15 Ağustos 2017 Salı
Emrah YALÇINALP
Karadeniz Teknik Üniversitesi
Peyzaj Mimarlığı Bölümü
Küba ile ilgili birçok şey duymuştum. Gittiğimde uçan arabalar görmeyeceğime emindim. Ama yine de, çocukluğu "zamanda yolculuk" üzerine film, kitap, hikaye -ne varsa- ona kilitlenerek geçmiş biri olarak, uzun sayılabilecek bir seyahatin sonunda Havanaya ilk adım attığımda, indiğim Airbusın aslında beni 55-60 yıl geriye götüren bir zaman makinası olduğunu henüz anlamamıştım. Etrafta görülen her şeyin eski, cidden eski ama oldukça temiz olduğu bir havaalanındaydık. Hiç kimsenin hiçbir şey için acelesinin olmadığı bir ülkede olduğumuzu anlamam fazla uzun sürmedi. Resmi üniforma ile dantelli çorabı bir arada görmenin şaşkınlığını üzerimden atamadan, Küba bize para bozdurmak için geldiğimiz gişede, önümüzde hiç kimse yokken, niye olduğunu anlamadan 15 dakika beklememize neden olan rahatlığı ile "merhaba" dedi. İşte şimdi iki gün sonra bir Kübalı arkadaşımdan duyacağım "Sabah saat 9:00-10:30 gibi buluşalım" sözünün kaynağını da bulmuştum. Küba zamanın sadece geçmişte kaldığı değil, aynı zamanda hızlı akmak için bir sebebinin olmadığı da bir ülkeydi!
Kültürü, sanatı, bilimi, sporu kadar, kendi için uyguladığı kurallar ile de oldukça özgün olan ülkede dikkat edilmesi gereken onlarca özel nokta var. Bunlardan en önemlilerinden biri de para kullanımı. Kredi kartı devlete ait bazı yerlerde geçiyor gibi gözükse de, pratikte yok gibi bir şey. ABD ile yumuşayan ilişkilerine rağmen, halen Amerikan Dolarına ciddi bir komisyon uygulayan ülkeye Euro ile gitmekte fayda var. Kübada kullanılan iki para biriminden CUP, sizin fazla muhatap olmayacağınız bir birim olsa da, alış verişler sırasında para üstü olarak verilebileceğinden bilginiz dahilinde olsa iyi olur. Bu para birimi Kübalılar için, Küba devletinin ödeme yaptığı para birimi. Bununla birlikte turistler için basılmış ayrı bir para var; CUC. Tamamı devlet tarafından işletilen her türlü ticarethanenin birçoğunda her iki para birimini de fiyat etiketlerinde görmek mümkün. Bununla birlikte ortalama bir memur maaşının 60-70 TL civarında olduğu bir ülkede bu fiyatın ortalama bir mesafe için taksiye ödenecek tutar olduğu düşünüldüğünde, CUC yerli halk için sadece turizm sektöründen ulaşılabilecek bir kavram haline geliyor. Aslında Kübanın anlaşılmasına ilişkin en önemli zorluklar da burada başlıyor. 60-70 TL civarında olan maaşlara karşın, sokak arasında görüp beğendiğiniz bir yağlıboya tablo için sizden 5 bin TL istenebiliyor ve indirim talep ettiğinizde "Mümkün değil" denebiliyor. Yine yolda gördüğünüz bir puro satıcısı, bir kutu puro için 400-500 TL talep ettiğinde, "Haydi 300e anlaşalım" dediğinizde "Olmaz" diyebiliyor. Dolayısıyla; evet, maaşlar çok düşük ama hiç kimse maaşa çalışıyor gibi bir görüntü çizmiyor. Bu yüzden Küba için tipik bir sosyalist rejim demek mümkün olur mu bilemedim. Aslında konu bu da değil. Ama yine de Kübanın başka bir şehre giderken otoyol için para ödemek zorunda olduğumuz, 3 dondurmaya 70-80 TL ödediğimiz bir ülke olduğunu söylemek isterim. Bunu iyi ya da kötü bir şey diye değil, ilginç bir durumu oluşturduğu için vurguluyorum.
Kübaya gitmeden önce mutlak suretle halledilmesi gereken bir diğer önemli konu da konaklama. Çünkü otel sayısı bir Karayıp ülkesi için oldukça az, standartlar nispeten düşük ve en önemlisi; ülkenin Amerikan şirketlerine getirdiği kısıtlamalara bağlı olarak, Amerika bağlantısı ile iş yapan popüler uluslararası rezervasyon firmaları Kübada çalışmıyor. Geriye iki yöntem kalıyor; Tur ya da bireysel bağlantı ile ciddi paralar ödeyerek üst segment bir otelde konaklamak, ya da -benim gibi- bir Kübalının evinde kiracı olmak. Bunun da çok ucuz bir yöntem olmadığını söylemeden geçemeyeceğim. Beni ilgilendiren kısım daha çok bir Kübalı gibi yaşayarak yeni deneyimler kazanmaktı ancak otele ödeyeceğim para ile ev sahibine ödediğim para arasında bir uçurum da yoktu. İşte yine aynı konuya geliyoruz; Evet, maaşlar düşük ancak bir kişi bir gece konaklama bedeli olarak 3-4 aylık maaşını kazanabiliyor!
Eğer Kübada araç kullanmayı düşünüyorsanız, bu mümkün. Ancak muhtemelen kiralık araç olmayacak! Ülke internetten rezervasyona kapalı, araç sayısı az ve turist sayısı fazla. Gittiğim tüm araç kiralama gişelerinde aldığım cevap aynı oldu: "Araç yok!" Kiralayan nasıl kiralıyor, onu da anlamadım. Tek yöntem bir Kübalıdan siz gitmeden önce bunu sizin için yapmasını rica etmek ama bir kez daha düşünün: Bireysel internet kullanımı yok, para göndermek çok olası değil ve araçların günlük kirası 2-3 aylık maaş seviyesinde. Araç kiralama konusunda olumsuz bir tablo çizdiğimin farkındayım ama Küba içinde seyahatin hala imkansız olmadığını da söyleyeyim. Ayrıca Havana zaten son derece yürünebilir bir şehir ve 2-3 günde her noktasını deneyimlemeniz mümkün.
Madem Havana dedik, onunla başlayalım:
HAVANA
Havana Kübanın sadece başkenti değil, aynı zamanda ülkenin kültür, bilim, eğitim ve spor merkezi konumunda. Havaalanına inince aniden ortaya çıkan, standart bir Kübalının evine girince (ve evet, bunu birkaç kez yapma şansına sahip oldum) iyice belirginleşen "uzun yıllardır ciddi ambargoya maruz kalmış ülke" hissi, Havananın popüler caddelerinde dolaşırken kayboluyor. Evet, sokak peyzajının temelini oluşturan bina cepheleri, ana arterler ve bunun yanında etrafta dolaşan araçların tamamına yakını 50 yaşın üzerinde. Ama moda dergisinden fırlamışçasına dolaşan, köşe başlarında çalan sokak müzisyenlerine eşlik eden yığınla "standart" Kübalı bu dışa kapalılığın bunalımından çok "Ne yapalım, madem böyle içimize kapanarak yaşayacağız, bari hayattan keyif almaya bakalım" dercesine oldukça neşeliler. Aslına bakarsanız Kübada kaldığınız süre boyunca bu gel-gitleri yaşıyor olmanız çok olası. Kübalılar zor şartlar altında yaşam mücadelesi mi veriyor, yoksa kurdukları dünyada mutlu mesut yaşıyorlar mı? Bu sorunun cevabı yok gibi bir şey. Kesin olan şey şu: Her şeyin birbirine benzemeye başladığı bir dünyada Küba; artık yükselmeye başlayan küresel firmalara ait otel inşaatları ve tek tük olsa da yollarda gördüğünüz lüks araçların varlığına rağmen özgünlüğünü korumak için direniyor!
Daha önce bahsettiğim gibi, eğer sporla aranız iyiyse ve gideceğiniz mevsime göre muhtemelen tepenizden eksik olmayacak güneşe aldırmayacaksanız; Havana bir ucundan öteki ucuna 1-2 saat içinde yürünerek dolaşılabilecek bir şehir. Bununla birlikte, herkes bunu yapmak istemeyecektir. Bu durumda iki buçuk alternatif var. Birincisi belediye otobüsü. Halkın kullanımına açık olduğu için oldukça cüzi bir rakam ödeyerek Havanada Havanalı gibi seyahat edebilirsiniz. İngilizce bilen çok fazla insan yok ama herkes yardımsever. Hem, kontrollü kaybolmak güzel bir şeydir! Ben yağmurlu bir günde sıkış tıkış, 30-35 yaşlarında körüklü bir belediye otobüsü deneyimi yaşadım ve çok memnun oldum. Size de tavsiye ederim.
İkinci seçenek ise elbette taksi. Benim gibi klasik araç tutkunuysanız zaten Havanada adım atmanız çok zor. Çünkü şehri 1960larda çekilen bir filmin setine dönüştüren rengarenk klasik araçlar her yerdeler ve bunların tamamına yakını taksi. Ancak şehir içi yakın mesafeler için bile istenen paralar 70-80 TL civarında. Ya çok sıkı pazarlık yapacaksınız (ki biz çoğu başarısızlıkla sonuçlansa da bir defa bunun yarısına ikna edebildik) ya da istenen parayı gözden çıkartacaksınız. Klasik olmayan taksiler nispeten ucuz ama Kübaya gelmişken 3-5 kuruş fazla verip 1960larda seyahat deneyimi yaşanmalı diye düşünüyorum.
Gelelim "buçuk" seçeneğe; Koko taksi! Bence daha çok limona benzese de Kübada Hindistan cevizi taksi olarak isimlendirilen koko taksiler şehir içinde en uzak mesafelere bile 30-40 TL seviyelerinde 3 kişiye kadar taşıma yapabiliyor. Küçük bir motosikletin arkasına entegre edilmiş bir sepetten ibaret olan koko taksiler konforlu değiller ama; zaten beklentiniz konfor ise Kübada ne işiniz var? Buraya özgün bir ülkeyi deneyimlemek için geldiniz ve koko taksiler de bu özgün değerlerden biri. Tadını çıkartmaya çalışın!
Detaylıca kenti anlatmaya başlamadan önce 2 çok önemli konuyu vurgulamak isterim. İlki para bozdurma konusu. Ne kadar para harcayacağınızı kestirerek havaalanında olabilecek en iyi miktarda parayı CUCa çevirin derim. Çünkü kent merkezinde güneşin altında 1 saatten fazla para çevirme kuyruğunda bekleyebilirsiniz. Siz turistsiniz ve geldiğiniz ülkede bu işler böyle dönmeyebilir ama unutmayın; Kübadasınız, burada hiç kimsenin hiçbir şey için acelesi yok ve para bozdurma gişeleri de dahil olmak üzere devlete ait her yerde memnuniyetsizliğinizi dile getirdiğinizde karşınızda sizi kaybetme istemeyecek, amansız bir rekabetle boğuşan bir müessese bulmayacaksınız. O yüzden, bence efendi ve daha önemlisi hazırlıklı olun! İkinci önemli konu ise internet! Kübada cep telefonunuz sadece bir fotoğraf makinası; öncelikle bu konuda anlaşalım. Roaming inanılmaz pahalı. İnternet kullanımına girmiyorum, o zaten bir servete mal olur ama daha önemlisi, "Parası önemli değil" deseniz de cep telefondan size sağlanan bağlantı ile bir fotoğrafı mail olarak göndermeniz iki gün alabilir. Ülkede internete girmenin tek yolu devlet tarafından satılan ve fiyatı hiç de ucuz sayılmayacak internet kartları. Bunları edinmek için mesai saatleri içerisinde uzun süre kuyrukta beklemeyi göze alabilir, ya da benim gibi karaborsacılara 1-2 CUC fazladan verip hemen alabilirsiniz. Zaten pahalı olan kartlara bir de fazladan karaborsa ücreti ödemek istemeyebilirsiniz ama beklememek için bence değer.
Bu kartlar, üzerlerinde bulunan şifreye göre size 1, 2 ya da 5 saatlik bağlantı sağlıyor. Ancak elbette bu bağlantı canınızın istediği yerlerde olmuyor. Çünkü Kübada bireysel internet kullanımı mümkün değil. Devlet kontrolünde belli noktalara konulan Wi-Fi modemlerle sağlanan düşük hızlı internet, özellikle parklar ve önemli caddeleri ellerindeki cihazlara gömülmüş insanlarla dolu alanlara dönüştürüyor. Açık konuşmak gerekirse ben hayatının birçok noktasında interneti çok yoğun olarak kullanan biri olarak bu yokluğu gerçekten sevdim ve çok özlediğimi fark ettim. Sabah uyanır uyanmaz koşturarak parka gitmek, Türkiyede olan biteni kontrol edip gelmiş mesajları cevaplamak, kaç dakika internetimizin kaldığını kontrol ederek 1-2 fotoğraf atmaya çalışmak, sonra koştura koştura geri gelip tropik meyveler ve şanslıysak yumurtadan oluşan kahvaltıyla güne başlamak oldukça farklı ve güzel bir deneyimdi. Yolda yürürken gördüğünüz az sayıdaki "Wi-Fi" etiketli restoranlar sizi de benim gibi avlamasın. Bu restoranlar size internet bağışlamıyor. Sadece para ödeyerek aldığınız bu internetin çektiği anlamına geliyor. Yani reklamı yapılan Wi-Fi restoranın değil, sizin Wİ-Finiz. Ama yokluk öyle bir şey ki; saatine 20 TL civarında bir para ödediğiniz bu interneti kullanabiliyor olmak bile bir nimet gibi geliyor.
ESKİ ŞEHİR (OLD HAVANA)
Eski şehir ya da Old Havana; ya da Kübada daha sık duyacağınız ismiyle La Habana Vieja; biraz önce detaylıca bahsetmeye başladığım başkentin en çarpıcı kısmını oluşturuyor. Aslına bakılırsa dünya üzerindeki birçok kentte rastlanabilecek, kentin geri kalan kısmından daha nostaljik gözüken kısmının varlığı Havana için çok doğru sayılmaz. Çünkü Havana tüm yönleriyle zaten nostaljiyi size iliklerinize kadar hissettiren bir kent. Havananın tarihi kısmının en temel farkı ise, onu benzerlerinden ayıran bu merkezi kısmın daha bakımlı olması. Yani her ne kadar adı "Old" ise ve dokusu ile özellikle İspanyol sömürgesi dönemine ait yapısal ve sokak peyzajı niteliği sergilese de, şehrin geri kalan kısmıyla kıyaslandığında sizde uyandıracağı etki eski olmaktan çok bakımlı olması olacaktır.
Dar sokakları, renkli yapıları, her köşe başında aklınızı başınızdan alacak sokak müzisyenleri ve dansçıları ve ebette dünyanın en iyi ressamlarına taş çıkartacak sokak satıcısı haline dönüşmüş ressamları ile Old Havana tam bir film seti havası taşıyor. Daha önce defalarca söylemeye çalıştığım üzere, Havananın -turistler için- pahalı bir şehir olduğunu anlamanıza neden olacak öncelikli yer de burası. Bir günde tüm detayları ile yürüyerek bitirebileceğiniz şehrin çekirdek kısmı olan Old Havana, turist olarak tüketebileceğiniz nispeten ucuz yiyecekler bulmak için de fırsatlar sunuyor. Türkiyeye yakın fiyatlara bir şeyler bulmanın çok kolay olmadığı Havanada, Old Havanaya gelmişken sokak satıcılarından papaya, mango, Hindistan cevizi gibi meyveleri deneyebilir, özellikle Amargura Sokağındaki meşhur (ama elbette salaş) dondurmacıdan "Coco-ice cream" denen Hindistan cevizinin içinde servis edilen dondurmadan ve aynı sokakta dilimi 10 TL civarında bir para ödeyerek peynirli pizza satın alabilirsiniz.
Özellikle İspanyol yönetimi döneminden kalmış yapısal karakterlerin kimlik verdikleri bir yer olan Old Havanada yapılması gereken öncelikli şey elbette Kübanın şehir hayatını deneyimlemeye çalışmak. Çok kalabalık olması nedeniyle esasen güvenli bir ülke olan Kübanın sağınızı solunuza en çok dikkat etmeniz gereken bölgesinde olduğunuzu unutmamalısınız. Bunun yanında sosyalist rejimin bulunduğu Kübanın özellikle bu kesiminde düşük fiyat beklentisi ile dolaşmayın derim. Çünkü etrafınızda Kübalıdan çok turist olacak ve Kübalılar artık turistin ne demek olduğunu gayet iyi biliyorlar. Old Havanada sokak peyzajını alabildiğine deneyimlemek için ara sokaklara girip kaybolmayı -ama elbette bunu yaparken çok dikkatli olmayı ve mümkünse tek başına olmamayı- özellikle tavsiye ediyorum. Zaten tipik bir Türk olarak, size Kübaya gelmeden önce sipariş edilen puroların mağaza fiyatlarını görünce mahalle aralarında teklif edilen puroları görmek için bir Kübalının peşine düşüp evine doğru yola çıkmanız çok olası. Havanada bunu defalarca yapıp hiçbir sorun yaşamamış olmama rağmen size Almanların "güvenmek iyidir ama kontrol etmek daha iyidir" sözünü hatırlatacağım. Kübalılar genel anlamda çok dost canlısı, çok yardımsever, çok cana yakınlar. Küba da genel olarak çok güvenli bir ülke. Ama yolda yürürken cebinizde muhtemelen adamların 2-3 yıllık maaşları kadar parayla dolaştığınızı unutmayın ve tedbirli olun.
Plaza de la Catedral
Old Havanada mahalle aralarında kaybolmanın haricine mutlaka görmeniz gereken önemli sokak peyzajı bileşenleri de yok değil. Öncelikle birçok yapı tipik İspanyol cepheleri ile sizi bekliyor olacak. Plaza de la Catedral, bu yapıların en önemlilerinden biri. Cristhoper Columbusa ait birçok eşyanın da uzun süre saklandığı söylenen yapı 1777 yılında tamamlanmış, Küba tarzı Barok stili yansıtan gösterişli bir landmark özelliği taşıyor. Hemen önünde bulunan cafelerde zaman geçirmek de yapmak isteyeceğiniz şeylerden biri olacaktır. Yeri gelmişken, Küba kahve üretimi konusunda çok büyük bir hacme sahip olmasa da ürettiği kahve, aroması ve nispeten ucuz fiyatı ile ilgi çekici olabilir.
Real Fuerza Kalesi
Old Havanada dolaşırken görülmesi gereken bir diğer önemli yapı da Real Fuerza Kalesi. Kale her ne kadar 6 metre genişliğinde, 10 metre yüksekliğindeki duvarları ile şehri güvence altına alıp denizden gelen saldırılara karşı koymayı amaçlamışsa da; Kübada bir Karadeniz fıkrasına konu olabilecek kadar komik bir hikayesi var. Bugün denizcilik müzesi olarak hizmet veren yapı, denizden biraz fazla uzak mesafede konumlandırıldığı için kale fonksiyonunu hiçbir zaman yerine getirememiş. Bir Trabzonlu olarak "Şunu biz Trabzonda yapmış olsak 300 sene boyunca koca ülkede hiç kimseyi susturamazdık" diye hayıflanarak oradan çıktığımı itiraf ediyor, Old Havanada geçireceğiniz gün boyunca buraya uğramayı size de tavsiye ediyorum.
Plaza Vieja
Plaza Vieja, Havananın tarihi kısmının en hareketli ve bakımlı meydanını oluşturan, günün her saatinde oldukça hareketli, Havananın karakterini yansıtan önemli bir kentsel mekan. Merkezinde 18. yüzyıldan kalma bir havuzla hareketlilik kazanan meydan, Küba Devrimi öncesinde, 1950lerde bir yer altı otoparkına dönüştürülmüş ve bir anlamda yok edilmiş. Ancak özellikle Havana halkının burayı benimsememesi ve tarımdan umduğunu bulamayan ve SSCBnin dağılmasıyla uluslararası arenada en önemli ekonomik partneri kaybeden ülke için turizmin gittikçe daha önemli bir sektör haline gelmesi ile çok daha öncelerde restore edilerek eski haline dönüştürülen meydan son dönemlerde bakımlı bir hale de kavuşturulmuş.
Plaza de San Francisco
Havananın en önemli meydanlarından bir diğeri de Plaza de San Francisco. Size hem ismi hem de havası ile çok güzel şeyler vaat eden cafelerden birisine dalıp karnınızı doyurmak istediğinizde hala ketçap bulamıyorsunuz ama olsun, bu meydan Havanayı biraz daha dünyanın geri kalan kısmıyla ilişkilendirmenize neden olan bir dinamizm sergiliyor. Benim için çok anlamlı olmasa da çok ilginç olduğu kesin olan şöyle de bir hikayesi var buranın: Elinde yumurta ile gezen Kübalılar! Niçin özellikle burada dikkatimi çekti bilmiyorum ama yolunuz Kübaya düşünce görüp şaşıracağınız en ilginç şerlerden biri de şüphesiz 7den 70e herkesin elinde yumurta kolisi ile bir yerlere gidiyor oluşunu görmek olacak. Yumurta özellikle ucuz ya da pahalı bir şey değil. Az bulunan bir şey de değil. Ama sanıyorum sık tüketilen bir şey olmasının etkisiyle nazarlık gibi elde gezdirilerek sürekli eve götürülüyor. Ben bu meydanda elinde yumurta kolisi ile sokak müzisyenlerine eşlik eden Kübalılar görmüş olmayı bile yeterince ilginç buldum. Eğer cebinizde bir internet kartınız varsa bu meydandan Wi-Fi bağlantısı sağlamanız da mümkün. Size tavsiyem öncelikle etrafınızı deneyimleyip internete sonra bulaşmanız. Zira para vererek satın aldığınız internetin dakika dakika tükendiğini bilmek bizim jenerasyonun unuttuğu, bizden sonraki jenerasyonun ise hiç bilmediği bir ruh hali ile her şeyi çabuk çabuk halledip internetin her saniyesini değerlendirmeyi gerektiriyor.
Ambos Mundos Oteli
"Herkes niçin Kübada yaşıyorsun diye sorar, sen de sevdiğim için dersin" sözü ile hem tarihe, hem de Kübalıların kalbine kalıcı izler bırakan ünlü yazar Ernest Hemingwayin evi gibi kullandığı Ambos Mundos Oteli de Havanada ziyaretçi akınına uğrayan yerlerden biri. Odasının artık bir müze olduğu otel fotoğraf çektirmek isteyenler için de biçilmiş kaftan.
San Salvador de la Punta Kalesi
Türkiyeden gelen biri için şaşırtıcı derecede trafik kurallarına uyulan Havanada anayolu geçerek ulaştığınız liman dolaylarında biraz dolaşarak sahil boyunca konumlanmış tipik İspanyol mimarisini biraz daha derinden deneyimleyebilirsiniz. Hazır limana kadar gelmişken, limanın batı yakasındaki tepeye konumlanmış ünlü San Salvador de la Punta Kalesini de görseniz fena olmaz. Bunun için en az klasik araçlar kadar eski bir vapura binmeniz ve az da olsa bir ücret ödeyerek 10 dakikalık bir yolculukla karşı yakaya geçmeniz gerekmekte. Yeri gelmişken ilginç bir noktayı daha belirtmekte fayda var; Kübada hiç kimsenin acelesi olmadığı gibi, sıra da yok! Daha doğrusu, bizim bildiğimiz anlamda sıra yok. Bir yere girmek ya da gitmek istediğinizde topluluğa yaklaşarak en son sırada kimin olduğunu soruyorsunuz. Kalabalık içinden birisi "ben!" diyor. İşte siz o kişiden sonra gelen kişisiniz ama sorumluluğunuz burada bitmiyor. Sizden sonra gelen sorduğunda da son kişisin siz olduğunuzu söyleyecek kadar İspanyolcanız olursa iyi olur. Zincir böyle devam ediyor. Hani bizdeki gibi öyle ip gibi sıra görmek mümkün değildir ama Kübada da sıra yokmuş diye atağa geçmeyin diye özellikle belirtmek istedim!
Vapur karşıya varınca iskelede göreceğiniz küçük market (aslında bakkal) Kübalıların yukarıda bahsettiğim para birimleri CUP ile alış veriş yaptıkları, turistik olmayan, gerçek hayatı yansıtan bence önemli bir yer. Birkaç gün sonra Kübanın Antalyası Varaderoda bir kutusuna 40 TL civarında para ödeyeceğimiz dondurmaların bir benzerini burada sadece 2 TL ödeyerek satın aldık. Elbette kalite, ambalaj, sunum aynı değildi ama hem Kübalılar için makul olan bir hayatın turistler için nasıl oldukça pahalı olabileceğini anlatması; hem de sosyalizm ile kapitalizmin aslında birbirlerine çok uzak olmak zorunda olmadıklarını anlatmak açısından anlamlı olduğunu düşündüğüm bir örnekti...
Kaleye çıkmadan önce 20-25 dakikalık bir tırmanış ile büyük İsa heykelini ve panoramik manzarasını da görmek isteyebilirsiniz. Bu ikisi dışında bir şey de yok ama oldukça popüler ve gün içinde depolamak için ucuza meyve bulabileceğiniz bir alan. Ve elbette Kübada her an yanınızda su bulundurmalısınız! Eğer rotanız önce İsa heykeli, sonra kale olacaksa, heykelden çıkınca kaleye kadar olan mesafeyi yürümenizi tavsiye ederim. Yaklaşık yarım saatiniz gider ama yol üzerinde Küba askeri birliklerini ve düşürülen ABD keşif uçaklarına ait olduğu söylenen askeri parçaları görmeniz mümkün. Dünya üzerinde askeri bölgelerin tamamına yakınından farklı olarak; Kübada fotoğraf çekmenizde bir sakınca yok.
San Salvador de la Punta Kalesi, ani gelişecek bir deniz saldırısında Havanayı koruyacak dörtlü liman silsilesinin son zinciri olarak tasarlanmış bir kale. Yaklaşık yarım saatte içindeki her yeri gezebileceğiniz kale oldukça güzel bir Havana manzarasının yanında hediyelik eşya için de güzel ama ucuz olmayan seçenekler sunuyor. Castronun ziyaretlerine ilişkin fotoğrafların da bulunduğu kale Havanaya gelince deneyimlemeniz gereken tarihi dokulardan birini ifade ediyor.
Havana elbette sadece "eski" kısımdan oluşmuyor! Gerçi kalan kısım da mecburen eski olmak zorunda ama yine de Havananın dinamik bir kent yüzü de yok değil. 11 milyon Kübalının 2 milyonuna ev sahipliği yapan kent, özellikle gündüz saatlerinde bir başkent hüviyeti de taşımıyor değil. Şatafatlı ana caddelerle fakirliğin kol gezdiği arka sokaklar arasındaki yürüyüş mesafesinin 3-4 dakika olması insanı ciddi anlamda şaşırtsa da; kentin bu dinamik yapısı aklınızdaki Havanayı biraz daha saygın ve ayakları yere basan bir yere konumlandırıyor. Eğitim, sağlık ve artık şeker kamışı ve tütünün eskisi kadar verimli ürünler olmayışına bağlı olarak eski önemini yitirmeye başlamış tarımın yanında bilim, sanat ve sporda da ekol bir ülke niteliği taşıyan Küba birçok uç örneği bünyesinde barındırıyor.
Bir peyzaj mimarı olarak değinmezsem olmayacak konuların biri de Küba kent parklarının ilginç bir fonksiyona sahip olmaları. Özellikle SSCBnin dağılışı sonrasında zor günler geçiren Küba için kent parklarında kullanılan yenilebilir bitkiler gıda erişimini mümkün kılan güzel bir sürpriz olmuş. Sabahları erken saatlerde spor yapmak, yazın çok bunaltıcı zamanlarda boğucu evlerden kaçarak parklarda nispeten serin zamanlar geçirmek de parkların alternatif kullanımlarına verilebilecek diğer örnekleri oluşturuyor.
Eski kent merkezi haricinde, özellikle La Rampa Caddesi dinamizmi ile sizi Havanada mutlu edecek alanlardan biri olacaktır. Sağlık sektörünün çok gelişmiş olduğu ülkede birçok eczane, kozmetik ürün satıcısı, puro satıcısı, para bozdurma ofisi, otel, cafe ve Wi-Fi bağlantısı olan cadde, yollarda gezinen standart Kübalıları gözlemlemeniz açısından da oldukça ilginç bir yeri ifade ediyor.
Varadero
Her noktası yüzlerce kendine özgü keşfedilmeyi bekleyen karakteristik barındıran Havana haricinde, turistik ve pahalı olmasına karşın klasik deniz-kum-güneş turizmi severler için Varadero, İspanyol mimarisi ve geleneksel tütün ile şeker kamışı üretim alanlarını deneyimlemek için Trinidad mutlaka görülmesi gereken iki önemli şehir olarak öne çıkıyor. Eğer tüplü dalışa meraklıysanız, Kübalılar için kesin bir biçimde yasak olan bu etkinlik için Domuzlar Körfezi ve turkuaz suları eşsiz bir deniz altı peyzajı deneyimi için sizi bekliyor olacak!
BUNLAR ÖNEMLİ:
- Latin müziğinin en güzel örneklerinden biri olan Küba müziği mutlaka deneyimlenmeli. Sokaklarda rastlayacağınız onlarca müzisyenden en az biri önünde bolca vakit geçirin derim.
- Puroları ile ünlü Kübada sizden her puro isteyene puro getirmeye çalışırsanız batarsınız. Kendiniz ya da çok özel tanıdıklarınız için en ucuzunun tanesi 60-70 TL civarından başlayıp 400-500 TLye kadar çıkan purolardan alabilirsiniz ama eş-dost için ara mahallelerde rastladığınız Kübalılarla pazarlık yapabilirsiniz. En güzeli; elbette tüm tütün ve türevlerinden uzak durun!
- Bütçenize göre bir yağlıboya tablo güzel bir hatıra olacaktır.
- Küba pahalı bir yer. Tahmin ettiğinizden fazla harcayacaksınız. Hazırlıklı olun.
- Eğer bir evde kalacaksanız dışarıdan su alın. Evlerde çeşme suyu içiliyor ve içinizin rahat etmesi için kapalı su iyi oluyor.
- Akşam açık yer bulmak çok zor. Yiyecek-içecek konusunda tedarikli olun!
- İnternet yavaş, pahalı ve bağlantı olsa bile kart bulmak her zaman mümkün değil. Hazırlıklı olun!
- Sabah kahvaltısında mango suyu bizdeki çay gibi. Bolca tropik meyve de oldukça ucuz. Keyfini sürün!
- Küba bir ada ülkesi diye deniz ürünleri arasında kaybolacağınızı düşünmeyin. Elbette deniz ürünü var ama ben uzun süre Japonyada yaşamış biri olarak beklentiyi fazla yüksek tutmuştum sanırım.
- Araç kiralayacaksanız, gece sürüşlerinde otoyollara çıkan yengeç sürüleri lastik patlamasına neden olabiliyor. Bu duyduğum değil, iki kez yaşadığım bir şey. Çözümü ne bilmiyorum. Yolda binlerce yengeç görüyorsunuz, üzerlerinden geçmek zorunda kalıyorsunuz ve lastiğiniz patlıyor. Bence bizim gibi, şoförüyle araç kiralayın.
- Dünyanın en zayıf sokak hayvanlarını görme ihtimaliniz yüksek. Elimdeki Hindistan cevizi için yüzlerce metreden yanıma koşarak gelen bir sokak köpeği hala aklımdan gitmiyor. Elden gelen bir şey yok ama en azından kahvaltıdan biraz artırarak dünyayı daha iyi bir gezegen haline getirebilirsiniz.
- Küba ilaç ve kozmetik konusunda çok iyi. Gitmeden biraz araştırma yaparsanız ucuza çok önemli şeyler bulabilirsiniz.
- 10-15 kelime İspanyolca hayatınızı kurtarır. Merhaba, nasılsınız, şuraya nasıl gidilir, anlamadım, sıra kimde, sıra bende, su alabilir miyim, bunu sevdim ve teşekkür ederim; benim en çok kullandığım kelimeler oldu.
- Bir klasik araç tutkunuysanız yanınızdaki arkadaşlarınız sizden nefret edecek. Çünkü 10 dakikalık bir yürüme mesafesini gördüğünüz nitelikli araçların yarısına fotoğraf çekerek 1 saatte alıyorsunuz.
- Yanınızda sıvı sabun ve şampuan bulundurursanız iyi olur. Bunlar Kübada yok değil ama siz bulundurursanız iyi olur.
- Kübadan gönderdiğim posta kartlarının yarısı 2 ayda geldi, yarısı hiç gelmedi. Posta ile bir şeyler göndermek isterseniz aklınızda bulunsun.
- Para transferi ve kredi kartı kullanımı imkansıza yakın, Dolar kullanmak komisyon nedeniyle mantıksız. Güvenliğinizi tehlikeye düşürmeyecek kadar az, parasız kalmayacağınız kadar çok para ile ve Euro ile gidin.
- Denizin altı da Küba kadar renkli ve güzel. Dalış takımları çok yeni değil ama güvensiz de değil. Aklınızda bulunsun!
- ABD vizeniz varsa, Trump aksi yönünde bir adım atana kadar, Havana-Miami arasında 40 dakikalık uçuşlar marjinal geçmiş ile marjinal gelecek arasında çok ilginç bir yolculuk vaat ediyor!
- Küba güzel ve güvenli bir ülke. Dikkatli olmak güzel şey ama paranoya ile keyfinizi kaçırmayın.
Although Old Havana exhibits structural and street landscaping, especially with the Spanish colonial period, the effect that will wake you up compared to the rest of the city will be much better than before. With its narrow streets, colorful buildings, street musicians and dancers from every corner, and old painters who have become street sellers of stone to the best painters of the world, Old Havana carries an ambiance like a complete set of movies. Old Havana, the core part of the city, where you can finish walking with all the details in one day, also offers opportunities to find relatively cheap food that you can consume as a tourist.


