KÖYDEN ŞEHİRE DÖNÜŞÜMÜN HİKÂYESİ – BENİM ŞEHİRLERİM - 1

 

Geçen hafta sonu İstanbula gittim. Elbette çocukluğumda annemle birlikte gittiğim ve saatler süren tren yolculuğu, yüksek hızlı trenle 4 saat süren yolculuk ile kıyaslanamayacak kadar farklı. Gelişen teknoloji, bilim, altyapı insanların da beklentilerinde değişimlere ve yüksek beklentilere neden olmuş durumda. Televizyonlarda ya da reklamlarda gösterilen şatafatlı, albenili görüntülerin gerçekle çok da ilgisi bulunmamakta. Bununla birlikte hızlı bir şekilde ulaşım sağlanması, gerçekten de insanın daha az yorularak daha temiz bir ortamda yolculuğuna fayda sağlıyor. Takım elbise ile trene binip iş görüşmesi sonrasında yine takım elbiseniz ile geri dönmeniz mümkün. Tüm bunlar gelişmenin, ilerlemenin bir göstergesi olsa da insanlarda birbirleri ile iletişim konusundaki sıcaklık ya da içtenlik kaybolmuş durumda. Eski, uzun yolculukların verdiği tanışıklık ya da sıcaklık bugünün ulaşım araçlarında bulunmamakta. İnsanlar artık daha içine kapanık ve daha bencilleşmiş durumda. İlk kez 5-6 yaşlarında iken yaptığım İstanbul yolculuğu, dayımın Haydarpaşa istasyonunda indikten sonra bizi karşılaması ve bunun sevinciyle bizdeki yorgunluğun ikilemi arasındaki gizem hafızamda canlanıyor. Şüphesiz oradan dayımların evine gidişimiz ve bize göre daha modern bir eve ulaşmamız ile dayımların evindeki mobilyalar arasında sıkışıklık yaşamamız bir engel oluştursa da kısa sürede alışkanlık kazanılıyor. O zamanlar dayımlar Anadolu yakasının şirin beldesi Kuzguncukta oturuyorlar. Biz ise Konyada, kocaman bir bahçe içinde, toprak damlı küçük bir evde oturuyoruz. Elbette Konya gibi düz bir yerden Kuzguncuk gibi sırtını yamaca dayamış ve yokuş-iniş bulunan bir mekâna alışmak çok kolay değil. Bununla birlikte evin iki katlı ve bahçeli olmasıyla bahçedeki ağaçlar çok tanıdık geliyor. Ancak bir ağaç var ki bizim bahçede bulunmuyor. İncir ağacı, henüz olgunlaşmamış yeşil yeşil küçük meyveleri, kocaman yaprakları ile bizim ağaçlardan farklı. Konyada evimizin bahçesinde hemen tüm ağaçlara aşina olan ve tırmanabilen ben, bu ağacı da keşfetmek istiyorum. Annemlerin evdeki kapalı mekânda konuşmaları biz çocukların ise evin içinden biran önce dışarı çıkma istekleri arasında tezat oluşturuyor. Bu ikilem ve tezat çocukların ayaklarımızın altından çekilin, tamam çıkın dışarı izni ile son buluyor. Elbette dayımın kızları ile birlikte dışarı çıkıyor, hiçbir yabancılık çekmeden dışarıdaki diğer çocuklarla tanışmanın ardından, birlikte oyun oynama, yetenek ve yapabileceklerimizi göstermeye dönüşüyor. Herkesin yeteneği farklı iken benim ağaçlara tırmanabilme yeteneğimin burada çok prim yapabildiğini görmenin gururu ile bilmediğim bu incir ağacı dikkatimi çekiyor. "Ne var ki bunda" diyerek ağaca tırmanmaya başlıyorum. Elbette ilk kez gördüğüm ve ne olduğunu bilmediğim bu ağacın yeşil yeşil meyvelerini de merak ediyorum. Aşağıdaki çocukların sesleri arasında bir çırpıda tırmandığım bu ağacın yeşil meyvelerinden koparıyorum. Ancak meyvelerin ucundaki beyaz, yapışkan sütünden habersiz, meyveleri cebime koyup aşağı iniyorum. Sonuç elbette felaket, incirin yapışkan beyaz sütleri, toz toprak ile birleştiğinde kara kara lekeler oluşturuyor. Üstüm, başım, pantolonum leke oluyor. Eve gelmemiz ile annemlerden çığlıklar kopuyor. Elbiselerimi değişiyorum, bir süre sonra yine evin içindeki kapalı alanda sıkılıp dışarı çıkıyoruz. Yine aynı terane ve elbiselerin kirletilmesi, dışarı çıkılması yasaklansa da çocukların evin içinde verdiği koşmaca, gürültü ve oyun oynama istekleri, büyüklerin bu kararından vazgeçmesine ve yeniden dışarı çıkmak için izin verilmesine neden oluyor. Günlerimiz böyle geçerken, bir gün yine incir ağacına tırmanıyorum. Bu sefer yeşil incirler uç dallarda kaldığı için daha da fazla tırmanmam gerek. Ancak bu sefer düşüyorum, üstüm başım daha fazla kirleniyor, neyse ki ufak tefek sıyrıktan başka bir şey olmuyor. O zamanlardaki komşuların ve çocuklarının arasındaki ilişkilerin bugünün çocukları tarafından uygulandığını sanmam. Ancak kırsal alanda hala aynı tür ilişkilerin sürdüğünü tahmin ediyorum. İstanbulda ise bu son gidişimdeki gördüğüm o birbirini tanıyan samimi ilişkilerin mekanikleştiğidir. Bir hafta, 10 gün kaldığımız bu ilk İstanbul yolculuğundan sonra da defalarca gidip gelmişliğim vardır. Hatta dayımın, eşinin ve çocuklarının Konyada yaz tatilini geçirdiği bir zamanda ben dayımla birlikte İstanbulda tek başımıza 2 ay kaldığımızı hatırlıyorum. O zamanlar 14-15 yaşlarındayım. Dayımlar, o sıcacık komşulukların olduğu, Anadolunun bir kopyası durumundaki Kuzguncuktan, Avrupa tarafındaki Bakırköy-Yenimahalleye taşınmış durumdalar. Dayımın işyeri Sirkecide olduğundan eve banliyö treni ile gidip geliyoruz. Her gün aynı saatte dayımla birlikte Sirkeciye geliyoruz, oradan da akşam eve birlikte dönüyoruz. O zamanlar etrafı da gezme fırsatı buluyorum. Karaköye gidiyorum. Galata Köprüsünde balık tutanları izliyorum, hatta merak edip olta alıyorum ve balık tutmayı deniyorum.

 

ŞEHİRLER PEYZAJINI KAYBETTİ

 

Benim o zamanlardaki anlayışımla İstanbul dev bir şehir. Yeşillikler içindeki dev şehir. Aradan yıllar geçiyor, dev giderek büyüyor, koskocaman ve insanları yutan bir duruma geliyor. Büyürken çok önemli bir şeyi, ruhu kaybediyor. Bu şehirler bugünün bencil, kendi başına insanı temsil ederken, benim şehirlerim de özgürce oyun oynayan, ağaçla, toprakla haşır neşir olan insanların varlığı dikkat çekiyor. İnsan, günümüz şehirlerinde, ruhsuz bir ortamda yaşıyor. Aslında bunun nedenleri arasında ekonomik faktörler ön plana çıksa da asıl gerçek, şehirlerin peyzajını kaybetmesidir. Zira peyzaj uygulamaları, evlerin içinde iken, modernleşen şehirlerde parklar, bahçelerden meydana gelmeye başladı. Oysa insana güzellikler veren yaşama sevincini artıran mekânlar sadece bahçedeki ağaçlar değil aynı zamanda komşuluklar olarak ön plana çıkmaktadır. Yaşam sevinci olan insanın pozitif bakışı onu ruhsal bir dinginliğe yöneltmekte, yaşadığı alanlarda huzur bulmasını sağlamaktadır. İşte bu bilinçte olan inşaat firmaları, yapmakta oldukları binaları reklam ederken, mutlaka peyzajdan, sitenin yeşil alanlarından, yürüyüş yollarından ve komşuluklardan bahsetmektedirler. Demek ki, insanı ruhsuzluktan uzaklaştıran temel faktörler arasında yeşil alanların varlığı önemlidir. Kaybettiğimiz şehirlerdeki ruh, sitelere, bekçili, oyun alanlı rezidanslara indirgenmiş durumda. Benim şehirlerimdeki ruhun küçülerek dar alanlara sıkışması, peyzaj alanlarının daha fazla artırılmasına ihtiyaç duyuyor. Ancak gelişen modern yaşam mimarisi şehirlerin genelinden, küçülerek insanların daha dar alanlara sıkışmasına engel olamamaktadır. İstenen ise şehirlerimizin ruhunun geri verilmesidir. 

 


People in todays cities, living in a spiritless environment. In fact, the main cause of that seen as economic factors in foreground but the real reason is the loss of the landscape of the city.

 

 

 


Paylaş: