31 Temmuz 2017 Pazartesi
Yrd. Doç. Dr. Mithat DİREK
Selçuk Üniversitesi
Ziraat Fakültesi
Tarım Ekonomisi Bölümü
Bundan 4 yıl önce öğrencilerimle Konya-Meramda gezerken, belediye tarafından etiketlenmiş devasa ağaçları görünce sevinmiştim. Ancak bu ağaçlara yapılan muameleler, özellikle budamalar beni hayrete düşürmüştü. Nitekim bu düşünceler üzerine yine bu dergide ‘Ağaçlar budanmalı mı? [1] başlıklı bir yazı yazmıştım. Devasa büyüklükte ve yaşta olan anıt ağaçlar konusunu Plant Dergisinin gündeme taşıması beni çok sevindirdi. Zira nasıl ki tarihi eserler bu ülkenin tapusu ise anıt özelliği taşıyan ağaçlar da aynı özelliktedir. Bu türden ağaçların ülkenin biyolojik tapusu olduğu unutulmamalıdır. Anadolu dünyada 4 mevsimin tam anlamıyla görüldüğü devasa özellikte bir coğrafyadır. Bir süre önce Türkiye Tohum Bankasından bir uzman tarafından verilen biyolojik çeşitlilik ile ilgili konferansı dinlemiş, Anadolu coğrafyasının zenginliği ile gurur duymuştum.
Türkiye, biyolojik çeşitlilik bakımından kıskanılacak bir zenginliğe sahiptir. Ne var ki, biyolojik zenginliklerin tam bir envanterini ortaya çıkarma bakımından Türkiyede birçok çalışmaya ihtiyaç olduğu da bir gerçektir. Biyolojik zenginliklerin korunabilmesi için daha fazla ve geniş alanların millî park olarak tahsisi zorunlu görülmektedir. Biyolojik çeşitlilik konusunda gerek Türkiyede, gerekse dünyada çözüm bekleyen sayısız sorun vardır. Yapılacak çalışmalara verilecek teşvik ve destek, yetenekli gençlerin bu alana ilgi duymalarını sağlanması bakımından faydalı olacaktır.
Evrendeki yıldızların sayısı, dünyaya uzaklıkları, yeni keşfedilen yıldızlar büyük ilgi ve heyecan uyandırırken, dünyada ya da Türkiyedeki canlı türlerinin sayıları, yeni keşfedilen türler çok fazla ilgi çekmemektedir. Hattâ canlı türlerinin tanımlanıp isimlendirilmeleri ve sınıflandırılmaları ile ilgili sistematik çalışmalar, bilim çevrelerinde bile tamamen sıradan, sıkıcı ve gereksiz uğraşlar olarak değerlendirilebilmektedir. Milyonlarca ışık yılı uzaktaki yıldızlarla ilgili keşifleri hayranlıkla izlerken, yanı başımızdaki biyolojik zenginlikleri tanımada gösterdiğimiz ilgisizlik ve bu uğraşlara karşı bilim çevrelerinde bile takınılan küçümseyici tavır, kuşkusuz sistematik biyoloji ve ekoloji alanındaki çalışmaları olumsuz yönde etkilemektedir. Sistematik ve ekoloji çalışmalarında, nümerik taksonomi gibi bilgisayar yöntemleri, biyokimya ve moleküler biyoloji yöntemlerin kullanımı arttıkça, bu alana duyulan ilgi ve heyecan verici keşifler de hızla artacaktır.
Biyolojik zenginlikleri önemsememek ve kısa vâdeli bazı yararlar için yok olmalarına göz yummak, gelecek kuşaklara miras olarak bırakabileceğimiz büyük bir ekonomik potansiyeli tahrip etmekle aynı anlama gelir. Konuyu bu anlayışla ele almak, insanlık ve ülke çıkarları yönünden çok yararlı olacaktır [2].
TÜRKİYENİN BİYOLOJİK ZENGİNLİĞİ
Türkiye, biyolojik zenginlik bakımından son derece önemli bir ülkedir. Çünkü Anadoludaki bitki türünün sayısı hemen hemen Avrupa kıtasındaki tür sayısına eşittir. Hayvan türlerinin sayısı ise Avrupa kıtasındaki tür sayısından daha fazladır. Alt türler de dikkate alındığında bu biyolojik zenginliğin çok büyük boyutlarda olduğu görülür. Ayrıca Anadolu; birçok bitki ve hayvan türünün anavatanı olarak bilinmektedir. Örneğin; badem, kayısı, buğday, nohut, mercimek, incir, lale, çiğdem vb. bitkilerin anavatanı Anadoludur. Günümüzde ıslah edilmiş türlerin birçoğunun yabani şeklini, hâlâ Anadoluda bulmak mümkündür. Yine tarla bitkilerinin 1/3ünün Anadolu kökenli olduğu söylenebilir. Ancak, "Nasıl olsa Türkiye biyolojik kaynakları bakımından zengin bir ülkedir, bir şey olmaz" diyerek bu zenginliğe zarar verilmemelidir. Aksine biyolojik zenginliğin korunması için son derece duyarlı olmak gerekir. Çünkü Türkiyede artık gözle görülebilir bir doğa yıkımı yaşanmaktadır. Bilgisizce ve sorumsuzca step alanlar tarla yapılmakta, ormanlar yakılmakta, ağaçlar kesilmekte, orman içleri yerleşime açılmakta, deniz kıyıları betonlaştırılmakta, göller ve akarsular çeşitli atıkların boşaltılmasıyla hızla kirletilmektedir. Ayrıca, Türkiyede hızlı bir erozyon da görülmektedir.
Bir ülkenin bütün bitki ve hayvan türleri hem o ülkenin hem de dünyanın biyolojik zenginliklerinden sayılır. Yurdumuzda hayvancılık, balıkçılık, ormancılık, eczacılık ve sanayi açısından önem taşıyan pek çok tür vardır. Yalnızca yakın çevrede bulunan türler değil yabani türler de önemlidir. Çünkü elde edilmek istenen özellikler dikkate alınarak bu canlılar arasında gen aktarımı yapılabilmektedir. Yeryüzünde mısır, pirinç, buğday gibi besin olarak yetiştirilen tür sayısı giderek azalmaktadır. Yabani türlerden yetiştirilen türlere istenilen özellikleri taşıyan genler aktarılarak ürün miktarı ve kalitesi artırılabilmektedir. Sığır, koyun, keçi ve kümes hayvanları önemli besin kaynağını oluşturur. Bitkilerden üretilen antibiyotikler, ağrıkesiciler, kalp ve kanser ilaçları, hormonlar tıp ve eczacılık açısından önemli bir yer kaplamaktadır. Çeşitli bitkilerden elde edilen zamklar, nişastalar, alkol ve reçineler kimya sanayiinin başlıca maddelerindendir. Bunun yanında biyolojik zenginlikler, oluşturdukları doğal güzellikle turizm açısından da önem taşır.
Böylesine önemli hem ülkemizin mihenk taşı hem de biyolojik çeşitliğinin varlığı olan anıt ağaçlarımızı korumak milli bir meseledir. Bu anlamda bilgilenmek anıt özelliği taşıyan ağaçları korumak için şarttır. Ancak şehirleşmenin ranta dayalı yürütülmesi, şehir sınırları içinde kalan alanların hızla betonlaşmasının önünü açmakta, bu durum da yıllara meydan okumuş devasa ağaçların kurumasına neden olmuş ve olmaktadır. Şüphesiz güzel çalışmalar yapılmak istenmekte ancak çevre kirliği, betonlaşma ve bilinçsizlik güzelim ağaçların yok olmasının önüne geçememektedir. Oysa bunlar ülkemizin tarihi eserleri gibi varlığımızın teminatıdır.
KAYNAKLAR
[1] Plant Dergisi 21.sayı
[2] http://www.biyologlar.com/turkiyenin-biyolojik-zenginlikleri
[3]http://www.yazarvizor.com/turkiye%E2%80%99deki-biyolojik-zenginligin-onemi-ve-korunmasi/
Anatolia is a geographical region in the world with a gigantic feature that harbours 4 seasons separately. Turkey has an enviable richness in biological diversity. However, it is also true that there is a need for many studies in Turkey to reveal a complete inventory of biological wealth. In order to preserve the biological richness, it is considered necessary to assign more and expanse areas as national parks.


