PEYZAJ MİMARLARI İÇİN MİAMİ REHBERİ

Başım çatlıyordu! Koşturmaktan, son dakikada tüm organizasyonu gözden geçirip her detayla ilgilenmekten ve yoğun kar yağışı nedeniyle son ana kadar yetişip yetişemeyeceğimizin belli olmadığı bir yolculuğun hemen başında olmaktan anlam çıkaran migrenim coşmuştu. Bir an önce bir şey yemeliydim. Günün o ana kadar olan kısmına uygun olarak, yine koştura koştura döner sırasına girdim. Sıra dediysem, adı sıraydı elbette. Sağımda 3, solumda 2 kişi vardı. Omuz omuza mücadele vererek rakiplerin çoğunu erkenden ekarte ettim. Artık döner ustası ile aramızda sadece santimetreler kalmıştı. Arkamdaki adam "Benimki pişkin olsun birader" diye bağırdı. Hiçbir döner sıra bana gelmeden arkamdan sipariş veren bir adamdan daha pişkin olamazdı ama sesimi çıkartmadım. Sabırlı olmayı öğrenmiştim. "Seninki et miydi abi?" dedi usta. "Evet" diye cevapladım. Arkaya doğru dönerek "Tavuk isteyen var mı?" diye elindeki dürümü gösterdi. Pişkin abi cevap vermek üzereyken dönerin üzerine atladım. "Ben vazgeçtim" dedim, "Ben tavuk istiyorum!" Usta dürümü kâğıda sararken anlamsızca "Kısmetse sen de mi Vana gidiyorsun?" diye sordu yanımdaki yaşlı amca... Sakince "Yok amca" diyebildim, "Ben Miamiye gidiyorum!" İzmit Otogarındaki bir büfenin önünde, elindeki tavuk dönerin kâğıdını açmaya çalışan bir adamın Miamiye gitmek için orada olduğunu söylemesine ne kadar şaşırılırsa, amca da o kadar şaşırarak bana bakıyordu. Şöyle 5 gram enerjim olsa gerçekten Miamiye gittiğimizi, aralıksız kar yağışı sebebiyle Trabzon-İstanbul uçuşunun iptal olduğunu, en yakın uçuşun İzmit olduğunu görünce İzmite uçtuğumuzu, karayolu ile İzmitten İstanbula geçerek uçağı yakalamamız gerektiğini anlatmak isterdim ama bu hikaye, hikayeyi yaşayan biri için bile fazla inanması zordu. Vazgeçerek kulaklığımı taktım. Pişmaniye yığınları arasında ilerlerken gençlik günlerimde fırtınalar estiren Will Smithin "Miami" şarkısını dinliyordum. Pişmaniye, İzmit Otogarı, Will Smith ve Miami bir aradaydı! Dahası, yarım saat sonra, Hakan Taşıyan dinlediğimiz bir otobüsle Miami seyahatine devam ediyorduk. Başımın ağrısı ile otobüsün kokusu birleşince Hakan Taşıyan abimize ben de hak verdim; bazı şeyler hakikatten hazin geliyordu!

İzmitte bir otobüste başladığımız yolculuğumuz saatler sürdü. Uçağın kapısı açılır açılmaz ocak ayının ortasında suratımıza vuran 27 derecelik yaz havası ile hızlı Miami günlerimiz de başlamış oluyordu! Ve ellerimizde montlarımızla herkesin askılı bluzlarla gezmekte olduğu Miamiye indiğimizde kendimizi mekandan çok zamanda yolculuk etmiş gibi hissediyorduk!

Floridanın yarı tropik iklim kuşağında bulunan Miami için bence ve -birçok kişiye göre de- olabilecek en güzel dönem ocak-şubat dönemi. Hava sıcaklığının insani boyutlarda olduğu, tropik yağışların henüz başlamadığı ve tayfunların görece olarak az gözüktüğü bu dönem aynı zamanda zengin turistlerin dünyanın dört bir yanından Miamiye akın ettiği zamanı da ifade ettiğinden, fiyatların yüksek olması çok olası. "Peki, siz niçin bu zamanı tercih ettiniz öyleyse?" diye sorabilirsiniz. Sonuçta lisans öğrencileri ile yaptığımız bir seyahatte her bir cent bile bizim için önemli. Öyle yaptık; çünkü daha birkaç gün önce Noel tatilinde deli gibi seyahat edip paralarını bitiren Amerikalılar bizim orada olduğumuz dönemde evlerine çekilmişlerdi. Bu da Noel boyunca akına uğrayan Miaminin biraz boşalmasına ve fiyatların dengelenmesine sebep oluyordu. İşte havaların ve fiyatların birlikte çok uygun oldukları bu kısacık Noel sonrası dönem, benim de Miami için size tavsiye edebileceğim en güzel dönemi ifade ediyor.

 

MIAMI - DÜNYANIN BODRUMU

 

Öncelikle şunu söylemek gerekir ki Miami pahalı bir şehir. Bunun şehrin "dünyanın bodrumu" olması gibi suni, büyük çoğunluğu bataklık ya da en iyi ihtimalle taban suyunun sadece birkaç metre derinde olduğu kalkerli arazi olması, dolayısıyla alan kullanımının sorunlu olması gibi de doğal bir nedeni var. Bu arazinin içinden sürekli su yükselmesi durumu, tatil cenneti olarak patlayana kadar Miamiyi o kadar yaşanması zor bir yer yapmış ki; 1821 yılında tüm Florida sadece 5 milyon dolar karşılığında İspanyollardan satın alınmış. Biraz sonra detaylıca anlatacağım gibi, bu alışveriş Amerikalılar için oldukça kârlı olmuş ama birçok sorunu da beraberinde getirmiş. Söz gelimi; önce taban suyunun yüksek olması nedeniyle inşa alanı bulmakta zorlanmışlar, sonra bu sorunu yok etmek için taban suyunu yok eden egzotik Melaleuca ağaçlarını kitlesel olarak dikmişler, bu ağaçların sebep oldukları ekolojik zararları fark edince bu kez de milyonlarca dolar harcayarak bu ağaçları yok etmeye çalışmışlar. Kısaca Miamiyi Miami yapan da, işini zorlaştıran da aynı şey; zeminin hemen altında bulunan ve sık sık yukarıya gelme eğiliminde olan taban suyu!

Miami hakkında bilgiler vermeden önce, Miamiye gitmeden önce halletmeniz gereken önemli bir konudan bahsetmek isterim: Bir araç edinmek! Şehrin içinden geçen ve fazla da bir şey ifade etmeyen trenleri saymazsak, çok geniş bir coğrafyada toplu taşıma adına bir şeye rastlamak mümkün değil. Kısaca, bana güvenin, bu şehirde size bir araba lazım! İkinci önemli konu da nerede konaklayacağınız. Kiralar oldukça pahalı; en küçük daireler aylık 2500 dolar civarından başlıyor. Oteller de öyle. Biz kalabalık bir ekip olmanın avantajını kullanarak çok önceden telefonda çok sıkı pazarlık yaparak Miaminin en klas yerlerinden birinde, Miami Beachte kaldık. Hayatın oldukça renkli, plajların oldukça güzel, dünya mutfağının her temsilcisini görmenin mümkün olduğu Miami Beach aynı zamanda peyzaj mimarlığı açısından da çok cazip. Ama az önce bahsettiğim o küçük ev kiralarının bu bölgede 3500 dolar civarında olduğunu söylersem, sanırım bu bölgede kalmak için ne kadar çok önceden pazarlık yapmaya başlamanız gerektiğini anlamış olursunuz.

Miami havaalanı şehrin tam ortasında kalıyor. Bu zaman zaman çok yoğun trafik demek olsa da genellikle ulaşımı oldukça kolay. Havaalanı şehrin o kadar ortasında ki; bu arazi sıkıntısı çeken şehirde mevcut yerinde kalma şansını çok az görüyorum. Yerel yönetim büyük bir kararlılıkla havaalanını taşımaya ve elde edilecek devasa alanı yapılaşmaya açmaya hevesli görünüyor ve taşı toprağı milyon dolar olan bir kentte bunun önünde durabilecek bir kuvvetin olup olmadığı kocaman bir soru işareti. Muhtemelen çok yakın bir gelecekte şu andaki Miami havaalanını şehrin uzak bir kısmında görüyor olacağız. Elbette yeller esen eski yerinde de milyon dolarlık daireler ile yeni sakinlerini ağırlayacak yerleşim alanları doğacak...

 

Bu kadar laf kalabalığı ve genel bilgiden sonra, gelin Miami ve yakın çevresini peyzaj mimarı gözüyle ele alalım...

 

EVERGLADES

 

Bence Miamide bulunmuş biri ile bulunmamış biri arasındaki en temel fark, "Miami" denince akıllarına gelen ilk şeyin ne olacağı ile ilgili olur. Çünkü ilginç bir şekilde Miamiye gitmemiş biri için Miami deniz-kum-güneş ve bunların bileşenleri demekken, Miamide bulunmuşlar için bu algı büyük oranda bir milli parktan ibaret oluyor; Everglades. Milli park dediysem, Miamide bir yerden bir yere gitmek için arabanıza binip otobana çıktığınızda muhtemelen Evergladesin tam ortasından geçiyor oluyorsunuz. O kadar büyük, o kadar devasa bir alandan bahsediyorum. Timsahların arasında kano yapıyor, bisiklete biniyor; bunları istemezseniz Amerikan filmlerindeki kovalamaca sahnelerinden hatırladığınız bataklıklarda pervanesi suyun üzerinde olan (çünkü su derinliği bazen 15-20 cme düşüyor, tam da bu yüzden "grass river - ot nehri" olarak anılıyor) botlarla maceralı turlar yapabiliyorsunuz.

En az bir tam gün ayırmanız gereken Evergladesin birçok giriş kapısı bulunuyor. Benim tavsiyem; sabahın erken saatlerinde Shark Valley kapısına doğru yol alıp, yolda gördüğünüz irili-ufaklı 7-8 air boat firmasından gözünüze kestirdiğiniz birini tercih ederek kısa bir bataklık turu yapmanız. Çoğunlukla Miaminin yerli Kızılderili halkı tarafından işletilen bu firmalar sırasında sağda solda göreceğiniz timsahlara gereğinden fazla önem vermeyin. Henüz Miamide yenisiniz ve timsah ilginç, biliyorum. Ama muhtemelen turistler için ilgi çekici olsun diye firmalar tarafından getirilip sağa sola bırakılmış bu timsahların aksine, Evergladeste gerçekten doğal ortamlarında bulunan yüzlerce timsah görecek, yolunuza çıkan bu ilginç yaratıkların yanından geçip giderken niçin çok rahat olduğunuzu hiçbir zaman anlayamayacaksınız. Sanırım herkes birbirinden cesaret alıyor ve belli bir süre sonra timsahlar kedi-köpek gibi gelmeye başlıyor...

Daha önceki gezi yazılarımı takip ettiyseniz bilirsiniz; bir tavsiyede bulunurken fazla politik davranmıyorum. Yani "Evet, çok ünlü bir müze ama bence ilginizi çekmez, bir uğrayıp geçin" dediğim olmuştur mesela. Bu yüzden Everglades için özellikle "mutlaka gidin" dediğimi yineliyorum. Bir milli park olması ve bizim toplumsal bir milli park kültürümüzün -en azından istenilen seviyede- bulunmaması sizi yanıltmasın. Çok özel, çok güzel, asla unutulmayacak ve "iyi ki gelmişim" dediğiniz çok keyifli zamanlar yaşayacaksınız. Peki, Evergladeste ne yapılır? Tavsiyeme uyup Shark Valleyden giriş yaptıysanız, ziyaretçi merkezinden başlayan tam turu mutlaka tamamlamalısınız. Toplamda 23 km civarında olan bu tur için yürüyüşü, bisikleti ya da elektrikli otobüsü tercih edebilirsiniz. Yürüyüş ve bisiklet için yanınıza en az 4-5 litre su almalısınız. İnanılmaz su kaybettiren bir havası var. Biz bisiklet turunu 5 saatte, bolca durarak ve fotoğraf çekerek tamamladık ve kesinlikle tavsiye ediyoruz! Son bir uyarı ile bitirmek istiyorum; O sağda solda göreceğiniz ve yanlarına kadar sokulup poz vereceğiniz şeyler neticede bir timsah! Evet, düşündüğünüzden çok daha uyuşuklar ancak Miamide timsah saldırısı hala oldukça sık rastlanılan bir durumu ifade ediyor. Eğer bir timsah ağzı açık vaziyette duruyorsa özellikle uzak durmanızda fayda var. Çünkü -her ne kadar yolu düşenin bir çubuk yardımıyla bunu test edeceğinden korkuyor olsam da söyleyeceğim- refleks gereği diline bir şey dokunduğu anda tonlarca kuvvet uygulayan çenesi aniden kapanıyor.

 

FORT LAUDERDALE

 

Florida, güneşi ve denizi ile ünlü bir eyalet ve bunu hemen hemen hepimiz biliyoruz. Bu güneş ve denizi deneyimlemek için gidilecek de birçok yer var elbette... İşte Fort Lauderdale de, Miamiye 40 km mesafede bulunan, hem denizin ve tipik Florida peyzajının keyfini çıkartabileceğiniz hem de küçük alışverişlerle gününüzü hareketlendirebileceğiniz Miami Metropolitana bağlı sevimli bir sahil kasabası... Tüm Floridada olduğu gibi burada da anadil İspanyolca ve tipik/esmer bir Türk olarak gittiğiniz her yerde akıcı bir İspanyolca ile size sorulan sorularla karşılaşacaksınız ama olsun. Fort Lauderdale bu haliyle de benim favori sahil kasabam olma özelliğini koruyor. Yazın giderseniz deniz (aslında okyanus elbette ama onu kullanmak da çok komik duruyor) ateşten 15 dakika önce indirilmiş hoşaf kıvamında oluyor... "Kumsalda sıkıldım" diyerek denize girerseniz, 3 dakika sonra "Bu nasıl deniz böyle?" diyerek bunalım bir ruh hali ile çıkarsınız. Ama kış aylarında durum gerçekten çok farklı ve güzel. Sahilde varillerle müzik yapan Kübalılardan etrafta paten yapan binlerce kişiye, onlardan dizilerde görmeye alışık olduğunuz tiplere kadar her şey son derece Floridalı. Otopark ciddi bir sorun olduğu için hafta içi gitmenizi önereceğim ama elbette o hali biraz sönük oluyor. Hafta sonu gidecekseniz de erkenden gidip boş bulduğunuz ilk yere park etmeniz gerek. Günlük 20 Dolar gibi "Florida için pahalı sayılmayacak" bir ücreti de gözden çıkartmalısınız. Sahilde bulunan devasa sandalye ile hatıra fotoğrafı çektirmek, sahil yolu üzerinde bulunan restoranlarda özellikle Latin yemekleri deneyimlemek ve The New River üzerinde fiyatı birkaç milyon dolarlarla ifade edilebilecek zengin malikâneleri ve hemen önlerine park etmiş yatları incelemek aklıma gelen diğer yapılması gereken şeyler... Şansınız yaver giderse Floridanın ünlü abartılı süslenmiş araçlarını da görmeniz çok olası.

 

 

SOUNDSCAPE PARK

 

Miami ve yakın çevresi, sahip olduğu ekonomik gücün yanı sıra önemli bir reklam değeri ile de birçok sektörde faaliyet gösteren yüzlerce firma için önemli bir cazibe noktasını oluşturuyor. Peyzaj mimarlığı da, insanların yılın her günü dışarda bulunabildikleri bir coğrafyada, hiç şüphesiz bu sektörlerin en önemlilerinden biri. Dünyanın adından sıkça söz ettiren peyzaj mimarlığı firması West8 tarafından tasarlanan Soundscape Park da bu cazibenin ürünlerinden biri.

Eğer peyzaj mimarlığı dergilerini karıştırmayı seven biriyseniz, doğala yakın tepecikli topografyası, metal palmiyeleri ve bunlara sarılı kırmızı begonvilleri, Miaminin temelini oluşturan ve sürekli yukarı çıkma eğilimindeki taban suyunu tutamamaktan da sorumlu olan bol delikli kireç taşından yapılmış döşemeleri ile Soundscape Parkı hatırlamanız zaten zor olmayacaktır. Parkın dünya çapında bu kadar ses getirmesinin en önemli nedeni ise (elbette Miamide yapılmış olmasının etkisini cepte tutarak söylüyorum) bir senfoni yapısının hemen önünde oluşu ve tasarımında kullanılan borular sayesinde içerdeki sesin akustik bir biçimde dışarıya taşınması. Bitkisel materyali sarılıcı begonviller haricinde Miaminin doğal palmiyelerinden oluşan park, yerel yönetimler tarafından sinema festivallerinde toplu gösterimler ve konserler için de sıkça kullanılıyor.

 

 

BISCAYNE BULVARI

 

Yazının buraya kadarki kısımlarında bol bol Miami, Miami Beach, Miami civarı gibi tabirler gördünüz. Üstüne bir de Florida... Bunların hepsi kafanızı karıştırdıysa haklısınız. Ama ben de haklıyım! Zaten ilk başta "Miamide araç olmazsa olmaz" derken kastettiğim buydu. Miami geniş bir coğrafyaya yayılmış. Yakınlarında bulunan şehirler de öyle. Miami ve Miami Beach aslında farklı şehirler ama hem günlük yaşamda hem de mesafe olarak bağlılık ifade ediyorlar. Bu nedenle bu yazıda hepsine değiniyorum... Bu kadar açıklama şunun için; şimdi bahsedeceğim Biscayne Bulvarı tam olarak Miami şehir merkezindeki bir bulvarı ifade ediyor. Aklınızın alabileceği her şeyi bu bulvarda bulabilirsiniz. Restoranlar, mağazalar, cafeler, hastane, okul, meşhur Miami Heatin salonu hep bu civarda. Bunun dışında birçok park ve bizim aslında buraya gitmemize neden olan kentsel sanat instalasyonu olan Roberto Burle Marxın desen çalışması da burada. Bununla birlikte dostça bir uyarıda bulunayım; Eğer siz de Roberto Burle Marx için buraya gelip yaya alanlarındaki desenleri tasarım dergilerindeki gibi görmek istiyorsanız üzgünüm. Miami olduğu için dünya çapında patlamış ve abartılmış bir çalışma mıdır, yoksa ben henüz bunları okuyabilecek entellektüeliteye mi ulaşamadım emin değilim. Ama sonuçta gördüğümüz şeyler bizim Türkiyeden alışık olduğumuz kaldırımlarda bulunan parke taşı desenlerinin daha gelişmişi ve uygulama sırasında ustaların içlerinden pek de hoş olmayan şeyler söylemesine neden olacak olan hali... Elbette formlar çok özel ve sanat kokuyor ama üzerinde yürüyen insanların izmarit de dahil olmak üzere her türlü atıkları da o kaldırımların üzerinde. Belki alana hakim bir binanın çatısından baksak böyle düşünemezdik ama ekibimizdeki herkes "Yahu bu muymuş?" dedi, bilginiz olsun.

Şimdi; Biscayne Bulvarına geldiniz ve yukarıda bahsettiğim hayal kırıklığını yaşadınız. Gününüzün yarısı da trafikte geçmiş ve yorulmuşsunuz. Ne yapacaksınız? Aslında yakın civarda yapacak çok şey var. Mesela biz Miamide geçirdiğimiz tüm zamanın en ucuz yemeğini de -ödediğimiz günlük 80 dolarlık otopark ücretiyle ironik bir biçimde ters olacak şekilde- burada yedik. Bunun dışında Türk olmanın olmazsa olmazlarından olan nispeten ucuz kıyafet mağazalarını ziyaret etmek de alana bolca serpilmiş mağazalar sayesinde mümkün hale geliyor. Ancak "hadi bunları geçelim de peyzaj mimarlığına ilişkin yerlerden konuşalım" diyenler varsa, onları da fazla bekletmeyeyim; Biscayne Bay, yani bir anlamda liman ve yakın çevresi de oldukça hareketli müzik gösterileri ile onlarca cafeye sahip. Limanın hemen bitişiği ise şanslıysanız bir NBA maçına denk gelebileceğiniz American Airlines Arena. Beklentiniz çok yüksek değilse ilginç çocuk oyun donatıları görebileceğiniz bir park da limanın hemen diğer tarafında konumlanmış. Bizim orada olduğumuz dönemde Trumpa karşı yapılan protesto gösterileri de bu parkta yapılmaktaydı. Marketlerde yardım istediğinizde, İspanyolca bilmiyorsanız İngilizce bilen bir çalışan bulmanızın yarım saate yakın zaman alabildiği bir eyalette bu kalabalık protesto grubunu anlamak gayet doğal olsa da; bu manzaraya rağmen Trumpın Floridayı kazanmış olması bizim Biscayne Bulvarını terk ederken aklımıza takılan en ilginç konulardan birini oluşturuyordu.

 

UNIVERSAL STÜDYOLARI

 

Türkiyeden gönderilen 1 metre kar içerikli fotoğraflara baktıktan sonra, pırıl pırıl Florida güneşine uyandığımız bir sabahta otelimizin lobisinde tüm öğrenci arkadaşları etrafıma toplamış ve şunları söylemiştim; "Arkadaşlar, biliyorum, siz öğrencisiniz ve öğrencilik hep para harcarken dikkatli olmayı gerektirir. Bu yüzden size ‘Universal Stüdyolarına gidiyoruz diyemem. Ama gidersek, vereceğiniz 120 dolar civarındaki giriş ücretine rağmen döndüğümüzde oraya gitmekten asla pişman olmayacağınızın garantisini verebilirim. Kararı size bırakıyorum."

Miamiden Orlandodaki Universal Stüdyolarına gitmek demek yaklaşık 10 saat araç kullanmak demek olduğundan, size de tavsiyenin ötesinde bir şey söylememi engelliyor. Ben araç kullanırken kendimle sohbet etmeyi seviyorum ve yorulmuyorum. Sizin için de sorun yoksa ve paranız varsa mutlaka gidin derim. Tüm tema parklar içerisinde bence en iyisi olan Universal Stüdyoları hem sahip olduğu detay ve konsept tasarımlarıyla peyzaj mimarlığının zirvesini oluşturuyor, hem de teknoloji ve sanatı birleştirerek sizi eğlendiriyor. Miamiye göre oldukça kuzeyde olduğu için kışın giderseniz yanınıza mont türü şeyler almanın iyi fikir olacağı parkta benim ve tüm grubun favorisi, üzerimizde kuru kalan tek cm²nin kalmadığı sulu atraksiyondu. Havanın serin olması nedeniyle bizden başka kimse talepte bulunmayınca üç kez art arda bindik, sırılsıklam olduk ama çok da eğlendik. Yolunuz düşerse en az bir tam gün, tercihen 2 farklı tema için birer gün olmak üzere an az iki gün ayırmanızı tavsiye edeceğim park, yine ekonomik durumunuza bağlı olarak size sıraya girmeden biniş hakkı tanıyan "fast pass" almanız halinde çok daha eğlenceli olacaktır. Yükseklik korkunuz varsa macera vaat eden atraksiyonlardan uzak durabilirsiniz. Ancak şunu söyleyeyim ki, sanal atraksiyonların birçoğu gerçeklerden çok daha gerçekçi. Oturduğunuz bank birden havalanıp uçan süpürgeleri takip etmeye başladığında ne demek istediğimi çok daha iyi anlayacaksınız!

 

 

MIAMI BEACH

 

Miami Beach, adından da anlayacağınız üzere plajları ve hızlı yaşamı ile meşhur, aynı zamanda oldukça pahalı bir ada şehri. Ana kara ve dolayısıyla Miami ile bağlantısı birkaç köprü ile sağlanan şehir bizim gibi turistlerin de gözdesi... Dünyanın her yerinden önemli mutfakları barındıran şehirde Türk restoranları da azımsanmayacak kadar çok.

Deniz-kum-güneş üçlüsünün en önemli atraksiyonu oluşturduğu şehrin akşamları da oldukça hareketli. Gündüz South Beach ve South Point Park en çok tercih edilen yerler olurken, özellikle havanın serinlediği akşam saatleri kentin en popüler yeri olan Lincoln Caddesi ve bu cadde üzerindeki mağazalarla restoranları insan seli ile buluşturuyor. Patencilerin gösterileri, sokak müzisyenleri ve dünyanın her yerinden gelmiş marjinal tipleri görmekten hoşlanıyorsanız mutlaka uğramanızı tavsiye ettiğim bu caddenin sonunda ünlü Taschen kitapevinin indirimli tasarım ve peyzaj mimarlığı kitaplarını bulabileceğiniz güzel de bir şubesi var.

Sonuçta beklentiniz sessiz, sakin, huzurlu bir zaman dilimi geçirmekse doğru adres olduğu konusunda şüphelerim olsa da, Miami Beach kendine özgü karakteri ile görülmeyi hak eden sevimli bir yer.

 

KEYLER

 

Daha önce de detaylıca bahsettiğim gibi, Miami ve tüm Güney Floridanın su seviyesi ile aşk ve nefreti birlikte içeren bir ilişkisi var. Su seviyesi bir yandan yaşamı ciddi biçimde zorlaştırıp tehdit ederken, diğer yandan Miaminin bu kadar popüler bir tatil yeri olmasından ve ekonominin büyüklüğünden de sorumlu... İşte bu karşıtlığın en ilginç ürünlerinden biri de Keyler. Yani ana karanın güneyinde Meksika Körfezinin içine doğru sokulan adalar kümesi ve bunları birbirine bağlayan ve en az adalar kadar ilginç olan otoban. Söz konusu otoban Everglades Milli Parkının tam ortasından geçtiği için yakın bir geçmişe kadar yolda gezinmekte olan timsahlar nedeniyle ölümlü kazalara bolca neden olsa da artık alınan önlemlerle biraz daha güvenli hale gelmiş. Ama yine de bu yolda olabilecek en üst düzeyde dikkatli olmanızı şiddetle tavsiye ederim.

Peki, bataklığın, sonrasında da okyanusun ortasından geçen ip gibi bir yoldan Key denen bu adalara niçin gidelim? Bir kere, ilerledikçe daha tropik bir iklimle karşılaşıyorsunuz. Bitki örtüsü değişiyor, hava ısınıyor, Miami gibi zaten büyük ölçüde tatil demek olan bir yerden daha da tatil demek olan yerlere doğru ilerliyorsunuz. Keyler Floridanın en zenginlerinin ikincil konutlarının bulunduğu yerler. Dolayısıyla konut sektörü almış başını gitmiş... Her an yükselmesi muhtemel sular nedeniyle peyzaj adına çok kalıcı şeyler görmek mümkün değilse de, plaj-park arası mekanlar peyzaj mimarı olarak da, kullanıcı olarak da çok cazip. Keyler kadar yol boyu oluşturulan dinlenme yerleri ve parklar da çok ilginç ve görülmeye değer. Ben koruma altında olan deniz mercanlarının dünyanın başka bir yerinde döşeme kaplama malzemesi olarak kullanılabileceğine ihtimal vermiyorum mesela...

Keylerin en uç noktası Key West. Kübanın sadece 140 km kuzeyinde kalan bu Key, tüm Keyler içinde en popüler olanı olduğu kadar aynı zamanda en tropik ve en pahalı olanı da... Tüm Keylerde yaşayan 75 bin nüfusun %30u da yine Key Westte bulunmakta.

Sonuç olarak Keyler, sabahın erken saatlerinde Miamiden çıktığınızda güzel bir gün demek olduğu kadar, ekonomik olarak bunu kaldıracak gücünüz varsa 3-5 gün ya da daha fazlası için çok dingin ve çok şık bir tatil demek de olabilir. Meksika Körfezinin ılık sularında yüzmek isterseniz bizdeki gibi engin sonsuzluklarda yüzmeyi unutun. Keylerin plajlarında oluşturulmuş doğal görünümlü deniz havuzları size denizin tadını havuzun güvenliğinde sunuyor. En önemli detayı sona sakladım; bu havuzlar ve denizlerin tümü Floridalılar için çok normal olsa da standart bir Türk hanımefendisi için artarda gelecek çığlık sesleri demek olabilir. Zira sıcak deniz karides, ıstakoz ve bunların türevi olan kabuklularla dolu. Toplanması her ne kadar yasak olsa da, bu durum İspanyolca konuşan nüfus için önemli bir geçim kaynağı da demek...

 

 

FLORIDA INTERNATIONAL UNIVERSITY KAMPÜSÜ

 

İnanın burayı tavsiye etmeden önce "Bayram değil seyran değil, niye bir kampüsü görmek gereksin ki?" sorusunu kendime sordum ve verdiğim cevaplar tatmin edici olduğu için burayı da yazma gereği hissettim. Öncelikle; şöyle bir kişisel fikrim var: Miamide herkes mutlu mu bilemem ama büyük bir çoğunluk çok huzurlu. Ve bu huzurun en somut gözlemlendiği ve her yere yansıdığı yer de kampüs. Herkes öyle kendi halinde ve öyle sakin ki, bir süre sonra bu dinginlik alışık olmayan bünyeyi yormaya başlıyor! Kampüse girdiğinizi anlamanız için "Hoş geldiniz" yazısını görmeniz gerekiyor çünkü özel bir yapı ya da güvenlik birimi de yok.

Sonra, egzotik bitki kullanmadan, çok büyük oranda palmiye kullanarak da tek düze olmayan bir peyzaj projesi oluşturmanın mümkün olduğunu gösteren güzel bir kampüsü var. Gerçi yürürken önünüze "pat" diye 2 m uzunluğunda bir palmiye yaprağı düşebiliyor ve bu yapraklar özellikle araçlar için ciddi masraf oluşturabiliyor ama olsun. Palmiyenin ana vatanında palmiye görmek Türkiyenin her yerinde egzotik palmiye görmekten çok daha kimlikli duruyor.

Bir diğer önemli karakteristik yapısı de kampüsün ortasında bulunan büyük gölet ve içindeki fauna. Kaplumbağalar, sucul kuşlar ve balıklar da peyzajın bir bileşeni olmaktan oldukça mutlular. FIU kampüsü peyzaj mimarları açısından bu anlamda da öğretici. Kampüsün en önemli sorunu otopark. İdarecilerin, öğretim üyelerinin ve öğrencilerin araçlarını çekebilecekleri yerler katı kurallarla birbirlerinden ayrılmış durumda ve hatalı parka tolerans sıfır. Muhtemelen ziyaretçi olarak ve araçla gitmiş olacaksınız. Bu durumda yarım saat kadar park yeri aramayı göze almalısınız. Çünkü park yeri kapasitesi binlerce olsa da araç sayısı da aynı oranda fazla.

 

 

NAPLES ve NAPLES BOTANİK BAHÇESİ

 

40 milyon dolar civarındaki ev fiyatlarıyla tüm ABDnin en "zenginler için" olan şehirlerinden biri olan Naples, Floridanın da en gözde şehirlerinden biri. Ama elbette yine politik davranmayacağım ve kitabın ortasından konuşacağım; Eğer ABDnin tek tropik botanik bahçesini görmek mesleki kariyeriniz açısından fazla bir şey ifade etmiyorsa ve bir gün içinde gidiş-dönüş olmak üzere 6-7 saat araç kullanmak yorucu olacaksa; Naplesı ve Naples Botanik Bahçesini atlayın derim. Ben botanik bahçelerini seviyorum. ABDde bulunan botanik bahçelerinin sıklıkla bir temaya sahip olmaları ve kullanılan detayların beni beslemeleri sevdiğim yönlerini oluşturuyor.

Naples Botanik Bahçesine de bunlardan birini bulmayı umarak gitmiştim ancak itiraf etmeliyim ki, Brooklyn, Chicago, Atlanta gibi botanik bahçeleri deneyiminden sonra Naples, tropik temasına rağmen biraz yavan kaldı. Eğer bir Roberto Burle Marx hayranı iseniz bahçenin en can alıcı yerinde onun eserlerini görebilirsiniz. Bunun dışında benim aklımda kalan en önemli iki özelliği kelebeklerin yumurtlama anından kozalarından çıkışına kadar her süreci gerçekten gözlemleyebildiğiniz pollinatör bahçe ile özgün donatılı çocuk oyun alanları oldu.

Başta söylediğim gibi, gerçek anlamda bir zenginler şehri deneyimi için Naples sizi bekler. Ama ben olsam ilk gidişimde zaman ayırır mıyım? Emin olamadım.

 

I think the main difference between someone who was in Miami and someone not in Miami is about what happens to the first thing that comes to mind when you say "Miami". Because interestingly for someone who has not been to Miami, Miami is the sea-sand-sun and its components, and for those who has been in Miami, this perception is largely a national park.

 

https://www.youtube.com/watch?v=T9HExL1fCRI&t=10s    


Paylaş: