kavramın her biri daire gibi düşünülürse ortaya çıkan risk, her üç olgunun kesiştiği bölge olarak karşımıza çıkar.

Bu dairelerden biri, ikisi ya da üçü birden küçültülebilirse risk de küçülür. Eğer bu dairelerden biri ortadan kaldırılabilirse risk de tümüyle ortadan kaldırılmış olur.

Gündelik yaşamda, sigorta ve teknik alanda risk sözcüğü tehlike, iflas, kriz, kaza, çekince, kumar, fırsat, baht, şans, riziko, değişiklik, değişim, dönüşüm ve bozukluk vb gibi birçok anlamda kullanılabilmektedir. Hangi alanda kullanılırsa kullanılsın, mutlaka bir belirsizliği, kuşkuyu, kayıp veya zarar olasılığını ifade eder. Risk yönetiminde bu sözcük ve kavramın kullanımı bütün bunlardan farklı olarak risklerin neden olabileceği olası kayıplara bağlı olarak kullanılmaktadır.

 

 

RİSK YÖNETİMİ

Risk yönetilebilir bir olgudur. Risk yönetimi, işletmelerin ya da örgütlerin işlevleri sırasında ortaya çıkabilecek risklerin önceden dikkatli bir biçimde ve ayrıntıları ile tanımlanıp değerlendirilmesi ve bu riskleri en aza indirecek veya tam olarak ortadan kaldıracak önlemlerin alınması biçiminde tanımlanabilir. Bu tanımdan anlaşılacağı üzere, öncelikle riskin tanımlanması, izlenip değerlendirilmesi, hazırlıklı olunması, önceden tahmin edilip uyarıların yapılması aşamalarından oluşmaktadır. Proaktif yaklaşım olarak adlandırılan risk yönetiminde, potansiyel risklere karşı gereken tepkinin verilmesi ve risklerin gözden geçirilerek raporlanması ve gerekli önlemlerin alınması söz konusu olmaktadır. Risk meydana geldikten sonra risk yönetiminden kriz yönetimine geçilmekte ve bu da bir süreci gerektirmektedir. Kriz yönetim süreci reaktif yani olay meydana geldi.

 

Risk yönetimi aynı zamanda, olası risklere karşı mevcut kurumsal sistemler, hazırlık seviyesi, planlama, mevcut zarar azaltma önlemleri, yasalar ve yönetmelikler, erken uyarı ve tahmin, kamu bilinci, bilgi sistemleri, kaynaklar, eğitim seviyeleri, katılım gibi değişkenlere bağlı olarak bir afet durumunda etkilenen toplumun, zarar ve kayıpları en aza indirgeme ve onunla baş edebilme düzeyi ve kapasitesidir. Zarar görme olasılığının karşıtı bir kavram olarak anlaşılmalıdır. Risk yönetiminde önemli olan, riskin afet ya da kriz aşamasına gelmeden önce anında tepki verilmesi, müdahale edilmesi ve krize yol açmadan gerekli önlemlerin alınmasıdır. 

Tüm bu kavram, terim ve tanımlamalardan sonra süs bitkileri ve peyzaj uygulamalarında karşılaşılabilecek riskler ve bu risklere karşı nasıl bir güvence sistemi oluşturulabileceği konularına girilebilir.

 

 

SÜS BİTKİLERİ SEKTÖRÜ VE PEYZAJ UYGULAMALARINDAKİ RİSKLER

Süs bitkileri kesme çiçek, iç ve dış mekân süs bitkileri ile doğal çiçek soğanlarını da içine alan tarım sektörünün bir alt sektörü olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda bitkilerin goncası, dalı, yaprağı ve benzeri organları veya doğrudan kendisinin estetik ve süs amaçlı kullanım için yetiştirilmesi esastır. Ancak günümüzde bu tanım genişlemiş ve süs bitkileri özellikle kentsel alanlarda insan ve doğa arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi ve ruhsal/bedensel rahatlık gibi gereksinmelerin karşılanmasına yönelik uygulamaların da temel bileşeni durumuna gelmiş ve birçok çevresel sorunun insan yaşamı üzerindeki olumsuz etkilerinin ortadan kaldırılmasında yararlanılan temel araçlarından biri olarak görülmeye başlanmıştır. Bu açıdan yalnızca kendisi değil, aynı zamanda süs bitkileri peyzaj uygulamalarının da ana bileşeni kabul edilmektedir.

Tüm tarımsal etkinlikler hem doğaya ve doğal koşullara hem de bu koşulları da kapsayan insan hata ve eksikliklerine açık olarak sürdürülür. Tarım sektörü öncelikle kar, yağmur, dolu, don, kırağı, fırtına, hortum gibi iklime ilişkin değişikliklere açıktır. Bu iklim hareketleri dışında yangın, sel, heyelan, su baskını ve deprem gibi doğal afetlere karşı da tarım sektörü korunmasızdır. Doğal olarak bitkisel üretimin bir alt sektörü olan süs bitkileri ve peyzaj uygulamaları yukarıda sayılan tüm risklere karşı neredeyse - gerekli ve yeterli önlemler alınmadığı takdirde - savunmasızdır. İşte tam burada, savunmasızlık, risk yönetimi ve bu yönetimin sigorta edilebilirliği devreye girmektedir.

 

 

TARIM SİGORTASI

Tarım Sigortaları Havuzu, 5363 sayılı Tarım Sigortaları Yasası’nın 12. maddesine dayanarak, Bakanlar Kurulu kararı ile kapsama alınan risklerin Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı olan parsellerde (açık alanlarda) yetiştirilen sigortalanmış bitkisel ürünler ile bağ ve meyve bahçeleri için dolu ağı ve örtü sistemlerinde doğrudan neden olacağı maddi zararları sigorta bedeline kadar teminat altına alan bir sistemdir. Teminat altına alınan riskler poliçede belirtilir.

 

Bu sigorta ile;

a)      Dolu, fırtına, hortum, yangın, deprem, heyelan, sel ve su baskınının ürünlerde verdiği miktar kaybı,

b)      Dolunun yaş meyve, yaş sebze ve kesme çiçeklerde verdiği kalite kaybı,

c)      İsteğe bağlı olarak;

c1)    Don riskinin yaş meyvelerde neden olduğu miktar kaybı,

c2)    Dolu, dolu ağırlığı, fırtına, hortum, yangın, deprem, heyelan, sel ve su baskını, risklerinin dolu ağı ve örtü sistemleri ile bu sistemlerin altındaki ürüne verdiği zararlar,

c3)    Dolu, fırtına, hortum, yangın, deprem, heyelan, sel ve su baskını risklerinin arpa, buğday, çavdar, tritikale ve yulaf ürünlerinin sap kısmında neden olduğu miktar kaybı,

c4)    Yaban domuzunun tarla ürünlerinde, sebzelerde ve fidanlarda neden olduğu miktar kaybı teminat kapsamına alınabilmektedir.

 

Sadece don riskine karşı sigorta yapılamaz. Ancak, isteğe bağlı olarak alınan don teminatı, hava sıcaklığının 0 °C’nin altındaki derecelere düşmesi nedeniyle, doğrudan yaş meyve miktarında meydana gelen miktar kaybını; dolu ağırlığı teminatı ise bağ ve meyve bahçelerindeki dolu ağı ve örtü sistemleri üzerinde biriken dolunun, gerek ağırlığı, gerekse kayması ve/veya düşmesi nedeniyle, ürünlerde meydana gelen miktar kayıpları ile dolu ağı ve örtü sistemlerindeki zararları ifade eder.

 

Bitkilerin teminat kapsamında olan kısımları:

a)      Tahıllarda, baklagillerde ve yağlı tohumlu bitkilerde, dane.

b)        Lifli bitkilerde, lif,

c)        Pamukta, kütlü pamuk,

ç)        Ana ürünü gövde olan bitkilerde, gövde,

d)        Ana ürünü kök ve yumru olan bitkilerde, kök ve yumru,

e)        Ana ürünü çiçek olan bitkilerde çiçek,

f)         Ana ürünü yaprak olan bitkilerde, yaprak,

g)        Tohum için üretilen bitkilerde, ürünün tohumluk elde etmek amacıyla hasat edilen kısmı,

ğ)        Meyvesi yenen bitkilerde, meyve,

h)        Kesme çiçeklerde, bitkinin kendisi,

ı)         Yem bitkilerinde, tüm yeşil aksam,

i)         Fidelerde, bitkinin kendisi,

j)         Ekonomik olarak verime yatmamış meyve ve bağ fidanlarında, fidanın kendisi,

k)        Süs bitkilerinde soğan, rizom ve tohumdan üretilen fide,

l)         Meyve bahçeleri ve bağlarda, dolu ağı ve örtü sistemleri (örtü, direkler, teller, ankraj sistemi)

m)       Arpa, buğday, çavdar, tritikale ve yulaf ürünlerinin sap unsurunu içine almaktadır.

 

Görüldüğü gibi süs bitkilerinde bitkinin kendisi ya da belirli kısımları teminat altına alınmakta; teminat ise yalnızca h ve k maddeleri ile e, f, g maddelerinde vurgulanmaktadır.

 

 

Sigorta bedeli, ürünün ekili/dikili bulunduğu arazideki, toplam ürün miktarı/verimi ve birim fiyatı dikkate alınarak hesaplanan tutardır. Sigorta ettiren/sigortalı ürün miktarını/verimini ve birim fiyatını; normal iklim, bakım ve piyasa koşullarında beklenen ve Tarım Sigortaları Havuzu tarafından belirlenen azami ve asgari sınırlar içinde beyan eder.

Ayrıca aşağıda belirtilen durumlar nedeniyle meydana gelen zararlar, sigorta teminatının dışında kalmaktadır.

 

                    a)       Hasatları yapılarak bağ, bahçe ve tarlada bırakılmış veya kaldırılmış ürünlerde meydana gelen hasarlar,

                         b)      Her ne suretle olursa olsun, hasat gecikmesi sonucunda, üründe meydana gelen hasarlar,

                         c)       Dolu dışındaki yağışların ürünlere doğrudan verdiği zararlar,

                         ç)       Sigorta ettirenin/sigortalının veya fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin kastından veya ağır kusurundan kaynaklanan hasarlar ve kayıplar,

                         d)       Herhangi bir nükleer yakıttan veya nükleer yakıtın yanması sonucu, nükleer atıklardan veya bunlara atfedilen sebeplerden kaynaklanan radyasyon veya radyoaktivite bulaşmalarının, ya da bunların gerektirdiği askeri ve inzibati tedbirlerin sebep olduğu hasar ve kayıplar (Bu bentte geçen yanma deyimi kendi kendini idame ettiren herhangi bir nükleer ayrışım olayını da kapsar),

                         e)       Kamu otoritesi tarafından, sigorta konusu yer ve ürünler üzerinde yapılacak tasarruflar sebebiyle, meydana gelen bütün hasar ve kayıplar,

                         f)       Grev, lokavt, kargaşa ve halk hareketleri ve kötü niyetli hareketler ve bunların gerektirdiği askeri ve inzibatı hareketlerin sebep olduğu tüm hasarlar,

                         g)       Savaş, her türlü savaş olayları, istila, yabancı düşman hareketleri, savaş ilan edilmiş olsun olmasın çarpışma, iç savaş, ihtilal, isyan, ayaklanma ve bunların gerektirdiği inzibati ve askeri hareketler nedeniyle, meydana gelen bütün zararlar,

                         ğ)       Biyolojik ve/veya kimyasal kirlenme, bulaşma veya zehirlenmeler nedeniyle oluşacak zararlar dâhil olmak üzere, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nda belirtilen terör eylemleri ve bu eylemlerden doğan sabotaj ile bunları önlemek ve etkilerini azaltmak amacıyla, yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler sonucunda meydana gelen zararlar,

                         h)      Teminat kapsamındaki riskin gerçekleşmesine bağlı olarak, ortaya çıkan dolaylı zararlar,

                         ı)        Teminat kapsamındaki risklerin, meyve verme yaşına gelmiş ağaçlarda, meyve dışındaki yaprak, dal, gövde, kök ve benzeri kısımlarına vereceği hasarlar,

                         i)        Teminat kapsamındaki risklerin gerçekleşmesinden dolayı, sigorta dönemini takip eden yıllarda meydana gelen zararlar,

                         j)        Hava sıcaklığı 0 °C’nin altına düşmediği halde, hava sıcaklığındaki ani değişiklikler nedeniyle üründe meydana gelen renk bozuklukları ve değer eksilmeleri,

                         k)       Dolu dışındaki risklerin ürünlerin kalitesine verdiği zararlar,

                         l)        Fırtına ve deprem nedeniyle, denizin kabarması sonucunda, ürünlerde meydana gelen zararlar,

                         m)     Teminat kapsamına giren hallerden kaynaklanmayan; su deposu, gölet ve baraj kapaklarının açılması veya patlaması/patlatılması sonucunda, ürünlerde meydana gelen zararlar,

                         n)      Yağışların etkisiyle sel ve su baskınına yol açabilecek göl, nehir, çay, dere ve kanallar taşmadığı halde taban suyu seviyesinin yükselmesi sonucunda, sigortalı parseldeki ürünlerde meydana gelen zararlar,

                         o)       Yağışların etkisiyle sel ve su baskınına yol açabilecek göl, nehir, çay, dere ve kanallar taşmadığı halde arazide meydana gelen su birikmelerinden kaynaklanan sigortalı parseldeki ürünlerde meydana gelen zararlar,

                         ö)       Su baskınlarını önlemek amacıyla yapılan engeller ile göl, nehir, çay, dere ve kanallar arasında kalan arazilerdeki ürünlerde meydana gelen zararlar,

                         p)       Su baskınlarını önlemek amacıyla yapılan nehir yatakları, seddeler ve su kanalları gibi tahrip olmuş olan alt yapı tesislerinin ıslah edilmemesi nedeniyle, sel ve su baskının ürünlerde neden olduğu zararlar,

                         r)       Poliçede belirtilen ürün ve çeşit ile arazide tespit edilen ürün ve çeşidin farklı olması durumunda meydana gelen zararlar,

                         s)       Teminat kapsamındaki bir risk gerçekleşsin ya da gerçekleşmesin üründe kültürel işlemlerin eksikliği nedeniyle meydana gelen verim kaybı,

                         ş)       Hastalık ve zararlılar ile yaban hayvanların neden olduğu kayıplar, (yaban domuzunun tarla ürünleri, sebzelere ve fidanlara verdiği zararlar hariç),

                         t)       Sadece meyve ağacı / omca üzerini örten kısmi, bitki temelli dolu ağı ve örtü sistemleri, aktif halde olmayan sistemler ile dolu ağı ve örtü için tesis edilmeyen destek sistemleri,

                         u)      Teminat kapsamındaki riskin gerçekleşmesine bağlı olarak, sigortalının hasar sonrası gerekli bakım ve yetiştirme koşullarını yerine getirmemiş olması nedeni ile ortaya çıkan dolaylı zararlar,

                         ü)      Teminatın başlamasını tarif eden fenolojik evrelerden önce oluşan hasarlar.

 

 

SONUÇ

Öncelikle, teminat kapsamı dışında kalan riskler ya da durumların, teminat altına alınan risklerden çok daha fazla olduğu hemen dikkat çekmektedir. Özellikle süs bitkileri sektöründe seraların uğradığı zararların giderilmesinde bu sigorta sisteminden yararlanılabilir. Ancak, belirtilen koşullar altında herhangi bir süs bitkisi üreticisi ya da yetiştiricisinin gönül rahatlığıyla tarım sigortası yaptırması mümkün olmadığı gibi, gerek TARSİM gerekse özel sigorta kapsamında sigorta yaptırmak isteyenler bile pek çok sorunla karşılaşmakta ve deyim yerindeyse sigorta şirketleri adeta sigorta yapmamak için türlü bahaneler ileri sürmektedirler.

Bunun yanında, süs bitkilerinin Tarım Sigorta Havuzundaki bazı maddelerinde yer alan kısımları, don dışındaki risklere karşı teminat altına alınabilmekte, ancak peyzaj uygulamalarına ilişkin herhangi bir güvence sunulmamaktadır. Devletin % 50 prim desteğine karşın, Tarım Sigortaları Havuzu süs bitkileri sektöründe yaygın bir kullanım alanı bulamamaktadır. Diğer özel sigortalar elbette süs bitkileri ve peyzaj uygulamalarının bazı risklerini teminat altına alabilir. Ancak, risk arttıkça yatırılan prim miktarı da artmakta ve bu da sektörün sigorta sistemine olan güvenini ve inancını azaltmaktadır. Ayrıca, sigorta bir havuz sistemi olduğundan, bu havuza katılım ne kadar çok olursa, prim miktarı ona göre düşmekte ve risk yönetimi daha kolay olabilmektedir. Bu bağlamda, hem tarım sigortasının hem de diğer sigortaların bu yapısıyla süs bitkileri ve peyzaj uygulamalarına güvence sağlayamayacağı açıktır. Sigorta sisteminin esnetilmesi ve yasal/yönetsel değişikliklerin sektör görüşünün de alınarak yeniden yapılandırılmasına acilen gereksinme bulunmaktadır.

 

 

YARARLANILAN KAYNAKLAR

 

Bobat, A. Akdemir, A. 2015. Drought and Management : The case study of Kocaeli. MACODESU15- 1st International Conference on Sea and Coastal Development in the frame of Sustainability, September 18-20, 2016, Trabzon.

Kadıoğlu, M. 2011. Afet Yönetimi : Beklenilmeyeni Beklemek, En Kötüsünü Yönetmek, T.C. Marmara Belediyeler Birliği Yayını, Yayın No: 65, İstanbul.

Karaca, A., Gültek, A., İntişah, A.S., Engürülü, B., Karlıoğlu, A. Türkiye’de tarım sigortaları uygulamaları, http://www.zmo.org.tr/resimler/ekler/28ac9c427302b7a_ek.pdf, Erişim : 29.03.2016

Karagüzel O., Korkut A.B., Özkan B., Çelikel F.G., Titiz S. 2010. Süs bitkileri üretiminin bugünkü durumu, geliştirilme olanakları ve hedefleri, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası VII. Teknik Kongresi, Bildiriler Kitabı,  Cilt I, 539-558, 11-15 Ocak 2010, Ankara.  

Onay, H.A. 2008. Türkiye’de Süs Bitkileri Sektörünün Üretim ve Yapısal Sorunları ve Öneriler, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Minmarlığı Anabilim Dalı, Ankara.

Türkiye Sigorta Birliği, 2016. Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Genel Şartları, http://www.tsb.org.tr/devlet-destekli-bitkisel-urun-sigortasi-genel-sartlari.aspx?pageID=474, Erişim : 22.03.2016.

Venton, P. 2012. Drought Risk Management : Practitioner’s Perspectives from Africa and Asia, UNDP Publ., New York. 


Paylaş: